Zondag 26/03/2023

NieuwsMilieu

Europese Commissie wil strengere regels voor schonere lucht en beter water, vervuilers moeten betalen

Een fabriek van het Duitse chemiebedrijf BASF in Ludwigshafen. Beeld Alex Domanski / Reuters
Een fabriek van het Duitse chemiebedrijf BASF in Ludwigshafen.Beeld Alex Domanski / Reuters

De Europese Commissie wil de vervuiling van lucht, grond en water verminderen met striktere uitstootnormen en financiële aansprakelijkheid voor vervuilende bedrijven. Zo kan het aantal voortijdige doden door luchtverontreiniging over tien jaar met driekwart worden teruggedrongen.

Marc Peeperkorn

“Het is onze taak lucht en water schoon te maken voor de toekomstige generaties”, zei commissaris Virginijus Sinkevicius (Milieu) bij de presentatie van de plannen. “Een ongezond milieu heeft directe en dure gevolgen voor onze gezondheid”, stelde commissaris Frans Timmermans (Green Deal). Hij benadrukte dat de kosten van het voorkomen van vervuiling veel lager zijn dan die van de gevolgen ervan.

De ergste luchtverontreiniging wordt veroorzaakt door fijnstof, stikstofdioxide en ozon. Vieze lucht leidt niet alleen tot longkanker maar ook tot hart- en longproblemen. Daarnaast brengen deze stoffen ernstige schade toe aan het milieu (verzuring, extreme algengroei) wat bossen en oogsten bedreigt.

De Commissie stelt voor de normen voor de uitstoot van luchtvervuilende stoffen aan te scherpen. In 2030 moeten die vrijwel in lijn zijn met de nieuwe luchtkwaliteitseisen die de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) onlangs opstelde. Compleet in overeenstemming met die internationale richtlijn lukt alleen met nog strengere normen. Met wat de Commissie voorstelt wordt de hoeveelheid fijnstof in 2030 meer dan gehalveerd. In 2050 moet de lucht helemaal schoon zijn.

De Commissie wil verder dat mensen die gezondheidsproblemen hebben omdat de EU-regels voor luchtkwaliteit zijn overtreden, hun financiële schade kunnen verhalen op de vervuilers. Dat mag via gezamenlijke claims door milieuorganisaties. De Commissie raamt de schade van luchtverontreiniging in de EU op maximaal 853 miljard euro per jaar, inclusief 8 miljard euro door gemiste werkdagen vanwege ziekte.

Pfas

Niet alleen de lucht maar ook het water moet schoner. De uitstootnormen voor schadelijke stoffen die al op de lijst staan (bijvoorbeeld zware metalen en nitraat) worden aangescherpt, nieuwe producten worden aan de lijst toegevoegd. Het gaat daarbij onder meer om pfas-chemicaliën (veelvuldig gebruikt in verpakkingsmateriaal, kleding, cosmetica), verschillende pesticiden zoals glyfosaat, bisfenol (in verpakkingen) en sommige bestanddelen uit pijnstillers en antibiotica.

Farmaceutische bedrijven zijn, als het aan de Commissie ligt, verantwoordelijk voor het verwijderen van hun aandeel in de verontreiniging van het afvalwater. Ruim 90 procent van de giftige microdeeltjes in afvalwater is afkomstig van de farmaceutische industrie. Deze stofjes komen vrij bij de productie en het gebruik van bijvoorbeeld cosmetica, geneesmiddelen, bestrijdingsmiddelen en brandvertragers. Omdat ze klein zijn, is het moeilijk en kostbaar om ze uit het afvalwater te filteren. Onder het motto ‘de vervuiler betaalt’ zou de industrie zelf de rekening moeten betalen. Afgelopen weken lobbyden farmaceutische bedrijven tegen deze maatregel die volgens hen de ontwikkeling van nieuwe producten gaat belemmeren.

De voorstellen van de Commissie worden komende maanden door de lidstaten en het Europees Parlement besproken. Die moeten ze goedkeuren. Druk op de landen en parlementariërs wordt verwacht van onder meer landbouworganisaties (tegen strengere regels voor pesticiden en nitraat), de farmaceutische en de chemische industrie. Tegelijk zullen milieuclubs de Commissie bekritiseren dat ze de WHO-richtlijn voor schonere lucht niet op tijd invoert.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234