Zaterdag 18/09/2021

Lokale verkiezingen

Europese Brusselaar vindt de weg niet naar de stembus: "Wat als ik hier over vier maanden niet ben?"

Op een 'afterwork' in de Europese wijk worden Europeanen geïnformeerd over de stemprocedure. Beeld Illias Teirlinck
Op een 'afterwork' in de Europese wijk worden Europeanen geïnformeerd over de stemprocedure.Beeld Illias Teirlinck

Europese Brusselaars vertegenwoordigen maar liefst een kwart van de stemmen in de hoofdstad, alleen laat slechts één op de tien zich als kiezer registreren. "Een beetje gênant voor al die ‘eurocraten’."

“Wie mijn burgemeester is? Geen idee, maar ik wil hem wel leren kennen”, lacht Laura Fernandez, een Spaanse expat die al vier jaar in Elsene vertoeft. Dat de Brusselse gemeente een vrouw als burgemeester heeft, Dominique Dufourny (MR), is haar in die periode dus ontgaan. Toch wil ze in oktober stemmen. “Het is toch logisch dat je politiek actief bent in de gemeenschap waar je leeft? Zeker in België, waar veel beslissingen op lokaal niveau genomen worden.”

Fernandez is een van de 220.000 burgers die zich in het hart van Europa hebben genesteld. Wie ingeschreven staat in het bevolkingsregister van een van de 19 Brusselse gemeenten kan stemrecht (en dus ook stemplicht) aanvragen voor de lokale verkiezingen in oktober. Gezien het totale electoraat in Brussel, ongeveer 900.000, komt dat neer op net geen kwart van de potentiële stemmers.

Een goudmijn aan kiezers dus, maar die wordt amper aangeboord. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2012 registreerde slechts 13,7 procent van de EU-burgers zich. Volgens de Migration Policy Group (MPG), een ngo die nadenkt over gelijkheid en mobiliteit, stevenen we op een soortgelijk scenario af. Drie maanden voor de registratiedeadline – op 31 juli – heeft slechts 9 procent van de Europese Brusselaars zich opgegeven om naar de stembus te gaan.

“De meesten van hen zijn niet of gewoonweg fout geïnformeerd”, zegt Thomas Huddleston, onderzoeker bij MPG. Hij ziet dat twijfels over de administratieve rompslomp een grote hinderpaal vormen. “Nochtans is de procedure vrij simpel, zowel de instap als de eventuele uitstap. Als je mensen daar correct over informeert, bloeien ze open.”

Dat probeert hij te doen op events zoals een ‘afterwork’ in de Europese wijk, waar Fernandez samen met een vijftigtal andere expats aanwezig is. Bij de Italiaan Cataldo Rizzo ligt de registratiebrief al klaar. “Maar ik wacht om hem te versturen tot de laatste week. Wat als ik hier niet ben over vier maanden? Als ik me registreer, ben ik verplicht te stemmen.”

De stemplicht en het principe van stemmen met volmacht zijn in veel Europese landen een curiosum.

Vooral de onwetendheid over de stemplicht doet Cataldo Rizzo nog twijfelen om zich te registreren. Beeld Illias Teirlinck
Vooral de onwetendheid over de stemplicht doet Cataldo Rizzo nog twijfelen om zich te registreren.Beeld Illias Teirlinck

Dat de afterwork georganiseerd wordt door het Commissariaat voor Europa – een instelling van de Brusselse regering, terwijl Europese stemmen nog niet mogelijk zijn op gewestelijk niveau – is eigenlijk veelzeggend. De communicatie op lokaal niveau lijkt totaal niet toegespitst op die kiesgroep.

Volgens Huddleston is het voor de gemeenten een bijkomstigheid. “Je zou burgers nochtans meteen kunnen registreren als kiezer als ze naar de gemeente stappen om in het bevolkingsregister opgenomen te worden.”

Dat de politieke voorkeur van de kiesgroep onbekend terrein is, helpt de situatie ook niet. Wie heeft hier iets bij te winnen?

Vooral de Vlaamse partijen lijken voorzichtig naar de Europese stem te hengelen. Op de burgerlijst van sp.a voor de stad Brussel zal een tiental Europese Brusselaars staan, en sommige campagnes gebruiken het Engels als derde voertaal. Maar dringt het wel door?

De Ier Enda Ryan wil graag stemmen, maar heeft geen flauw benul waaruit de keuze bestaat. “De lokale politiek onderneemt geen poging om mij te betrekken bij haar verhaal, of ik merk er toch niet veel van.”

Lokale politieke nood

“Het probleem is dat verkiezingscampagnes pas na de registratiedeadline echt zichtbaar worden”, zegt socioloog Dirk Jacobs (ULB), die tijdens de Brusselse verkiezingen van 2006 en 2012 de expats onder de loep nam.

Hij merkt dat er ook een gebrek is aan ‘lokale politieke nood’. “De invloed en druk die sommigen kunnen uitoefenen via de Europese instellingen, is vaak effectiever dan het lokale bestuur.”

Mocht politieke participatie de enige indicator zijn voor een goede integratie, dan scoort de EU-burger dus bedroevend laag. “En in vergelijking met andere Europese hoofdsteden hinkt Brussel sterk achterop”, ziet Jacobs. “Een beetje gênant eigenlijk voor al die ‘eurocraten’ bij grote politieke instellingen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234