Donderdag 20/06/2019

Brexit

Europees ‘njet’ voor heronderhandelen backstop: “Dit is het best mogelijke akkoord”

Europees Commissievoorzitter Jean Claude Juncker (links) en Europees brexitonderhandelaar Michel Barnier (rechts). Beeld AP

De Europese regeringsleiders en de Europese Unie reageren eensluidend negatief op het nieuws dat Brits premier Theresa May opnieuw naar Brussel zou afzakken om zogenaamde “alternatieve regelingen” voor de backstop af te spreken. “Van tijd tot tijd heb ik de indruk dat sommigen hopen dat we de backstop, en dus ook Ierland, op het laatste moment in de steek zullen laten. Maar dat doen we niet. Dit gaat over het hart van EU-lidmaatschap”, aldus Commisievoorzitter Juncker.

Juncker reageerde woensdagmiddag tijdens een debat in het Europees parlement voor het eerst op de gebeurtenissen van dinsdagavond in het Britse Lagerhuis. De parlementsleden stuurden premier Theresa May daar naar huis met een mandaat om in Brussel “alternatieve regelingen” voor de backstop - het vangnet dat een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland moet vermijden - los te weken.

Dat zal niet gebeuren, zei Juncker.  “Dit is het best mogelijke akkoord. Dat hebben we afgelopen najaar gezegd, dat zeiden we in december en in januari en dat zeggen we nu opnieuw. Het debat en de stemmingen in het Verenigd Koninkrijk veranderen daar niets aan”, was de Commissievoorzitter duidelijk.

De backstop is volgens Juncker absoluut nodig als de Britten een ordelijke brexit willen eind maart, onder meer om een opflakkering van het Ierse conflict te vermijden. “We keren niet terug naar de donkere tijden uit het verleden. Ik geloof dat May dat persoonlijk ook niet wil, maar ik geloof ook dat we een vangnet nodig hebben dat ons tegen dat risico wapent. Wij willen dat niet gebruiken, maar geen enkel vangnet is een vangnet als het op eender welk moment gewoon weggehaald kan worden.”

Europa is niet van plan daar een millimeter op toe te geven, maakte Juncker duidelijk. “Van tijd tot tijd heb ik de indruk dat sommigen denken dat we de backstop en dus Ierland zullen laten zitten op het laatste moment. Maar dat gebeurt niet. Dit gaat over het hart van Europees lidmaatschap. De Ierse grens is de Europese grens, en dat is onze absolute prioriteit.” Onder meer voormalig brexitminister David Davis verklaarde al dat de EU nu wel even bij haar standpunt zal blijven, maar uiteindelijk zal buigen naarmate eind maart dichterbij sluipt.

De ‘alternatieve regelingen’ van de Britten zijn ook allesbehalve duidelijk, zei Juncker. De verwoording staat wel in het echtscheidingsakkoord, alleen gaat het daar niet verder dan een belofte om mogelijke alternatieven te onderzoeken en daar na de brexit verder op door te gaan, zei Juncker. “Een concept is nog geen plan, het is geen operationele oplossing. Veel parlementsleden in Groot-Brittannië, in beide kampen, weten dat ook.”

Juncker wil wel blijven overleggen met May in de komende weken en dagen, “en ik zal luisteren naar haar ideeën”. “Maar ik zal ook extreem duidelijk zijn over de standpunten van de EU, die ik zopas uit de doeken heb gedaan.”

De Commissievoorzitter denkt dat het risico op een no deal dinsdag opnieuw groter is geworden, en benadrukte dat er aan hoog tempo voorbereidingen worden getroffen. “Ik ben een optimist van nature en geloof in de democratie. Ik geloof dat er een akkoord kan en zal zijn met het Verenigd Koninkrijk, en daar zullen we dag en nacht voor werken. Maar we zullen er ook voor zorgen dat we voorbereid zijn als dat niet het geval is.”

Eerder maakten ook al Europees president Donald Tusk, Duits bondskanselier Angela Merkel, Frans president Emmanuel Macron en Belgisch premier Charles Michel hetzelfde punt.

Ook Barnier reageert ontgoocheld

Europees brexitonderhandelaar Michel Barnier reageert teleurgesteld nu het Britse parlement premier Theresa May opnieuw naar Brussel stuurt om het echtscheidingsakkoord te heronderhandelen. “Theresa May heeft afstand genomen van een akkoord dat ze zelf heeft onderhandeld en waar we een compromis over hadden bereikt. Dit is hoe we er nu voor staan.”

“De backstop is niet zomaar wat dogmatiek, maar wel een realistische oplossing waarvoor we twee jaar van extreem intense onderhandelingen nodig hebben gehad. Het is de enige pragmatische oplossing die ervoor zorgt dat de rechten van burgers gewaarborgd blijven, dat de interne markt volledig gerespecteerd wordt en dat bedrijven en consumenten beschermd zijn. Dus om hen te horen zeggen wat ze zeggen, is hard.”

Dat Europa de onderhandelingen nu op vraag van Groot-Brittannië opnieuw openbreekt, is ook voor Barnier totaal uitgesloten. “We staan open voor alternatieven, maar dat is een prioriteit voor de onderhandelingen over de toekomstige relaties zodra het brexitakkoord getekend is. Op dit moment weet niemand aan beide zijden van het Kanaal wat de alternatieven zijn en hoe je de doelstellingen die een backstop bereikt, anders kunt bereiken. We hebben de backstop nodig zoals ze is.”

Barnier kon ook weinig begrip opbrengen voor de U-bocht van May en haar kabinet. “Premier May heeft gisteren voor het eerst gevraagd om het terugtrekkingsakkoord te heropenen, en dat zelfs nog voor de stemming. Ze nam afstand van een akkoord dat ze zelf heeft onderhandeld en waar we een compromis over hadden bereikt. Daarna heeft de regering een amendement gesteund dat de backstop wil vervangen door alternatieven die niet gedefinieerd zijn, en heeft het Lagerhuis een no deal-scenario verworpen zonder te verduidelijken hoe dat vermeden moet worden. Dat is hoe we er nu voor staan.”

De Fransman riep op tot “helderheid, realisme en verantwoordelijkheidszin aan beide zijden”. “Europa is klaar en blijft ook de komende dagen klaar staan om de intensiteit van de toekomstige relaties, zeker op economisch vlak, nog te versterken.” Daarvoor moeten de Britten wel aangeven wat ze precies willen, besloot hij.

“Britten moeten realistisch zijn”

Belgisch premier Charles Michel vindt dat de Britten “realistisch moeten zijn” in de aanhoudende brexitonderhandelingen met de Europese Unie. Het vervangen van het vangnet voor de Ierse grenskwestie is ook voor hem geen optie. “De backstop is geen theoretische vraag, maar wel een belangrijk punt voor de verdediging van de economische en sociale belangen in de Europese Unie.” Ook de Duitse regering wil van geen nieuwe onderhandelingen weten.

Europees president Donald Tusk zei dinsdagavond meteen dat het terugtrekkingsakkoord niet opnieuw onderhandeld wordt. Premier Charles Michel sluit zich daarbij aan. “De Britten moeten realistisch zijn. We hebben een akkoord onderhandeld, en dat is een goed akkoord, het best mogelijke akkoord. Ik heb niet de indruk dat het realistisch is als men denkt dat de 27 andere lidstaten in de volgende weken de Europese economische en sociale belangen plots niet meer zouden verdedigen”, zei hij woensdagmiddag voor aanvang van een Holocaust-herdenking in het Europees parlement.

De backstop is ook voor Michel niet weg te denken uit de brexitdeal. “Dat is geen theoretische vraag, maar een belangrijk punt in die verdediging van economische en sociale belangen in de EU. Wij zijn zeer duidelijk geweest de laatste maanden: het is niet na een paar debatten in één parlement, het Britse, dat de 27 anderen nu ineens van standpunt veranderen.”

Volgens Michel blijft de bal ook nu in het Britse kamp. “De 27 andere lidstaten zijn het met elkaar eens en zitten op dezelfde lijn. We denken dat het aan de Britten is om een keuze te maken.”

De premier krijgt trouwens meer en meer de indruk dat een brexit zonder deal “onvermijdbaar” wordt, “als gevolg van de Britse keuzes van de laatste maanden en jaren”. “Dat betreur ik. Ik hoop nog altijd dat het Britse parlement voor het einde van de rit, voor eind maart dus, realistischer zal worden. Intussen hebben we de voorbereiding op no deal versneld, zowel in België als op Europees niveau.”

Ook Merkel spreekt zich uit tegen nieuwe onderhandelingen

Ook de Duitse regering wil niet dat de Europese Unie opnieuw met de Britten onderhandelt over het echtscheidingsakkoord. Dat zegt de woordvoerder van bondskanselier Angela Merkel.

“Een heropening van het terugtrekkingsakkoord is niet aan de orde”, zei Steffen Seibert, haar woordvoerder. Merkel zit daarmee op dezelfde lijn als onder meer Europees president Donald Tusk, de Franse president Emmanuel Macron en Belgisch premier Charles Michel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden