Dinsdag 22/10/2019

Iran

Europees Iran-beleid heeft twee gezichten: sancties om aanslagen, maar óók het nucleair akkoord redden

Vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans en de Deense minister van Buitenlandse Zaken Anders Samuelsen. Beeld AFP

Iran moet stoppen met het beramen van aanslagen in Europa op tegenstanders van het islamitische regime. De Europese Unie stelt daarom sancties in tegen een Iraanse geheime dienst en twee van zijn medewerkers.

De Deense minister van Buitenlandse Zaken Anders Samuelsen sprak van een “krachtig signaal van de EU”. De betrokken Iraanse inlichtingendienst en zijn medewerkers komen op de Europese terroristenlijst te staan. Hun eventuele tegoeden in de EU worden bevroren.

De EU-sancties zijn een antwoord op verdachte Iraanse activiteiten in Frankrijk, Denemarken en Nederland. Parijs beticht de Iraanse dienst voor binnenlandse veiligheid ervan achter een verijdelde bomaanslag te zitten op een bijeenkomst van de Volksmoedjahedien van Iran (MEK) eind juni vorig jaar, net buiten de Franse hoofdstad. Volgens de Denen was Iran van plan om in oktober vorig jaar in Denemarken een lid te liquideren van de Arabisch-Iraanse verzetsbeweging ASMLA. En gisteren kwam Nederland met het nieuws ‘sterke aanwijzingen’ te hebben dat Iran de hand had in de moorden op twee Nederlandse Iraniërs, in Almere en Den Haag. Iran ontkent alles.

De EU stond al enige tijd onder druk om tot actie over te gaan, maar zoals minister Samuelsen toegaf waren er ‘aarzelingen’. Dat heeft te maken met het nucleaire akkoord uit 2015 dat moet voorkomen dat Iran kernwapens ontwikkelt. De Amerikaanse president Trump vindt deze overeenkomst niet goed genoeg. Hij trok zich er in mei uit terug en voerde de sancties tegen Teheran opnieuw in. Dit tot ontsteltenis van de EU-landen, die menen dat het akkoord wel werkt.

Zij doen er alles aan om de gevolgen van de Amerikaanse sancties voor Iran te verzachten. Want intrekking van de economische strafmaatregelen was vier jaar geleden de hoofdreden voor Iran om in te stemmen met de beperking van zijn nucleaire programma. De Europese vrees is dat de heringevoerde Amerikaanse sancties het land ertoe kunnen brengen zich niet langer aan het kernakkoord te houden. Dat wil de EU voorkomen.

Blokkadestatuut

De EU heeft het zogeheten ‘blokkadestatuut’ in werking gesteld, dat Europese ondernemingen verbiedt zich te schikken naar de Amerikaanse sancties. Ook heeft zij vanwege het Amerikaanse verbod om dollars te gebruiken in de handel met Iran een alternatief financieel systeem gecreëerd.

Het levert het curieuze beeld op van een beleid met twee gezichten: enerzijds probeert de EU uit alle macht de Amerikaanse sancties tegen Iran te ontkrachten, anderzijds stelt zij zelf sancties in. Het tekent de dwangpositie waarin de EU zit. Zij wil per se het nucleaire akkoord redden, maar tegelijkertijd kan zij zich er niet bij neerleggen dat een vreemde mogendheid moordaanslagen pleegt op haar grondgebied. Dus moet zij reageren, wil zij het verwijt voor zijn dat zij zich laat gijzelen door Iran en het allesoverheersende belang van het nucleaire akkoord.

Wel is het zo dat de nu afgekondigde sancties uitsluitend gericht zijn tegen de direct betrokken diensten en personen, en niet, zoals Trumps sancties, tegen de Iraanse economie als geheel. Al met al is het Iran-beleid voor de EU een uiterst ingewikkelde oefening op de evenwichtsbalk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234