Woensdag 28/07/2021

Europees groen in Vlaanderen

Thema van de Open Monumentendag Vlaanderen is: Europa. Omdat ook de tuin- en landschapskunst in ons land in de loop der eeuwen sterk werd beïnvloed door Europese voorbeelden, ligt het voor de hand dat dit weekeinde ook heel wat 'groene monumenten' kunnen worden bezocht. Hieronder enige uitleg bij de interessantste groene bezienswaardigheden.

Gemakkelijkshalve wordt meestal een onderscheid gemaakt tussen de formele, geometrische Franse tuin uit de 17de en 18de eeuw en de Engelse landschappelijke tuin uit de 18de en 19de eeuw. Van beide tuinstijlen zijn er in Vlaanderen een aantal voorbeelden bewaard gebleven, waarvan er enkele op deze OMD kunnen worden bezocht. Maar ook 19de-eeuwse mengvormen én enkele meer hedendaagse tuinontwerpen - onder meer van Jacques Wirtz en de Engelse landschapasarchitect Russell Page - staan op het programma.

Huis Draecke, Heilige Geeststraat 9, Antwerpen: gerestaureerde binnentuin bij een van de gaafst bewaarde Antwerpse patriciërswoningen uit de 15de en 16de eeuw. Huis Lieven Gevaert, Belgiëlei 117, Antwerpen: tuin en wintertuin. Museum Plantin Moretus, Vrijdagmarkt 22, Antwerpen: gerestaureerde renaissancetuin.

Rubenshuis, Wapper 9-11, Antwerpen: gerestaureerde baroktuin. Gemeentelijk Park, Beukenlaan, Boom: bospark aangelegd tussen 1927-30, met een zogenaamde Franse tuin met geometrische vijvers, metselwerk en beelden van Georges Minnen, Rik Wouters en Ernest Wijnants. Domein Hemelrijk, Moerkantsebaan, Essen: groot privé-domein van de familie De Belder, met uitzonderlijk rijke dendrologische collectie. Het domein werd mee vorm gegeven door de Britse tuinarchitect Russell Page. Alleen na telefonische afspraak: 03/677.19.91. Hof ter Weyden, Greefstraat 1, Wildert-Essen: privé-tuin van de familie Van Noten. Naar aanleiding van de OMD is er een literair Gezelle-programma op zaterdag om 20 u. (reserveren op tel. 03/677.22.74). Kasteel Le Paige, Nederrij 135, Herentals: park met arboretum aangelegd in de jaren 1820-30. Er zijn gidsbeurten in het arboretum om 14 u., 15.30 u. en 16.30 u. Cultureel Centrum De Oude Pastorie, Dorpsstraat 45, Kapellen: ommuurde tuin ontworpen door architect Jacques Wirtz. Cogelspark, Deuzeldlaan 51, Schoten: schitterend stadspark van de hand van Jacques Wirtz. In het ontmoetingscentrum in het park loopt een tentoonstelling over Wirtz. Klooster van de Urselinnen, Bosstraat 9, O-L-V-Waver: unieke wintertuin (van 13 tot 18 u.). Kasteel Ter Elst, Ter Elstlei, Duffel: gedeeltelijk gerestaureerd park bij een middeleeuwse kasteelruïne. Kasteel de Renesse, Lierselei 30, Oostmalle: enigszins verwaarloosd Engels park dat werd aangelegd rond 1830. Om 14.30 u. vertrekt een geleide wandeling door het park.

Kasteel Quanonne, Pastorijstraat 2, Koersel (Beringen): enigszins verwaarloosd park met veel fraaie bomen. De huidige eigenaars willen gebouw en park in hun authentieke staat herstellen. Landcommanderij Alden Biesen, Rijkhoven (Bilzen): de tuinen werden enkele jaren geleden heraangelegd in een historiserende stijl. Kasteel Het Hamel, Burggrachtsstraat 20, Lummen: de tuin in Engelse stijl werd rond 1860 aangelegd door architect Gindra, bekend van het kasteel van Beloeil, en rond de eeuwwisseling uitgebreid door de bekende Duitse tuinarchitect Keilig, samen met de Belgische tuinarchitect Hermans wiens cenotaaf zich in het park bevindt. Veel mooie bomen, waaronder een merkwaardige sassafras van meer dan honderd jaar oud (vooraf reserveren, tel. 013/53.05.89). Kasteel Nieuwenhoven, Engelkamp 55, Sint-Truiden: restanten van het 19de eeuws park in Engelse stijl met enkele merkwaardige bomen. Kasteel van Duras, Park 1, Sint-Truiden: park in Engelse landschapsstijl uit de 19de eeuw, ontworpen door de Franse archiect Verly, stadsarchitect van Antwerpen, en de Leuvense tuinarchitect Van Donceleer (vooraf reserveren, tel. 011/70.18.18).

Kasteel Roncevaal, Brusselsesteenweg 2/3, Aalst: uitgestrekt landschapspark naar Engels voorbeeld aangelegd aan het einde van de vorige eeuw. Het privé-gedeelte werd in de jaren '50 heraangelegd door de bekende Britse tuinarchitect Russell Page. Pastorie, Termurenlaan 2, Erembodegem (Aalst): prachtig park bij de oude pastoorswoning dat doorloopt tot aan de Dender. Een natuurgids geeft rondleidingen in de tuin. Pastorie, Matrouwstraat 1, Parike (Brakel): typische pastorietuin voor bezinning en verpozing. Pastorie, Drieselken 1, Knesselare: de beboomde tuin is een restant van het vroegere omgrachte domein. Later werd er een Engels geïnspireerde landschapstuin met vijver aangelegd, die grotendeels bewaard is gebleven. Kasteel Gavergracht, Gavergrachtstraat, Drongen (Lovendegem): de tuin werd in het begin van de 19de eeuw aangelegd door de eerste eigenaar Jacques Van de Woestyne, de eerste voorzitter van de Gentse Floraliën. Hij inspireerde zich op de Engelse landschapsstijl waaraan nu nog herinnerd wordt door de slingerende vijver en de vele exotische bomen en struiken. In de groentetuin staat ook een indrukwekkende orangerie die tussen 1836 en 1845 werd gebouwd door de toenmalige eigenaar Victor van den Hecke, een internationaal vermaard ananaskweker. Kasteel Le Cèdre, Grote Baan 18, Drongen (Lovendegem): binnen het oude omgrachte domein ligt een merkwaardig tuinpaviljoen uit de 19de eeuw, bovenop een imitatiegrot (vooraf reserveren, tel. 09/370.70.20).

Pastorie, St-Marcellusstraat 10, Voorde (Ninove): tuin met uitgestrekte vijver met eendenkooi en een oude schuur. Domein Nitterveld, Savooistraat 223, Ronse: indrukwekkende parktuin op een sterk glooiend terrein bij een villa uit het begin van de eeuw. In het interbellum was het een geliefd trefpunt van Vlaamse intellectuelen zials Streuvels, Peter Benoit, Pol De Mont, Karel Van De Woestijne, Marie Gevers, enz. De resten van het openluchttheater herinneren aan de muziek- en literatuurmanifestaties die er werden ingericht door eigenares Cécile Ameye. R. De Vidtspark, Parklaan, Sint-Niklaas: Engels landschapspark dat oorspronkelijk bij het nog bestaande Walburgkasteel hoorde. Een klein deel werd als geometrische Franse tuin aangelegd. Veel interessante bomen. Kasteel van Ortegat-Vermeulen, Belselestraat 2, Waasmunster: Engels landschapspark met drie vijvers en veel mooie bomen, waaronder een kolossale rode beuk. Gidsbeurten om 15 en 16u. Villa Den Blakken, Wegvoeringsstraat 308, Wetteren: gidsbeurten om 10u30, 14u30 en 16u30 met als thema 'in- en uitheems groen'.

Kasteel La Motte, Lumbeekstraat 20, Sint-Ulriks-Kapelle (Dilbeek): classicistisch park met dreef bij een monumentaal woonhuis van de 18de eeuwse architect Laurent-Benoit Dewez. Domein Calmeyn, Grote Baan 202, Dilbeek: ruim park met vijver bij een Italiaans kasteeltje. Alleen onder begeleiding om 14.30, 15.30 en 16.30 u. Hoeve Felix De Boeck, Ridder Felix De Boecklaan 1, Dilbeek: gegidste wandelingen om 14 en 16 u. in de boomgaard, kruiden- en moestuin van het vroegere huis, nu museum, van kunstschilder Felix De Boeck. Domein de Spoelbergh, Grote Baan, Wespelaar (Haacht): imposant kasteelpark van 90 ha aangelegd in 1797-1798 door de Brusselse architect Ghislain Joseph Henry, die ook de classicistische orangerie en het koepeltempeltje van godin Flora ontwierp. Het vroegere kasteel werd in de jaren '50 vervangen door een landhuis. In het park staan nog enkele interessante follies zoals een kunstmatige grot, een obelisk en een piramide, destijds vaste ingrediënten in dergelijke parken. Kasteel van Gaasbeek, Kasteelstraat 40, Gaasbeek (Lennik): recent werd hier een prachtige museumtuin aangelegd waarin wordt geëxperimenteerd met oude leifruitvormen en oude groentesoorten. Ook werd er een formele parterretuin gecreëerd van waaruit men een uniek uitzicht over het Pajottenland heeft. In het grote park vindt men onder andere een triomfboog ter ere van Napoleon en een achthoekig kruidhuis waar recent een informatiecentrum werd opgezet. Tuin Chabeau, Janetlaan 15, St-Genesius-Rode: helemaal ommuurde, romantische tuin in een uniek kader aan de rand van Brussel. Tuin Van Campenhout, Bevrijdingslaan 77, St-Genesius-Rode: overweldigende privé-tuin van wisselagent Van Campenhout.

Hof Bladelin, Naaldenstraat 19, Brugge: rustige kloostertuin bij een patriciërshuis uit de Bourgondische periode. vandaag is er een kloostergemeenschap gehuisvest.

Kasteelpark 't Hooghe, Doorniksesteenweg 218, Kortrijk: 19de-eeuws landschapspark. Sinds de jaren '60 werd er een rozentuin aangelegd met onder meer een proeftuin voor nieuwe rozen en een tuin die de geschiedenis van de roos weergeeft.

Begraafplaats Hoog Kortrijk, Ambassadeur Baertlaan, Kortrijk: opmerkelijk nieuw kerkhof ontworpen door de Italiaanse architect-urbanist Bernardo Secchi, in samenwerking met Paola Vigano.

Tuin Mia Gevaert, Robaarstraat 12, Ruddervoorde (Oostkamp): schitterende privé-tuin van een van de grote tuindames van Vlaanderen.

Kasteel van Rumbeke, Moorseelsesteenweg 2, Rumbeke (Roeselare): het Sterrebos bij het kasteel ontleent zijn naam aan de lanen die vanaf het kasteel in stervorm vertrekken. Het park in geometrisch-symmetrische stijl werd in de 18de eeuw aangelegd door de Oostenrijkse tuinarchitect Simonau.

Kasteel Beauvoorde, Wulveringemstraat, Beauvoorde (Veurne): Engels landschapspark uit de 19de eeuw.

Kasteel Ryckevelde, Ryckeveldestraat 6, Sijsele (Damme): 85 ha groot park met een versterkte hoeve en een neogotisch kasteel. Mooie bomen.

Kasteel Blauwhuis, Kasteelwijk 3, Izegem: groot Engels park, zeer goed bewaard en sinds 1981 beschermd. Egelantier, Zwevegemstraat, Otegem (Zwevegem): aantrekkelijke privé-tuin bij een tuindecoratiezaak. Op zondag wordt er een poëzie- en muziekhappening georganiseerd.

Info: Monumentenlijn, tel. 02/511.40.50 of via internet: www.monument.vlaanderen.be of www.landschap.vlaanderen.be

Van cottage tot Nouvelle Maison

In Tervuren werd in samenwerking met de Sint Lukas Kunsthumaniora Brussel een interessant parcours uitgestippeld langs een aantal prestigieuze landhuizen uit het begin van deze eeuw. De huizen illustreren de toenmalige mode bij de rijke burgerij om Engelse cottages te bouwen in een aantrekkelijke parkomgeving. In dezelfde buurt bevinden zich ook enkele moderner ogende landhuizen, waaronder het modernistische La nouvelle Maison, de eigen woning van Henry Van de Velde.

Tenzij anders vermeld zijn de huizen en/of tuinen alleen te bezoeken van:

10 tot 12 en van 13 tot 18u.

Cottage Boeing, Brusselsesteenweg 151.

Cottage Carusi, Henri van de Veldelaan 4

(enkel na afspraak, tel. 02/768.03.00).

Cottage Duchateau-Chatelle, Hertogenweg 3.

Cottage Jadot, Albertlaan 21.

Cottage Nyssens, Hertogenweg 8.

Landhuis De Ruiter-De Kok, Albertlaan 6.

Landhuis Janssen, Albertlaan 15a.

La Nouvelle Maison, Albertlaan 1. Voor alle info over dit circuit kunt u terecht bij het plaatselijke VVV-kantoor, Markt 7, Tervuren, tel. 02/769.20.81.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234