Maandag 09/12/2019

Asielbeleid

Europees Commissaris fluit Francken terug: "Europa zal nooit pushbacks toelaten"

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken. Beeld BELGA

De hervorming van de Europese Dublin-verordening, die bepaalt welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een ingediende asielaanvraag, "is dood". Dat heeft staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) gezegd na overleg met zijn Europese collega's. Hij stelt een Australisch model voor, met pushbacks. De Commissie fluit Franken nu terug: "Europa gaat nooit het Australische model volgen."

De Europese commissaris voor Migratie en Binnenlandse Zaken brandt het voorstel van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) om het Europese asielmodel te vervangen door een Australisch model helemaal af. "Dat is geen model dat wij in Europa ooit gaan volgen", zegt Dimitris Avramopoulos.

Gevraagd naar de verklaringen van Francken zei commissaris Avramopoulos dat Europa het Australische model "nooit" zal volgen. Vooral het terugsturen van migranten op bootjes ziet hij niet zitten. "De Europese migratiepolitiek wordt geleid door een principieel respect voor de fundamentele mensenrechten en respect voor het principe van non-refoulement. Dat principe staat ingeschreven in de Conventie van Genève en die is de gouden standaard van het Europese beleid."

Ook met de bewering van Francken dat de hervorming van de Dublin-verordening "dood" is, is Avramopoulos het niet eens. "Die hervorming is niet dood, tenzij iemand haar wil doden. Zulke verklaringen helpen niet, ze zijn alleen maar contraproductief." Avramopoulos wees erop dat de vorige hervorming van het Europese asielsysteem acht jaar duurde, en dat het nog altijd zijn ambitie is om sneller te gaan.

"Het verstand te boven"

Ook de oppositie is niet gediend met de uitspraken van Francken. Vooral diens uitspraak dat artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens "op de een of andere manier moet worden omzeild", zorgde voor veel commotie.

Voor PS-voorzitter Elio Di Rupo gaan de uitspraken van Francken "het verstand te boven". "De staatssecretaris roept op om hét fundament van elke democratie niet meer te respecteren", zegt hij. Di Rupo wil zo snel mogelijk een Kamerdebat over de zaak. Bij DéFI zegt voorzitter Olivier Maingain dat "het tijd is dat alle democraten dit ongeremd extreem-rechts ontmaskerd wordt". Ecolo-Kamerlid Benoît Hellings herinnert premier Charles Michel er dan weer aan dat hij tijdens een eerder debat artikel 3 van het EVRM een "heilig principe" heeft genoemd.

Dublin

De Dublin-verordening bepaalt nu dat de EU-lidstaat waar iemand asiel aanvraagt die aanvraag moet afhandelen. De asielcrisis die in 2015 losbarstte, toonde echter aan dat er aan die regel van alles schort. Zo worden de landen aan de Europese buitengrens, zoals Griekenland, Italië en Malta, met het gros van de asielaanvragen opgezadeld. Bovendien kan het systeem migranten ertoe aanzetten asiel aan te vragen in hun land van voorkeur of het land waar de asielprocedure hen het voordeligst lijkt.

In 2016 stelde de Europese Commissie voor de regels aan te passen. In het geval van een crisis wil ze asielzoekers via een vaste verdeelsleutel over de EU-lidstaten spreiden. Na twee jaar en verschillende aanpassingen aan de originele tekst van de Commissie, zaten de bevoegde ministers vandaag samen om te proberen een doorbraak te forceren.

Italiaanse anti-migratieregering

Vooral Italië, waar de nieuwe regering er openlijke anti-migratiestandpunten op nahoudt, heeft zich klaar en duidelijk verzet tegen de compromistekst die het Bulgaarse voorzitterschap vandaag op tafel legde voor de hervorming van de Dublin-regels. Duitsland, de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) en de Visegrad-landen (Hongarije, Polen, Slovakije en Tsjechië) zeiden dat ze niet konden instemmen met de tekst in zijn huidige vorm.

Geconfronteerd met deze stand van zaken heeft Oostenrijk, dat op 1 juli het voorzitterschap van de Europese ministerraden overneemt, te kennen gegeven dat het niet verder zal werken aan de Dublin-hervorming. Tijdens een informeel overleg van de Europese ministers op 12 en 13 juli in Innsbruck wil Wenen "een nieuw perspectief" voorstellen om het debat over het Europese migratiebeleid uit het slop te halen. Het wil praten over de versterking van de Europese buitengrenzen en de strijd tegen illegale migratie, maar niet over de herziening van de Dublin-verordening.

"Er heerst een groot gebrek aan vertrouwen in de Europese Unie. Italië en Griekenland geloven niet dat de andere landen hen in een crisissituatie zullen helpen. We moeten daarom eerst over de essentie praten, namelijk het aanpakken van de illegale migratie", zegt Theo Francken.

Omdat de lidstaten geen akkoord over de Dublin-hervorming konden vinden, ligt de bal nu in het kamp van Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk. Hij zal het dossier aansnijden tijdens de top van staatshoofden en regeringsleiders op 28 en 29 juni. "Ik kan mij niet voorstellen dat de context geschapen wordt die een compromis op de Europese Raad mogelijk maakt. Er is zelfs geen gekwalificeerde meerderheid", zegt Francken.

"Bereid tot compromis"

Francken had voor de bijeenkomst al laten verstaan dat het moeilijk zou zijn om een compromis te bereiken. "Het zal niet evident zijn, maar België is tot een compromis bereid", klonk het. "Maar, zoals ik altijd zeg: Europa is een huis. We discussiëren nu al drie jaar over wie in welke kamer mag slapen, maar wat we volgens mij vooral moeten te weten komen, is wie langs de voor- en de achterdeur naar binnen komt."

De Belgische staatssecretaris zou bij zijn Europese collega's dan ook pleiten voor een "Australische aanpak", waarbij geen enkele vorm van illegale migratie getolereerd wordt. "We moeten ook een akkoord sluiten met Tunesië, zoals we er al een hebben met Turkije, om op zee de migranten te redden die uit Libië vertrokken zijn en hen naar Tunesië te brengen." 

Als Europa er niet in slaagt het migratieprobleem in de kern aan te pakken, "zal er over enkele jaren geen Europese Unie meer zijn", voorspelde Francken eerder vandaag. Fundamentele oplossingen kunnen alleen maar via politieke compromissen gevonden worden, maar moeten in elk geval pushbacks van migranten in de Middellandse Zee opnieuw mogelijk maken, vindt hij. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens verbood zulke pushbacks in 2012.

Reactie Francken

In een reactie op de Franstalige kritiek, zegt het kabinet-Francken dat de staatssecretaris "niet bedoelde dat artikel 3 moet worden omzeild, maar wel de verregaande interpretatie door het EHRM". Francken, luidt het, "bepleit dat we het huidige asielmodel, dat uitgaat van asielaanvragen op initiatief van de asielzoeker en na illegale binnenkomst, moeten vervangen door een Australisch model, waarbij we enkel nog aan beperkte legale asielmigratie doen. Op ons initiatief".

Francken vindt dat illegale immigratie onmogelijk gemaakt moet worden en dat precies daarvoor een overeenkomst met Tunesië moet worden gesloten. Dat land zou dan ondersteund worden met de gedwongen of vrijwillige terugkeer van economische migranten naar hun herkomstland, terwijl er voor vluchtelingen gekeken kan worden naar alternatieven zoals opvang in de regio, lokale integratie of hervestiging. "Indien er garanties zijn dat Tunesië geen vluchtelingen terugstuurt naar een plaats waar ze vervolging of ernstige schade riskeren, is non-refoulement noch voor migranten, noch voor vluchtelingen een probleem bij het overbrengen naar Tunesië."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234