Maandag 28/09/2020

Technologie

Europarlementsleden vallen 5G-waakhond aan: ‘Ondoorzichtig kransje, verstrengeld met Big Telecom’

Een opschrift in Londen waarschuwt voor G5.Beeld Retna/Avalon.red

De manier waarop internationale veiligheidsregels voor draadloze technologie tot stand komen is niet onafhankelijk genoeg. Dat stellen twee groene Europarlementsleden, die zelf niet onbesproken zijn, in een onderzoeksrapport.

Hoe veilig is de straling van de vele draadloze netwerken die ons toegang geven tot het web? Het is een licht ontvlambare discussie die, zeker sinds de coronacrisis, gedrenkt is in complottheorieën en nepnieuws. Ze leidt zelfs tot vandalisme; in Limburg zijn gsm-masten in brand gestoken.

In maart publiceerde de internationale waakhond ICNIRP (Internationale commissie voor niet-ioniserende stralingsbescherming) een nieuwe richtlijn. Die covert blootstelling aan ‘radiofrequency electromagnetic fields’ (RF) tussen 100 kHz en 300 GHz. Veel toepassingen zoals 5G, bluetooth en wifi vallen daaronder.

“We beseffen dat sommigen bezorgd zijn over de veiligheid van 5G en hopen dat deze richtlijnen hen geruststellen”, zo stelde Eric van Rongen, toenmalig voorzitter en huidig vicevoorzitter, bij de presentatie. “Het belangrijkste is dat 5G-technologie niet schadelijk kan zijn als deze richtlijnen gevolgd worden.”

De ICNIRP, in Duitsland gevestigd als ngo, is al bijna dertig jaar wereldwijd de referentie in deze materie. Veel landen nemen de richtlijnen die ze maken over, de telecomindustrie verwijst stelselmatig naar hun standaarden en de Europese Commissie heeft een contract met hen.

Link met telecomindustrie

Europarlementsleden Klaus Buchner (Ökologisch-Demokratische Partei) en Michèle Rivasi (Europe Ecologie) plaatsen nu vraagtekens bij die status. Beiden zijn niet onbesproken. Buchner, fysicus, stelt op zijn site dat 5G een versneller is van de coronapandemie. Rivasi is natuurwetenschapper en kwam in opspraak omdat ze een antivaxer op een debat uitnodigde. Ze gaf later toe dat dat een vergissing was.

Op basis van interne documenten, een screening van de ICNIRP-leden en gesprekken met insiders noemen ze ICNIRP “een erg select en ondoorzichtig kransje wetenschappers dat verstrengeld is met Big Telecom”.

Zo hekelen Buchner en Rivasi dat maar weinig leden gespecialiseerd zijn in medisch en biologisch onderzoek naar stralingseffecten en dat voorzitter Rodney Croft psycholoog is. Ook problematisch vinden ze dat een aantal van hen lid is van het International Committee on Electromagnetic Safety (ICES), een organisatie die ook stralingsrichtlijnen opstelt en waarin de telecomindustrie en het Amerikaans leger sterk vertegenwoordigd zijn.

Ook de klimaatactiegroep Extinction Rebellion is tegen 5G.Beeld AFP

De twee parlementsleden zien in de carrières van de ICNIRP-leden een resem belangenconflicten. “De meerderheid deed of doet onderzoek dat deels door de industrie is gesponsord en dat maakt hen kwetsbaar voor partijdigheid”, klinkt het. Finaal concluderen zij dat de ICNIRP niet voldoende betrouwbaar is voor onafhankelijk advies. “De Europese Commissie en de lidstaten zouden een volledig onafhankelijk en publiek adviesorgaan moeten oprichten.”

Lagere normen in Vlaanderen

“Ook ik vind de ICNIRP een ondoorzichtige club. De procedures voor nieuwe benoemingen zijn niet transparant”, zo reageert hoogleraar epidemiologie Hans Kromhout (Universiteit Utrecht). Hij leidt het Nederlandse deel van een onderzoek naar de effecten van mobiel telefoongebruik en is voorzitter van de commissie Elektromagnetische Velden van de Nederlandse Gezondheidsraad.

Kromhout: “De ICNIRP stelt dat alleen indirecte effecten van blootstelling aan niet-ioniserende straling aangetoond zijn. Het gaat om effecten door opwarming. Andere effecten acht ICNIRP niet bewezen. Maar ik ben ervan overtuigd dat ook effecten onder de ICNIRP-limieten niet zijn uit te sluiten en dat andere biologische routes dan via opwarming mogelijk zijn.”

Volgens Belgische stralingsexperts bij Telemic, de afdeling van het departement elektrotechniek van de KU Leuven, is de kritiek op de ICNIRP wat bij de haren getrokken. “Ik weet niet hoe je expert wordt bij de ICNIRP, maar hun adviezen zijn nog niet onbetrouwbaar gebleken. Mocht straling zo schadelijk zijn als sommigen beweren, dan hadden we daar vandaag al effecten van gezien”, zegt professor Guy Vandenbosch. Bovendien hanteert zowel Vlaanderen, Brussel als Wallonië lagere normen dat het advies van de ICNIRP.

Ook collega Sofie Pollin relativeert: “Het is niet omdat je als wetenschapper eens hebt samengewerkt met een telecomoperator dat je meteen in de broekzak zit van dat bedrijf. Integendeel, als wetenschapper is het aangewezen om met die spelers te blijven communiceren. Enkel op die manier weet je hoe de nieuwe technologie evolueert.”

Volgens de twee wetenschappers toont dit soort rapporten aan dat we dringend een open en maatschappelijk debat moeten voeren over 5G. “Nu zitten we vast in ‘ja 5G’ versus ‘nooit 5G’”, zegt Vandenbosch. Een onafhankelijk publiek adviesorgaan op Europees niveau lijkt hem een goed idee. Hij zou het ook niet slecht vinden om elke toepassing afzonderlijk te bekijken. “Heb jij 5G nodig om een filmpje in een tiende van een seconde in plaats van in twee seconden te downloaden? Dat denk ik niet. Een zelfrijdende auto die in een fractie een beslissing moet nemen wel.”

Vandenbosch zweert bij het ALATA-principe (as low as technically achievable): hou het zo laag als technisch mogelijk is en drijf de elektromagnetische straling niet nodeloos op. “Uiteindelijk heeft draadloze communicatie enorm veel voordelen. Er zijn al veel levens gered dankzij die technologie.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234