Maandag 14/10/2019

Europa wordt weer wat rechtser

Na een harde politieke strijd koos het Europees Parlement de Italiaan Antonio Tajani (Forza Italia) tot nieuwe voorzitter. Hij kreeg de steun van 351 parlementariërs, zijn voornaamste concurrent Gianni Pittella (sociaaldemocraten) bleef steken op 282.

De ontknoping kwam pas rond 21 uur in de vierde en laatste stemronde, na ruim twaalf uur van chaotisch achterkamertjesoverleg en politieke koehandel. Het is de eerste keer sinds 1982 dat alle vier stemrondes nodig waren. Voor het eerst in vijftien jaar was het verschil tussen de kandidaten zo gering.

's Ochtends leek een snel besluit nog binnen handbereik nadat de liberale leider Guy Verhofstadt zich onverwacht vóór de stemmingen al terugtrok als kandidaat. Verhofstadt beloofde Tajani de steun van zijn fractie in ruil voor een aantal invloedrijke posities, vooral voor hemzelf. Het kwam hem op zowel boegeroep als applaus te staan van zijn collega-parlementariërs.

Vooral de sociaaldemocraten haalden hard uit naar Verhofstadt. "Van Grillo naar Berlusconi in minder dan een week", reageerden de sociaaldemocraten, verwijzend naar de eerdere (mislukte) vrijage van Verhofstadt met de eurosceptische Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo. Ze hekelden de 'salto' van de liberaal en betitelden zijn akkoord met de christendemocraten als "een historische vergissing".

De liberalen erkenden dat dit "niet de gelukkigste dagen voor Verhofstadt zijn". Zijn gekelderde poging om de Vijfsterrenbeweging bij de liberale fractie in te lijven - afgeschoten door de liberalen zelf - bezorgde hem forse reputatieschade en kostte hem vermoedelijk zijn kansen op het voorzitterschap. Vanuit die precaire positie koos Verhofstadt in alle vroegte eieren voor zijn geld door met de christendemocraten in zee te gaan. Het leverde hem een nieuwe golf van kritiek op, maar hij bleef niet achter met lege handen.

In ruil voor de beslissende steun voor Tajani krijgen de liberalen twee van de veertien vicevoorzitters van het parlement. Niet onbelangrijk voor Verhofstadt is dat het parlement van de Europese regeringsleiders zal eisen dat de liberale leider bij alle brexitonderhandelingen aan tafel zal zitten. Anders dreigt het parlement een eventuele deal met Groot-Brittannië niet goed te keuren. De leiders gruwen bij het idee van Verhofstadt als medeonderhandelaar.

'Grand coalition'

Voorts mag Verhofstadt aanschuiven bij het reguliere topoverleg tussen voorzitter Juncker van de Europese Commissie, Commissaris Timmermans, EU-president Tusk en de christendemocratische leider in het parlement Manfred Weber.

De sociaaldemocraten en groenen probeerden vervolgens de conservatieven - ook nodig om Tajani te laten winnen - voor Pittella te winnen. De sociaaldemocraat zou bereid zijn Verhofstadt, voor veel conservatieven hét pro-Europees kwaad, zijn brexitpositie te ontnemen. Wat volgde was een hectisch spel van loven en bieden, maar uiteindelijk bleek het niet voldoende.

Voor de sociaaldemocraten zijn de druiven zuur. Zij vissen ook bij de verdeling van invloedrijke posten achter het net. De ruzie tussen christen- en sociaaldemocraten, de twee grootste fracties, zal de slagvaardigheid van het parlement beïnvloeden: het wordt moeilijker om meerderheden te vinden.

"De 'grand coalition' is dood", zegt europarlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a). "De sociaaldemocraten van het Europees parlement zullen niet meer automatisch samen met de christendemocraten stemmen. Wij zullen ons veel meer ter linkerzijde opstellen."

Maskerade

Van Brempt omschrijft de houding van Verhofstadt als een maskerade: "Hij doet nog steeds alsof hij de grote Europeaan is, maar in feite ontpopte hij zich tot kampioen postjesjager. Ik ben erg teleurgesteld in hem: hij gaat een politiek huwelijk aan met de nieuwe voorzitter Antonio Tajani; een Berlusconi-man, iemand die aartsconservatieve ideeën heeft over mensenrechten, asiel- en migratie, gelijkheid tussen man en vrouw, en holebirechten."

Ook Groen-parlementslid Bart Staes omschrijft Verhofstadt recente slalom als 'onbetamelijk'. "Verhofstadt beweert dat hij een pro-Europese coalitie wil vormen, maar wil in feite enkel zijn eigen hachje redden. Het minste wat je van Verhofstadt kan zeggen is dat hij een uitstekende 'flexiwerker' is: eerst gaat hij met de groenen en de sociaaldemocraten praten over een progressieve coalitie, een week later praat hij met Beppe Grillo, en enkele dagen later sluit hij een deal met conservatieve christendemocraten. Een hoogdag voor het Europees Parlement is het allerminst."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234