Dinsdag 24/11/2020

Ruimtevaart

Europa wil rommel in de ruimte opruimen met nieuwe ‘ruimtetakelwagen’

Ruimtetakelwagen ClearSpace-1 zal kapotte satellieten en andere kosmische brokstukken veilig verwijderen uit hun baan om de aarde.Beeld ESA

Vanaf 2025 moet het gebeuren: dan begint ruimtetakelwagen ClearSpace-1 aan zijn missie om de wildgroei aan rommel in een baan om de aarde een halt toe te roepen.

Het Zwitserse ClearSpace start in maart met de voorbereidingen van de ruimtetakelwagen, zo meldde de Europese ruimtevaartorganisatie ESA deze maand in een persbericht. Volgens ClearSpace-ceo Luc Piguet is het belang van zo’n missie groot. “Het probleem van ruimteafval wordt steeds nijpender. Vandaag de dag draaien er ruim tweeduizend satellieten in de ruimte en ruim drieduizend die het niet meer doen.”

Het aantal satellieten neemt naar verwachting de komende jaren alleen maar toe. Zeker door geplande projecten zoals StarLink van SpaceX, bedoeld om iedereen op aarde internet te geven. Daartoe lanceert het bedrijf een satellietzwerm van honderden tot zelfs duizenden exemplaren, grofweg ter grootte van een tafel, die in gecoördineerde groepjes rond de planeet zullen vliegen. Afgelopen september wist ESA ternauwernood nog een botsing met één van die StarLink-satellieten te voorkomen. “We hebben behoefte aan een takelwagen die kapotte satellieten uit deze drukke regio kan slepen”, zegt Piguet.

Kosmische kogels

Ruimteafval vormt een groot risico voor de moderne ruimtevaart. Je kunt het vergelijken met hoe lastig het zou zijn om op zee te varen als de wrakstukken van elke boot uit de geschiedenis daar nog steeds zouden ronddobberen. Bovendien beweegt puin in de ruimte ook nog eens met zo’n 26.000 kilometer per uur. Wel een stukje sneller dan wrakstukken op zee.

Dat puin ontstaat bijvoorbeeld wanneer satellieten in een baan om de aarde kapot gaan. De brokstukken blijven vervolgens als een soort kosmische kogels om de aarde zwiepen. Met een beetje pech treft zo’n brokstuk een andere satelliet. Resultaat: nog meer brokstukken. “Zelfs als we morgen stoppen met dingen lanceren, blijft de hoeveelheid ruimtepuin toch toenemen door dit soort botsingen”, stelde Luisa Innocenti in een persverklaring. Innocenti is hoofd van het schone-ruimte-initiatief van ESA, dat zich buigt over het vraagstuk ruimtepuin. “Onderzoek van NASA en ESA laat zien: de enige manier om het gebied om de aarde te stabiliseren, is door actief grote brokstukken te verwijderen.”

Oefenen

Onafhankelijk ruimtevaartconsultant Erik Laan zegt initiatieven zoals die van ClearSpace daarom toe te juichen. Hij wijst tegelijk echter op de risico’s van missies om grote brokstukken of zelfs hele satellieten uit de ruimte te halen. “Als je een satelliet nadert en je wil hem vangen en terugbrengen naar de aarde, dan bestaat het risico dat je er brokstukken aftrekt of dat je botst met de satelliet – dan maak je het probleem alleen maar erger.”

Volgens Laan is het belangrijk dat ClearSpace eerst oefent met kleinere doelwitten, voordat ze zich aan het grote werk wagen. Zo zou ESA op termijn bijvoorbeeld graag Envisat willen terughalen, een satelliet waarmee in april 2012 het contact werd verloren. “Maar Envisat weegt achtduizend kilogram. Daar maak je met wat pech flink wat brokstukken van.”

Vandaar dat ClearSpace-1 als eerste doel een stuk van een ruimtemissie heeft gekregen die in 2013 in een baan om de aarde is achtergebleven. Dat onderdeel weegt 100 kilogram, grofweg zo veel als een kleine satelliet, is stevig en heeft een vorm die relatief eenvoudig vast te pakken is. De ruimtetakelwagen die ClearSpace daartoe lanceert, moet het brokstuk vangen met een grijpsysteem dat nog het meest wegheeft van de snelbinders op een fiets. Pas bij succes van die eerste poging zal ClearSpace zich wagen aan grotere en complexere brokstukken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234