Woensdag 23/10/2019

Vluchtelingencrisis

Europa wil Libië afsluiten

Deze mensen ondernamen de tocht van Libië naar Italië, en dat werd bijna hun dood. Een reddingsboot pikte hen op. Beeld AP

Nog voor de zomer moet de vluchtelingen­stroom die vanuit Libië naar Italië komt, worden ingedamd, zal de Europese Commissie vandaag verkondigen. ‘Anders komen de kernwaarden van de EU ernstig in gevaar.’ Dat bericht de Volkskrant.

EU-president Donald Tusk, Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker én tijdelijk EU-voor­zitter Joseph Muscat vinden dat binnen enkele maanden de migrantenstroom vanuit Libië moet zijn ingeperkt. Zo niet, waarschuwt Muscat, de premier van Malta, blazen Marine Le Pen en Geert Wilders het hele Europese project op.

Gezien de urgentie deinst Tusk niet terug voor maatregelen die tot voor kort onbespreekbaar waren, zoals het afgrendelen van Libië. Een ‘beschermingswal optrekken’ heet dat in een vertrouwelijk discussiestuk dat hij samen met Muscat schreef. In een pakket voorstellen dat de Europese Commissie vanmiddag presenteert, draait ook zij er niet omheen: “Vóór de lente en zomer is doorslaggevende actie noodzakelijk.”

Tusk, Muscat, Juncker, ze weten al langer dat de burger de EU afrekent op de aanpak van illegale migratie. De verkiezingen dit jaar in Nederland, Frankrijk, Duitsland en (waarschijnlijk) Italië vormen een extra aansporing om met maatregelen te komen. Deze week buigen de ministers van Asiel en Justitie zich over de voorstellen, volgende week moeten de regeringsleiders tijdens een extra EU-top de besluiten afhameren. “De kernwaarden van de EU komen ernstig in gevaar”, stelt Muscat.

Geen regering

Zijn voorbeeld is het vluchtelingenakkoord dat de EU vorig jaar in maart met Turkije sloot. De instroom van vluchtelingen naar Griekenland is sindsdien met 98 procent gedaald, mede omdat tegelijkertijd de Balkan-route werd afgegrendeld. In Italië daarentegen kwamen vorig jaar meer migranten aan dan ooit: 181.000. Er verdronken ook meer mensen dan ooit in dit stuk van de Middellandse Zee: ruim 4.500. “Het leed en het dodental zijn ondraaglijk”, schrijft de Commissie.

Omdat 90 procent van de migranten die Italië halen via Libië komt, richt de EU haar aandacht op dat land. Het liefst zouden Tusk en Muscat de reddingsboten die nu tienduizenden migranten oppikken, in de territoriale wateren van Libië laten opereren. Dat vermindert de kans op slachtoffers en maakt het makkelijker mensen terug naar Libië te brengen. Daarvoor moet de Libische regering actie ondernemen, en dat is op korte termijn onwaarschijnlijk. Er is immers geen centrale regering sinds Kadhafi in 2011 werd vermoord.

Dus kiezen Tusk, Muscat en de Commissie voor “een beschermingswal zo dicht mogelijk” bij de havens vanwaar migranten vertrekken. Praktisch gezien komt dat erop neer dat de Libische kustwacht – wat daar nog van over is – actiever bootjes moet onderscheppen en terughalen.

De Commissie stelt een uitbreiding voor van de recent gestarte training van Libische matrozen en financiële hulp bij de reparatie en aanschaf van schepen door Libië. Voor dit jaar trekt de Commissie 200 miljoen euro uit. Brussel hoopt dat de lidstaten ook 200 miljoen op tafel leggen.

Tusk en de Commissie zijn sowieso niet onverdeeld gelukkig met de reddingsacties door Euro­pese schepen, vooral die van vrijwilligersorganisaties. Het effect daarvan is, schrijft de Commissie, dat mensensmokkelaars steeds meer migranten in niet-zeewaardige rubberbootjes laten vertrekken, in de verwachting dat ze snel worden opgepikt.

Alles geoorloofd

Europa hamert verder op een betere bewaking van de zuidelijke grens van Libië, want daar komen de migranten binnen. Afspraken zijn nodig met de landen van herkomst (Nigeria, Eritrea, Gambia, Ivoorkust) om hun mensen tegen te houden en terug te nemen. Juncker en Tusk vinden alle drukkingsmiddelen daarbij geoorloofd, inclusief dreigen met het intrekken van handels­voordelen en ontwikkelingshulp.

Tot slot wil de Commissie het Afrikafonds nieuw leven inblazen. Voor die investeringshulp kwam tot nog toe slechts 80 miljoen euro van de lidstaten, tegenover 1,8 miljard uit het EU-budget.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234