Vrijdag 05/06/2020

Europa's seksuele rechten sluipend aangevallen

Christelijke instanties proberen de verworvenheden op het vlak van secularisme en seksuele en reproductieve rechten in Europa te ondergraven. Dat zegt de International Planned Parenthood Federation. En het wordt er, met de tien nieuwe EU-staten volgend jaar, beslist niet beter op.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Het gaat in België op het vlak van de seksuele en reproductieve rechten bepaald goed: contraceptiva zijn makkelijk te verkrijgen, er wordt aan kwalitatieve voorlichting gedaan op school en abortus is mogelijk in comfortabele omstandigheden. België heeft overigens een van de laagste abortuspercentages ter wereld: niet meer dan zes per duizend. Ter vergelijking: in Rusland, waar abortus vaak de plaats inneemt van voorbehoedsmiddelen, hebben er tien keer zoveel abortussen plaats, en in Roemenië en Wit-Rusland zijn de cijfers nauwelijks lager.

Het gaat super en het is toch niet goed. "Het probleem", zegt Vicky Claeys, regionaal directeur van de International Planned Parenthood Federation (IPPF), die vandaag een groot internationaal congres houdt in Brussel, "is dat jonge vrouwen denken dat alle verworvenheden van de jaren vijftig tot zeventig eeuwig en onaantastbaar zijn. Ze liggen niet wakker van de ontwikkelingen in de VS, waar Bush seksuele voorlichting op school bijvoorbeeld heeft teruggebracht tot gepreek over onthouding, en evenmin over de veel sluipender ontwikkelingen in Europa. De tendens is nochtans duidelijk: de verkiezing van Bush en zijn alliantie met het Vaticaan hebben de extremistische christelijke groepen, de zogenoemde Anti-Choice Lobby, enorm gestimuleerd. Deze organisaties, die zich kanten tegen de legalisering van abortus, tegen contraceptiva (met inbegrip van het condoom en dat ondanks het aids-fenomeen) en tegen seksuele voorlichting op school, hebben nu meer centen, en gedragen zich veel agressiever dan een paar jaar geleden".

De situatie is geenszins met die in de VS te vergelijken, waar sinds 1977 al acht moorden werden gepleegd, zestien anderen nipt aan de dood ontsnapten en niet minder dan 322 doodsbedreigingen werden geuit en 112 mensen werden afgerost door Anti-Choice-activisten. En: waar instanties als het UN-bevolkingsfonds UNFPA en IPPF sinds het aantreden van Bush geen financiële steun meer krijgen. "Gelukkig heeft EU-commissaris Nielson dat gat opgevuld, al probeerde de Anti-Choice Lobby dat te verhinderen", zegt Claeys.

Er wordt op nog tal van manieren geprobeerd om Europa's progressieve stellingname inzake seksuele en reproductieve rechten te ondergraven. "Het ergste", vindt Claeys, "is dat de Anti-Choice Lobby daarbij de leugens niet schuwt en bijvoorbeeld het gerucht lanceerde dat het EU-ontwikkelingsbeleid voor de derde wereld concreet neerkwam op het stimuleren van abortus. Of nog: dat EU-visserijfondsen werden aangewend voor abortuspropaganda in ontwikkelingslanden. Wij hebben lange tijd gevonden dat daar publiekelijk tegenin gaan hen nog meer publiciteit opleverde, maar het wordt, geloof ik, tijd voor een wat assertievere strategie."

Op zich bemoeit de EU zich niet met de nationale wetgevingen inzake abortus en familieplanning, maar toch heeft de katholieke kerk bij de Europese Conventie druk uitgeoefend opdat de toekomstige Europese grondwet een clausule zou bevatten waarin de christelijke waarden als fundamentele principes van Europa zouden worden erkend. Pogingen om ook God vermeld te krijgen, mislukten maar hoe het afloopt met artikels waarin een 'structurele dialoog met de kerk' wordt gepropageerd, is nog onduidelijk. "Het punt daarbij is", meent Claeys, "dat de scheiding tussen kerk en staat in het gedrang komt, en dat discussies over bepaalde dossiers zoals seksuele en reproductieve rechten onmogelijk kunnen worden." In dat opzicht is de toetreding van de tien nieuwe EU-landen volgend jaar veelzeggend. Polen vroeg onder druk van de daar zo machtige katholieke kerk om een speciale provisie in het Toetredingsverdrag, waarin gegarandeerd zou worden dat de Poolse wetten 'ter bescherming van het leven' gevrijwaard zouden worden. Malta deed prompt hetzelfde, maar in maart nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin 'pogingen van kandidaat-lidstaten om de Europese waarden met betrekking tot de gelijkheid van mannen en vrouwen en het Charter van Fundamentele Rechten af te zwakken' werden verworpen. Problematisch is tegelijk dat de seksuele en reproductieve rechten met elke verkiezing op de helling geplaatst kunnen worden. Claeys: "Volgend jaar zijn er EU-verkiezingen. We zagen bij de vorige uitslag al een verrechtsing en het is, met de toetreding van de nieuwe lidstaten, nog maar de vraag of die zich zal voortzetten. En of er opnieuw initiatieven komen zoals dat van de 57 parlementsleden die op initiatief van de Ierse Dana Scallon een petitiecampagne startten tegen het rapport over seksuele en reproductieve rechten van Vlaams socialistisch europarlementslid Anne van Lancker." Ook nationale verkiezingen hebben soms een dergelijk effect. Neem Portugal, dat sinds de stembusgang van maart 2002 een rechtse regering heeft, van liberaal-conservatieven en een extreem-rechtse kleine partij. "Die laatste is een van de steunpilaren van de Anti-Choice Lobby in Portugal, die bijgevolg veel meer middelen heeft gekregen en duidelijk meer van zich laat horen", zegt Duarte Vilar van IPPF Portugal. "Zo hebben ze bijvoorbeeld verkregen dat de seksuele voorlichting op de scholen nu op het Amerikaanse model van onthouding gebaseerd wordt. Tegelijk is in de media een lastercampagne tegen de IPPF gevoerd. We werden pedofielen en bandieten genoemd.

"Maar goed, je kunt het ook iets positiever zien. Namelijk: die Anti-Choice Lobby schreeuwt misschien luid, maar is sociaal niet representatief. Tachtig procent van de Portugezen gebruikt voorbehoedsmiddelen, van wie 64 procent de pil. Katholieken dus evengoed als atheïsten. De Anti-Choice Lobby is ook niet hetzelfde als de katholieke kerk - de hiërarchie daarvan is wel erg conservatief, maar op het terrein is dat anders. Er zijn, ook in Portugal, best liberaal denkende katholieken."

'Scheiding tussen kerk en staat komt in het gedrang, discussies over seksuele en reproductieve rechten dreigen onmogelijk te worden'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234