Zondag 27/09/2020

Fotoreportage

Europa's grootste wapenbeurs is een spiegel van de wereld

Beeld Bas Bogaerts

Eurosatory is Europa's grootste beurs voor wapentuig. Van de Iron Dome over drones tot automatische machinegeweren en nucleaire beschermingspakken, alle snufjes hebben ze er. Maar bovenal vertelt Eurosatory, in Parijs, iets over onze wereld. Dat het er niet goed mee gaat, met name. Gewapend met zijn fototoestel trok ook Bas Bogaerts ernaartoe, wij volgden.

Op de dunne grens tussen realiteit en game, geweld en glamour, noodzaak en zinloosheid: daar vindt Eurosatory plaats, een van 's werelds grootste beurzen in de defensiebranche.

Nog minder dan grenzen kent het Parijse salon taboes. Van autoritaire staten over foltering tot vredeshandhaving, burgerbescherming en revalidatie van slachtoffers: alles wat wonden slaat, heelt of voorkomt, geeft er present. België is manifest aanwezig, met FN Herstal als vlaggenschip.

In de neutrale strakheid van het Parc des Expositions staan aartsvijanden oog in oog: Israël en Libanon, India en Pakistan, Rusland en Oekraïne. Noord-Korea en Iran ontbreken op het appel, voor de rest lijken sancties en embargo's concepten uit een verloren universum.

De sfeer is gedempt euforisch. Volgens de gereputeerde denktank IHS Jane's liep de wereldwijde wapenverkoop vorig jaar op tot 65 miljard dollar, een kleine 7 miljard meer dan een jaar eerder en de grootste groei ooit op jaarbasis. Ook 2016 gaat hard: de prognoses wijzen richting 69 miljard dollar, met dank aan de gevaarlijk onstabiele wereld die de onze is.

Getrokken wordt de markt door het terrorisme, de oplopende spanning tussen China en zijn buren, de oorlogen in het Midden-Oosten ook, waar koploper Saudi-Arabië in zijn krankzinnige eentje bijna 12 miljard dokt.

Weinig symbolische of geopolitieke linies, in Parijs, of het moest het schrale verzet van een handvol pacifisten aan de ingang zijn. Veel scherper afgebakend zijn de oude rolpatronen: de man staat aan het wapen, de vrouw mee in de etalage. Op de blitse Israëlische afdeling laat een verkoper een kerel in paracommando-uitrusting een Negev LMG uittesten, terwijl een brunette in mantelpak folders en gadgets distribueert.

Zelfde scenario op de Braziliaanse stand: dames en wapens als lokaas voor testosteron. De Braziliaanse Pistol 111G2 is wereldwijd een van de meest succesvolle kleine wapens, zegt een salesman. "Maar in Brazilië zelf blijft het moeilijk. Onze wapenmarkt is erg restrictief. Gelukkig hebben we de VS." De hostess aan de overkant deelt snoepjes uit.

De voorspelbare rolverdeling gaat verder dan dat. Wapens, zo luidt op Eurosatory de ondertoon, beschermen ons, moeder en kind in de eerste plaats. Er is kilometers loopwerk nodig voor het duidelijk wordt dat ook in de defensie-industrie steeds meer vrouwen door het glazen plafond geschoten zijn, al dan niet in militaire outfit.

We leven in een wereld waarin het wennen geblazen is. Aanpassen ook. Next is now, luidt een van de slogans. Het duurt een tijd voor de achteloze bezoeker over de begripsverwarring heen is, maar dan lukt het: wapens zijn in de eerste plaats een markt. Met marketing en pep en promo, met oesters en champagne. Met taalgebruik dat we voor het gemak maar peacewashing zullen noemen, zoals greenwashing. Peace and progress, slijten ze bij het Russische bedrijf Rosoboronexport. Op hun videosimulatie dondert en roffelt het alleen maar. Iedere snuf heet obligaat ook smart. Enkel nachtzichtspecialist Photonis, die zichzelf The Unfair Advantage noemt, lijkt rechter voor de raap.

Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Geen karikatuur

Officieel gaat Eurosatory over de toekomst die vandaag begint, maar de beurs is ook een reis naar gisteren. Naar oude merken als Nobel, Krupp en Howitzer. Naar conglomeraten waarvan de naam doet vermoeden dat, ergens boven onze hoofden, de Sovjet-Unie, Tsjecho-Slowakije of Joegoslavië nog bestaan. Naar de twintigste eeuw ook, een dodelijk tijdsvak omdat de mensheid er zichzelf tot uniforme massa degradeerde.

Nochtans, Eurosatory tot een - verleidelijke - moraal-filosofische karikatuur reduceren gaat niet. Wie defensie zegt, zegt ook antinucleaire bescherming, biochemische ontsmetting, ontmijning, waterzuivering, demilitarisering, aandacht voor het leefmilieu en databeveiliging - allemaal issues waar geld en onderzoek voor nodig is en waar een beetje burger baat bij heeft. Terwijl de beurs vroeger monochroom kaki kleurde, oogt ze intussen steeds blauwer, het blauw van de politie. Bovendien is aan Eurosatory een reeks conferenties verbonden waarin het woord vrede best wel doorweegt.

Ook fotograaf Bas Bogaerts, die vier jaar lang met het Belgische leger meereisde en onder de titel Onze jongens zowel een boek, een tentoonstelling als een Canvas-reeks realiseerde, laat zich niet vangen door clichés.

"Natuurlijk is er in de achterafkamers van Parijs hard lobbywerk geleverd en hebben mannen in maatpak forse deals gesloten. Maar bovenal is Eurosatory een spiegel van de wereld. Je ziet er bijvoorbeeld Afrikaanse militairen die voor junglegevechten kiezen terwijl bij de Aziaten, die massaal aanwezig zijn, de lange afstand domineert. Er is nog meer dat me is opgevallen: neem Volvo, dat kennen we als keurig automerk, niet als militaire speler. En toch! Eigenlijk staat de defensiesector altijd weer dichter bij het leven dan we denken."

Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234