Woensdag 08/12/2021

dieselgate

Europa negeerde jarenlang signalen gesjoemel dieselauto's

File op de Ring in Brussel. Beeld Jan Aelberts
File op de Ring in Brussel.Beeld Jan Aelberts

De Europese Commissie heeft jarenlang aanwijzingen genegeerd dat autofabrikanten rommelen met de uitstoot van hun dieselwagens. Dat beeld komt naar voren uit het nog vertrouwelijke feitenrelaas over het dieselschandaal. Vandaag maakt een speciale onderzoekscommissie van het Europees Parlement haar bevindingen openbaar.

Medewerkers van het onderzoekscentrum van de Europese Commissie constateerden al in 2010 dat dieselauto's bij gewoon rijgedrag veel meer van het schadelijke NOx (stikstofoxide) uitstoten dan tijdens de laboratoriumtests die bepalen of de wagen op de weg wordt toegelaten. Interne mails tussen Commissie-ambtenaren, die de Volkskrant in haar bezit heeft, tonen dat aan. Twee jaar later deden de medewerkers van het onderzoekscentrum vergelijkbare constateringen. De Commissie deed niets met de bevindingen. Inmiddels rijden er vele miljoenen diesels op de Europese wegen die fors meer vervuilen dan wettelijk toegestaan.

Brussel heeft de toelatingstests voor nieuwe automodellen nooit aangepast, terwijl dat volgens de EU-wetten wel moet als blijkt dat de praktijk te veel afwijkt van wat er in het lab wordt gemeten. De Commissie hield vol, tegen de aanwijzingen van haar onderzoekscentrum in, dat autofabrikanten als Volkswagen, Fiat en Opel geen verboden sjoemelsoftware gebruikten om de uitstoot van NOx te verhullen. In plaats van direct in te grijpen legde de Commissie zich toe op de (zeer langdurige) ontwikkeling van een geheel nieuwe testmethode. Die werd eind vorig jaar goedgekeurd, na te zijn afgezwakt door lidstaten met een grote auto-industrie als Duitsland en Frankrijk.

Gebrek aan medewerking

Fabrikanten hebben altijd beweerd dat de hoge NOx-uitstoot van hun auto's het gevolg is van legale technologie om schade aan de motor te voorkomen. Zolang fabrikanten niet worden gedwongen hun strategieën expliciet te maken, is het volgens de onderzoekscommissie van het Europees Parlement haast onmogelijk het bestaan van sjoemelsoftware aan te tonen. Daardoor konden Brussel en de autofabrikanten jarenlang hun kat-en-muisspel spelen.

In het feitenrelaas, waarvoor de parlementaire onderzoekscommissie de afgelopen maanden experts en politici heeft gehoord, staan alleen bevindingen en nog geen eindconclusies. Het verzamelen van de informatie verliep moeizaam. Afgelopen zomer beklaagde de Nederlandse europarlementariër en lid van de onderzoekscommissie Gerben-Jan Gerbrandy zich nog over een gebrek aan medewerking vanuit de Commissie. Het eindrapport van de onderzoekscommissie wordt in maart of april verwacht. Naar verwachting zullen 'autolanden' proberen via hun parlementariërs de scherpste conclusies af te zwakken.

Kritiek van experts

Is sjoemelen straks verleden tijd? Om gerommel met de uitstoot van schadelijk NOx te voorkomen wordt al jaren gewerkt aan een praktijktest, waarbij met mobiele apparatuur tijdens een gewone rit wordt gekeken hoe vuil een auto is. Die test wordt september volgend jaar ingevoerd. Auto's moeten vanaf dat moment dus voldoen aan een praktijknorm. De eerste twee jaar mogen dieselauto's deze nog met een factor 2,1 overschrijden (dus ruim twee keer zo vervuilend als de wettelijke norm). Dat is volgens de Europese Commissie nodig om fabrikanten de tijd te geven hun schoonmaaksystemen te verbeteren en omdat de meetapparatuur nog een foutmarge kent. Experts vinden dat zogenoemde conformiteitsgetal veel te hoog. Hij zou volgens hen makkelijk 1,5 kunnen zijn.

Sjoemelen is overigens ook met de praktijktest nog mogelijk. Zo kan een auto aan de tegendruk aan de uitlaat 'voelen' of er meetapparatuur aan de auto hangt en tijdelijk de schoonmaaksystemen extra hard laten werken. Ook kan rondrijden met een open kofferbak betekenen dat er een emissietest gedaan wordt. Zolang fabrikanten niet wordt verplicht openheid van zaken te geven over de algoritmen waarmee hun schoonmaaksystemen werken, blijft sjoemelen mogelijk, stelt de onderzoekscommissie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234