Dinsdag 15/06/2021

Europa moet baas blijven over zijn beurzen

Wanneer we onze effectenbeurzen overdragen aan de Amerikanen, dan maken we een maatschappijkeuze voor het harde Angelsaksische kapitalisme

Paul Huybrechts

waarschuwt voor een fusie met de New York Stock Exchange

Zal ik in De Morgen de aandacht vestigen op een lezersbrief in De Standaard? Op 8 juni richt een lezer zich in die concurrerende krant als volgt tot de redactie: "Het aangekondigde samengaan van de Europese fusiebeurs Euronext met de New York Stock Exchange stemt me bezorgd. Ik ben tegen economisch nationalisme, maar hierover zou Europa toch goed moeten nadenken.

"De fusie tussen de Europese vierlandenbeurs en de NYSE zou tot gevolg hebben dat de beurs van Wall Street een overweldigend marktaandeel in Europa krijgt, waarvan de Deutsche Börse uitgesloten wordt. Dat zou een financiële breuklijn door Europa doen lopen, en nog wel tussen Frankrijk en Duitsland. De ervaring heeft voldoende aangetoond dat Europa slechts vooruitgang kan boeken als die twee kernlanden samenwerken. Hier zou een omgekeerde dynamiek van uitgaan.

"Bovendien zou zo'n transatlantische beursfusie de triomf betekenen van het Angelsaksische kapitalisme in Europa. Nu kun je daar tegenover staan zoals je wil, maar het is duidelijk dat de publieke opinie dat niet zou aanvaarden, zeker niet in een land als Frankrijk."

De auteur van deze lezersbrief is de intussen 79-jarige Vlaamse industrieel André Leysen. Europa zou hier toch goed over moeten nadenken, waarschuwt hij. Terecht, want het op 1 juni aangekondigde overnamebod van de NYSE op Euronext (Frankrijk, Nederland, België, Portugal en de Londense derivatenbeurs Liffe) is inderdaad veel meer dan een courante operatie op de kapitaalmarkt. Als de Amerikanen het laatste woord krijgen bij Euronext, heeft dat ook politieke consequenties, die men te laat dreigt te beseffen. Het kan zelfs de samenwerking ondermijnen tussen de landen die de euro als gemeenschappelijke munt hebben. Het kan de opmars van de euro als internationale reservemunt fnuiken. Dat is allicht ook de reden van het voorbehoud dat Jean-Claude Trichet, hoofd van de Europese Centrale Bank, intussen tegen de operatie maakte.

Ook het tweede punt van Leysen is belangrijk. Wanneer we onze effectenbeurzen overdragen aan de Amerikanen, dan maken we een maatschappijkeuze. Wil Europa het harde Angelsaksische kapitalisme of blijft het staan voor een sociaal en ecologisch meer gecorrigeerde markteconomie? Er is de jongste tijd door verschillende bedrijfsleiders geklaagd over de nefaste rol van de Angelsaksische hedge funds, die bedrijven dwingen om ten koste van elke andere overweging voor snelle winstmaximalisatie te gaan. Niet alleen inzake financieel management maar ook ruimer maatschappelijk en ethisch verwijdert het Amerika van Guantanamo en de door God geboden permanente oorlog zich elke dag verder van wat we in Europa, met veel vallen en opstaan, als essentiële verworvenheden zijn gaan beschouwen. Dit soort overwegingen zul je van geen financieel analist horen, en evenmin van een aandeelhouder die alleen gaat voor meerwaarden en winstpotentieel. Dat betekent niet dat ze bij zo'n ingrijpende operatie als de overname van Euronext niet op hun plaats zouden zijn.

Op het eerste gezicht lijkt de Euronextdirectie goed te hebben genegotieerd. Er zijn waarborgen bedongen voor het behoud van het 'federaal model' dat Euronext al kenmerkt. Of ook de geboden financiële voorwaarden zo interessant zijn, is minder duidelijk. De nieuwe NYSE-aandelen die de aandeelhouders van Euronext krijgen, hebben een koers-winstverhouding die moet halveren om houdbaar te zijn. In een gesprek met de Franse zakenkrant Les Echos noemt Georges Ugeux de overnamevoorwaarden "zeer voordelig voor de Amerikanen". Ugeux is wel adviseur van Deutsche Börse, de andere beurs die een bod uitbracht op Euronext. Maar Georges Ugeux spreekt vanuit een unieke ervaring. Deze Belg was namelijk van 1996 tot 2003 internationaal directeur van de NYSE. Ook hij waarschuwt dat met het bod van de NYSE op Euronext voor Europa "een verlies van substantie" dreigt.

Maar de Amerikanen garanderen toch dat Euronext als autonome organisatie met eigen regelgevingen zal blijven bestaan? "Laat u niets wijsmaken", zegt Ugeux. "Het gaat om een overname, un rachat. Er zal een tijd overheen gaan maar geleidelijk aan zal zelfs het dagelijks bestuur vanuit New York gebeuren. Ik spreek uit ervaring. De Amerikanen zijn erg centralistisch, ze hebben geen cultuur van delegatie." Ugeux is voor trans-Atlantische samenwerking tussen financiële markten, maar verkiest een fusie tussen Deutsche Börse en Euronext. Dan kan Europa vanuit een sterke positie onderhandelen met de Amerikanen. "De slagkracht van de combinatie Euronext-Deutsche Börse kent zijns gelijke niet, ook in termen van rendement."

Voorzitter John Thain van de NYSE probeerde eind vorige week met een interview in Le Figaro de aarzelende Franse aandeelhouders van Euronext ervan te overtuigen dat zijn voorstellen een geweldige kans zijn voor Parijs. De internationale bedrijven uit de opkomende BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) aarzelen nu om in New York een notering aan te vragen, omdat de Sarbenes Oxleyregelgeving er erg streng is. Die noteringen komen daarom in Londen terecht maar zouden naar NYSE-Euronext in Parijs kunnen. Toen de Londense Financial Times hierbij de dag nadien de wenkbrauwen fronste, gaf Thain toe dat NYSE-Euronext daarvoor misschien wel een filiaal zal moeten opzetten in Londen of de London Stock Exchange, LSE, alsnog zal moeten overnemen. Parijs is dus blij met een dode mus. In de LSE heeft een andere Amerikaanse beurs, de Nasdaq, intussen overigens 25,1procent.

Wat bezielt Euronextvoorzitter Théodore en de Belgische Euronextdirecteur Olivier Lefèbvre om rücksichtslos de Amerikaanse kaart te trekken? "Ik denk dat Théodore een eigen agenda heeft", antwoordt Kurt Viermetz, bestuursvoorzitter van Deutsche Börse in De Tijd. "Ik wil me daar verder niet over uitspreken, maar ik denk dat dat in de komende weken duidelijk wordt." Wat bedoelt Viermetz? Het valt alleszins op dat de zittende directeurs van Euronext erg goed aan zichzelf hebben gedacht bij de onderhandelingen met de NYSE. En dat de Duitsers die gevoeligheden in hun eerste bod hebben onderschat. Ze hebben dat intussen bijgestuurd.

De Europese Unie heeft er tot nog toe op toegezien dat er in de schoot van de Unie voldoende concurrerende beurzen overbleven. Nu is de vraag of er straks een Europese beurs overblijft als global exchange met de euro als centrale transactiemunt. Die inzet is te gewichtig om aan traders en opportunisten over te laten. Europa was altijd al een gevecht tegen vazalliteit.

Paul Huybrechts is publicist. Van hem verscheen zopas bij uitgeverij Houtekiet het boek SOS NMBS.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234