Vrijdag 17/09/2021

President Trump

Europa machteloos tegenover Trump: "Dit is een geweldige wake-upcall voor Europa"

President Donald Trump in the Oval Office in het Witte Huis.  Beeld REUTERS
President Donald Trump in the Oval Office in het Witte Huis.Beeld REUTERS

Europese leiders veroordelen het inreisverbod dat de Amerikaanse president Trump heeft uitgevaardigd voor burgers van een aantal moslimlanden. Maar meer dan verbolgen toeschouwen zit er niet in. "Dit is een wake-upcall", zegt professor Herman Van Goethem (Universiteit Antwerpen). "Europa moet dringend zijn buitenlandse en militaire politiek gaan herdenken."

Vrijdagavond onze tijd ondertekende Donald Trump de executive act, die onder meer bepaalt dat burgers uit zeven landen al zeker de komende drie maanden de VS niet meer in mogen. In die periode wil de nieuwe president het hele Amerikaanse visabeleid onder de loep nemen. Een verregaande maatregel, maar toch duurde het meer dan 24 uur vooraleer Europa goed en wel leek te beseffen wat er gebeurd was.

Kar keren

Duits bondskanselier Angela Merkel nam de kop. Zij had zaterdag toevallig toch een onderhoud met Trump, het eerste sinds zijn inauguratie. Het duurde drie kwartier en Merkel nam volgens haar woordvoerder de gelegenheid te baat om duidelijk te maken hoe volstrekt verkeerd ze zijn nieuwste maatregel vindt. Theresa May, de Britse premier, liet eveneens weten dat ze het "oneens is" en dat Groot-Brittannië niet van plan is om hetzelfde te doen, maar dan wel pas nadat ze niet meer anders kon. In eerste instantie had May, die enkele uren voor de beslissing nog op audiëntie was bij Trump, geweigerd om commentaar te geven. Maar dat viel ook in haar eigen partij in zodanig slechte aarde dat ze zaterdagavond dan toch haar kar keerde. Ondertussen heeft ze haar minister van Buitenlandse Zaken opgedragen contact te zoeken met de VS.

De rest van Europa werd pas zondag goed wakker, inclusief de Belgische regering. Open Vld en CD&V verwerpen het inreisverbod, N-VA is veel gematigder en roept om "niet hysterisch" te reageren en de juiste context te zien. Toch kwam premier Michel (MR) in naam van de regering met een veroordeling op de proppen, nadat hij eerst overleg had gepleegd met enkele Europese collega's om het water af te tasten. Maar Michel erkende meteen ook de beperkte armslag van België en Europa. "Migratiebeleid is een zaak van de Amerikaanse regering", zegt hij.

Zo vat hij de crux van het verhaal samen. Want je kunt het als Europa oneens zijn met de beslissingen van de Amerikaanse president, de vraag is wat je er in hemelsnaam aan kunt doen? Michel heeft de Amerikaanse ambassade in Brussel om verduidelijking gevraagd en Nederland en Duitsland hebben hun ambassades in de VS gezamenlijk opgedragen om over de oceaan hetzelfde te doen. Maar dat is niet meer dan een zwaktebod, vreest jurist, historicus en rector van de Universiteit Antwerpen Herman Van Goethem. "Je kunt en je moet protest aantekenen via de geijkte diplomatieke wegen, maar die hebben totaal geen gewicht. Al die Amerikaanse ambassadeurs staan op het punt om ontslagen te worden. Dus nu staan we daar. We dachten allemaal dat de soep niet zo heet gegeten zou worden als ze opgediend werd. Nu zijn we amper een week ver en we branden onze tong al."

Professor Herman Van Goethem.  Beeld Universiteit Antwerpen
Professor Herman Van Goethem.Beeld Universiteit Antwerpen

Alle hoop is gevestigd op de interne Amerikaanse democratie en haar sterke instellingen, zegt de gewezen directeur van de Dossin-kazerne Van Goethem. Instellingen zoals het gerecht, dat dit weekend meteen besliste dat burgers uit de zeven gewraakte landen die een geldige verblijfsvergunning hebben het land niet uitgezet mogen worden. En ondertussen moet Europa zijn conclusies trekken, want het aloude bondgenootschap tussen de VS en Europa is niet meer.

Meer cohesie

"Dit is een geweldige wake-upcall voor Europa", benadrukt Van Goethem. "Europa moet dringend zijn buitenlandse en militaire politiek gaan herdenken. We hebben altijd heel erg op de VS gerekend, in zoverre dat veel landen inclusief België nauwelijks nog in hun militaire apparaat hebben geïnvesteerd. We maakten toch deel uit van de NAVO. Maar Trump hecht geen belang aan de NAVO. Als Europa een antwoord wil kunnen geven op Trump, moet het dringend meer cohesie tonen."

Een gemeenschappelijk Europees standpunt kwam er afgelopen weekend echter niet. De afzonderlijke lidstaten distantieerden zich wel, maar noch Europees president Donald Tusk, noch Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker gaf thuis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234