Dinsdag 26/10/2021

Europa maakt zich op voor 'kolossale humanitaire ramp'

Griekenland en Italië maken zich op voor de grootste vluchtelingencrisis uit hun geschiedenis. Aan de Afrikaanse kust zouden 800.000 mensen klaar staan om de levensgevaarlijke oversteek te wagen. Experts waarschuwen voor een 'kolossale humanitaire catastrofe'.

Aanhoudende conflicten in landen als Syrië, Eritrea, Libië en Egypte zorgen ervoor dat oorlogsvluchtelingen meer dan ooit Europa proberen te bereiken. Vergeleken met vorig jaar zijn de cijfers van bootvluchtelingen exponentieel toegenomen. In Italië arriveerden dit jaar al 42.000 mensen in gammele bootjes vanuit Afrika. Vergeleken met vorig jaar is dat bijna een vertienvoudiging. Afgelopen weekend alleen al strandden 3.000 vluchtelingen in Sicilië, velen moesten door de kustwacht uit het water gered worden.

In The Guardianwaarschuwde Enzo Bianco, burgemeester van de Siciliaanse stad Catania, voor een catastrofe. "Ofwel komt er een sterk initiatief van de Italiaanse regering en de EU, ofwel komt er een ramp van enorme proporties. Met 50.000 vluchtelingen zitten we met een grote crisis, maar als dat er 500.000 worden, betekent dit een ramp."

In Griekenland is de situatie even alarmerend. Ondanks de inzet van meer dan 2.000 kustwacht-agenten kwamen vorig jaar 15.000 bootvluchtelingen aan in Griekenland. Een derde van hen leed schipbreuk en moest uit het water gered worden. Een hoog hek met prikkeldraad aan de Turkse grens heeft er alleen maar voor gezorgd dat vluchtelingen nog meer een beroep doen op mensensmokkelaars om de veel gevaarlijke route langs de Egeïsche Zee te nemen. Een gepland hek aan de Turks-Bulgaarse grens zal deze situatie nog verergeren.

Volgens experts zouden aan de Afrikaanse en Turkse kusten 800.000 mensen klaarstaan om de oversteek naar Europa te wagen. Verwacht wordt dat de meesten van hen in de zomer - wanneer de Middellandse Zee minder gevaarlijk is - zullen vertrekken.

De VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR) waarschuwt voor een "kolossale humanitaire catastrofe". Voor het eerst oppert Europees UNHCR-directeur Vincent Cochetel de idee om in Noord-Afrika VN-kampen te bouwen waar vluchtelingen asiel zouden kunnen aanvragen. In geval van erkenning zouden die asielzoekers dan vanuit Egypte, Libië en Soedan op een veilige manier naar Europa getransporteerd kunnen worden. InThe Guardian zei Cochetel dat dit wel met de nodige garanties moet gebeuren. Zo moeten asielaanvragers beroep kunnen aantekenen tegen een afwijzing. Ook Griekenland probeert als huidig EU-voorzitter steun te vinden voor dit idee.

Maar deze zogenaamde 'opvang in de regio van herkomst' kent hevige tegenstanders. Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat landen als Libië en Egypte niet in staat zijn om voor menswaardige opvang en een correcte asielprocedure te zorgen. Bovendien is het zo dat het merendeel van de Syrische vluchtelingen nu al wordt opgevangen in buurlanden als Jordanië en Libanon.

Europese politieke crisis

De kans is reëel dat deze nieuwe vluchtelingencrisis ook uitgroeit tot een Europese politieke crisis. Landen als Italië, Griekenland en Spanje zijn het beu dat overige lidstaten onvoldoende solidariteit tonen. Rijkere lidstaten als Zweden en Duitsland verwijten de zuiderse landen dan weer dat zij slechts een fractie van de vluchtelingen daadwerkelijk opvangen en de rest laten doorreizen naar noordelijke landen.

Italië, dat het EU-voorzitterschap in juli overneemt, kondigt aan dat het spel deze keer bikkelhard gespeeld zal worden. Binnenlandminister Angelino Alfano: "Tijdens ons voorzitterschap zullen we niet met onze vuist op tafel slaan, we zullen de tafel gewoon omgooien. Als niemand ons helpt, laten we de asielzoekers gewoon naar andere Europese landen vertrekken." Alfano verwees ook naar de marine-operatie Mare Nostrum waarmee Italië mensensmokkelaars tracht te vatten en zoveel mogelijk drenkelingen probeert te redden. "Die operatie kost ons 300.000 euro per dag. Als Europa ons niet helpt zullen we dat bedrag aftrekken van onze EU-bijdrage."

mensen zouden

aan de Afrikaanse en Turkse kusten klaarstaan om de oversteek te wagen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234