Dinsdag 26/01/2021

Big pharma

Europa investeert, big pharma profiteert

Een analyse van Test-Aankoop schetst hoe de deur openstaat voor allerlei misbruik. Het bekendste voorbeeld zijn de woekerprijzen – denk maar aan de 1,9 miljoen euro voor de SMA-behandeling voor baby Pia.Beeld Francis Vanhee

Farmabedrijven misbruiken de Europese ­steunmaatregelen voor onderzoek naar ­genees­mid­delen tegen zeldzame ziekten, stelt Test-Aankoop. Een evaluatierapport van de Europese Commissie legt de pijnpunten bloot.

In 2000 riep Europa de ‘weesgeneesmiddelenstatus’ in het leven. Het doel was om onderzoek naar geneesmiddelen voor zeldzame ziekten te stimuleren. Tot dan bleven heel wat zeldzame ziektes zonder behandeling, want: minder grote afzetmarkt, minder winstpotentieel. Fabrikanten kunnen nu een hoop voordelen krijgen, waaronder tien jaar ‘marktexclusiviteit’ voor die specifieke aandoening.

Sindsdien zijn meer dan 150 weesgeneesmiddelen door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) geregistreerd. Een recent evaluatierapport van de Europese Commissie stelt echter dat de huidige regelgeving haar doel voorbijschiet.

Het rapport schat dat 80 procent van de weesgeneesmiddelen ook zonder stimuli op de markt waren gekomen. Doordat er geen verplichting is om een middel in alle lidstaten uit te brengen, hebben landen als Duitsland ook veel meer weesgeneesmiddelen beschikbaar dan bijvoorbeeld Bulgarije. België zit in de middenmoot.

Bovendien is er voor duizenden zeldzame ziekten nog steeds geen effectieve behandeling. Zo’n 40 procent van de weesgeneesmiddelen richt zich op de rendabele niche van (zeldzame) kankers, terwijl de doelgroep kinderen vaak in de kou blijft staan.

Woekerprijzen

Een analyse van Test-Aankoop schetst hoe de deur openstaat voor allerlei misbruik. Het bekendste voorbeeld zijn de woekerprijzen – denk maar aan de 1,9 miljoen euro voor de SMA-behandeling voor baby Pia – die door het marktmonopolie tot stand kunnen komen. Of ze gieten oude wijn in nieuwe zakken: zo registreerde fabrikant Leadiant het medicijn CDCA, dat in de jaren 70 werd ontwikkeld tegen galstenen, voor een zeldzame stofwisselingsziekte. Gevolg: de prijs ging maal driehonderd. 

Test-Aankoop merkt op dat weesgeneesmiddelen steeds zwaarder op de budgetten wegen. In 2010 waren ze goed voor zo’n 5 procent (198 miljoen euro) van de totale geneesmiddelenuitgaven van het Riziv, in 2019 schat men dat aandeel op 10 procent (513 miljoen euro).

‘Winstmarges niet fair? Trek de toegekende voordelen in’, zegt Simon November, woordvoerder van Test-Aankoop.Beeld © Stefaan Temmerman

De consumentenorganisatie pleit voor een aanpassing van de regelgeving. “Wat op de markt komt, wordt nu te veel bepaald door potentiële winsten”, zegt woordvoerder Simon November, die onder meer kijkt naar een beperking tot geneesmiddelen die anders niet rendabel zouden zijn. “En als de winstmarges niet meer fair zijn, moeten de toegekende voordelen ingetrokken kunnen worden.”

Gezondheidseconoom Lieven Annemans (UGent) beaamt dat er strengere criteria zouden moeten komen. “De écht zeldzame ziekten, die minder dan 5 per 100.000 mensen treffen, worden nu te weinig bereikt. Dat zou een beter criterium zijn dan de huidige 5 per 10.000.”

Dat fabrikanten eerst een monopolie krijgen en daarna pas over terugbetaling kunnen onderhandelen ligt mee aan de basis van de problemen. “Nu zijn toelating op de markt en terugbetaling twee gescheiden eilanden. Er zou veel vroeger dialoog moeten zijn met bedrijven.” Ook onderhandelingen over terugbetaling op Europees niveau kunnen volgens hem deel van de oplossing zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234