Maandag 24/01/2022

Europa gevangen in een 'stormpad'

Vraag & antwoord

Volgens sommige wetenschappers wordt het noodweer veroorzaakt door een toevallige samenloop van stormdepressies, andere zijn ervan overtuigd dat we nu al de vernietigende gevolgen van het broeikaseffect ervaren. Op de nakende VN-top van de aarde in Johannesburg zal de discussie naar verwachting veel stof doen opwaaien.

Waarom heeft het klimaat deze zomer zo'n kuren?

Het ontregelde weer is volgens klimatologen een gevolg van verschillende, bekende, weerfenomenen: El Niño, moessonregens, de bruine smogwolk die Azië treft, ... maar het is tot dusver onmogelijk na te gaan of en in welke mate die elkaar beïnvloeden. "De mensen verwachten een eensluidend antwoord, maar dat we kunnen totnogtoe niet geven", zegt klimatoloog Laurent Li van het Franse onderzoeksinstituut CNRS. "Het is moeilijk om de precieze oorzaak te achterhalen." Probleem is dat één weerfenomeen door de grillige circulatie van de luchtlagen zich op verschillende plaatsen anders kan manifesteren.

Waarom wordt Europa getroffen door overstromingen?

"In Europa is een van de hoofdrolspelers van het klimaat de zogeheten anticycloon van de Azoren", zegt Li. Die strekt zich uit van het zuidoosten van de Verenigde Staten tot aan de oevers van de Zwarte Zee en, op onze lengtegraad, van het noorden van de Britse eilanden tot aan de Maghreb. Dit jaar situeert de flank van die anticycloon zich veel meer naar het westen, in Duitsland en het noorden van Italië. Ook diende zich een andere anticycloon aan rond Moskou. De aanwezigheid van die twee anticyclonen heeft de depressies boven de Atlantische Oceaan samengebald tot een storm track, een pad van stormen, van het noorden van de Britse eilanden tot aan de Zwarte Zee. "Het conflict van koudeluchtmassa's die uit het Noorden worden aangevoerd en warme lucht uit het Zuiden leidde tot enorme wolkenmassa's, die door de Alpen zijn opengescheurd met catastrofale gevolgen voor Oostenrijk, Tsjechië en Beieren", zegt ook Pierre Bessemoulin, directeur van de Franse weerdienst Météo France.

Waarom is het ook barslecht weer in Azië?

"India, Nepal en de Filippijnen bevinden zich nog tot eind augustus in de moessonperiode. De intense regens zijn er eerder gebruikelijk. Overstromingen komen er dan ook vaker voor", zegt Bessemoulin. "Dit jaar zorgt El Niño, die elke drie tot vijf jaar de tropische Stille Oceaan opwarmt met meer stormen tot gevolg, voor een kettingreactie."

Moet het ergste nog komen?

Volgens veel experts wel. Feit is dat onze planeet opwarmt door het broeikaseffect. Sinds 1900 is de aarde gemiddeld 0,6 graden warmer geworden. Door de uitstoot van broeikasgassen zou deze eeuw de temperatuur wel eens gemiddeld 2 à 5 graden kunnen stijgen. De seizoenen zullen daardoor volgens vele klimatologen weliswaar niet verdwijnen, maar wel danig door elkaar worden geschud. Weercentra houden zich nu al bezig met computersimulaties van de invloed van de temperatuursstijging op onze leefwereld. De voorspellingen zijn somber. "In een warmer klimaat", stelt Li, "zullen de regenbuien, stormen en tornado's alsmaar regelmatiger, maar ook gewelddadiger worden."

Niet iedereen is overtuigd?

Nee. Volgens Bessemoulin is het nog te vroeg om conclusies te trekken: "De rampscenario's moeten zich baseren op decennia van verzamelde gegevens, niet op drie weken uit een natte zomer." Volgens hem is het "grotesk" om het broeikaseffect verantwoordelijk te stellen voor het recente noodweer.

Hoe kunnen we een verdere ontsporing vermijden?

Voorkomen is beter dan genezen. Dat kan eind deze maand in Johannesburg. De wereldleiders komen dan bijeen op de tweede top van de aarde. Ze zullen er zich onder meer buigen over de negatieve balans van Agenda 21, de milieu- en ontwikkelingsdoelstellingen tien jaar geleden vooropgesteld op de top van Rio. Nogal wat landen hebben daar hun laars aan gelapt. Zo wordt het Kyoto-protocol, met afspraken om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, niet gerespecteerd door industriële mastodonten zoals de VS. In Johannesburg krijgen vele landen nu de kans om echt het mooie weer te maken. Maar ook daar wijst de barometer vooralsnog op storm. (MR)

Bron: Libération

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234