Dinsdag 23/07/2019

Europa geeft landbouw deels terug aan de lidstaten

De Europese Commissie wil haar nieuw landbouwbeleid geen renationalisatie noemen, maar dat lijkt... boerenbedrog. De brexit dwingt de EU tot harde keuzes, ook in het domein waarin het al 50 jaar de lakens uitdeelt.

Het nieuwe gemeenschappelijk landbouwbeleid dat de Europese Commissie heeft voorgesteld, leest als een oproep tot renationalisatie van het Europese landbouwbeleid. "In het model van de toekomst zou de Unie de elementaire beleidswaarden moeten vaststellen, terwijl de lidstaten een grotere verantwoordelijkheid krijgen", schrijft de Commissie. "Onder meer voor de manier waarop zij de op EU-niveau vastgestelde doelen behalen."

Landbouweconoom Jo Swinnen (KU Leuven) noemt het een gebalanceerd voorstel. "Europa zal het beleid blijven bepalen, maar geeft de lidstaten meer ruimte om dat in te vullen", zegt Swinnen. Wie grootschalig graan verbouwt in het oosten van Duitsland heeft nu eenmaal andere behoeften dan een varkenskweker in het dichtbevolkte Vlaanderen.

"Ik heb maar één grote bedenking", zegt Sam Magnus, een 28-jarige witloofteler uit Merchtem. "Er moet een gelijk speelveld blijven in Europa. Er mogen geen lidstaten ontstaan met minder strenge regels, die ons dan kapotconcurreren."

Ook de Boerenbond is voorzichtig positief en vooral bezorgd over het budget dat de EU in de toekomst uittrekt. "We zien altijd maar meer opdrachten op ons afkomen, bijvoorbeeld door de klimaatsverandering," zegt Boerenbondwoordvoerder Luc Vanoirbeeck. "Maar gaat ook het budget volgen, nu het Verenigd Koninkrijk wegvalt?"

Het VK was een van de regio's die meer bijdroegen aan de pot EU-steun dan dat ze eruithaalden. In de huidige begrotingsperiode 2014-2020 beslaat de landbouwpolitiek 38 procent van het EU-budget. Ruim 50 miljard euro per jaar gaat naar ondersteuning van de landbouw in de (nog) 28 lidstaten.

Twee derde van de EU-subsidies zijn directe inkomenssteun voor landbouwers. Dat systeem blijft voorlopig overeind.

"De grote keuzes moet de EU nog maken", zegt professor Swinnen. "Hoeveel geld zal er nog naar de landbouw gaan en in hoeverre zullen die subsidies samenhangen met bepaalde milieudoelstellingen?"

De Commissie stelt alvast wel dat ze de subsidies wil spreiden over meer bedrijven. Nu krijgt 20 procent van de boerenbedrijven 80 procent van het EU-geld. Voor een evenwichtiger verdeling stelt de Commissie een subsidieplafond voor van tussen de 60.000 en 100.000 euro per bedrijf per jaar. Ook daarbij speelt de brexit een rol.

"Het VK heeft die plafonnering altijd tegengehouden, omdat daar vooral de grote landbouwbedrijven zitten en die krijgen hogere subsidies", zegt Swinnen. "Zelfs de Britse koninklijke familie kreeg Europese landbouwsubsidies omdat ze stukken grond bezitten. Dat was geen kleine som."

Groen-parlementslid Bart Staes legde die plafonnering jaren geleden al voor in de Commissie, maar vreest dat het deze keer niet wordt ingevoerd om te herverdelen, maar louter om te besparen. "Zonder het VK is er minder geld te verdelen en zo zouden de verhoudingen dezelfde kunnen blijven."

Zelfrijdende tractoren

Het nieuwe plan maakt meer steun vrij voor jonge landbouwers. Het aantal actieve boeren daalt in Europa met 6 procent per jaar. "Nochtans is er bijvoorbeeld in Vlaanderen zeker nog een toekomst voor de landbouw", zegt Magnus, die ook ondervoorzitter is van Groene Kring, een vereniging voor jonge landbouwers.

"Je mag alleen geen nostalgisch beeld koesteren van het beroep", zeg Magnus. "Technologie neemt een belangrijke plaats in en niet alleen bij de grote bedrijven. Drie jaar geleden waren gps-gestuurde tractoren voor ons nog te duur, maar ondertussen hebben we er zelf een. Nog vijf jaar en ze zullen de standaard zijn."

Ook professor Swinnen denkt dat de grote verandering van de technologie zal komen. "Zelfrijdende tractoren zijn efficiënter, bemesten preciezer en meten milieu-effecten beter. Dat zal een grotere impact hebben dan wat de Europese Commissie nu voorstelt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden