Zondag 17/10/2021

Europa, bent u nog mee?

Op de 'Europese top van de waarheid' is er veel beslist. Maar wat betekent het nu allemaal. We pogen een aantal evidente vragen te beantwoorden.

Wat is er nu eigenlijk beslist?

De vier belangrijkste punten zijn:

1: Het noodfonds, EFSF (wat staat voor European Financial Stability Facility), wordt uitgebreid tot 1.000 miljard euro. Vier keer meer dan het huidige bestaande fonds.

2: Griekenland krijgt extra ademruimte omdat de banken 50 procent van de uitstaande schuld van het land bij de banken gaan kwijtschelden. Alles samen goed voor ruim 100 miljard euro.

3: De banken in de eurozone moeten voor de zomer van volgend jaar zorgen dat hun eigen vermogen opgekrikt wordt. De nieuwe opgelegde norm ligt nu op 9 procent van het uitgeleende vermogen.

4: Portugal, Italië en Spanje moeten meer bezuinigen dan wat ze initieel in hun begrotingen hadden opgenomen.

Is dat voldoende om de Europese crisis te bezweren?

Of de vraag van 1.000 miljard, om in de sfeer te blijven. De financiële markten - dé barometer - reageerden na de bekendmaking van deze plannen positief. Maar er zijn nog veel technische details niet bekend of uitgewerkt, en een keertje de draagwijdte doordringt zullen de markten hun positie bepalen. Reken op een tiental dagen om de langetermijnsfeer te kennen. Daarvoor zullen ze vooral de analyses van analisten afwachten. En die zijn verdeeld. De meest hoorbare kritiek is dat het noodfonds nog te beperkt is om de problemen het hoofd te bieden, daarvoor zou het driedubbele nodig zijn.

Banken zijn niet verplicht om de helft van de Griekse schuld te laten vallen, hoe ze te overtuigen?

Europa heeft hen eigenlijk geen keuze gelaten. Als een 'vrijwillig' akkoord niet mogelijk was, dan dreigde Europa met een faillietscenario van Griekenland. Dat had een verkoopsgolf van staatsobligaties op gang gebracht, waardoor ook andere landen in de problemen zouden komen. De zogenaamde vrijwilligheid is dan weer puur juridisch van belang omdat men op die manier de uitoefening van CDS-contracten, een soort van verzekeringscontracten op Griekse schuld, hoopt te verhinderen. Die zitten verspreid over de hele financiële sector en het zou een pak banken in nog grotere problemen brengen.

Wie of wat is er nu gered?

Onder voorbehoud van de feiten, afhankelijk van de snelle uitvoering van de plannen en de reacties van de financiële markten, is in de eerste plaats Europa en de euro zelf gered. Om het met de woorden van Europees president Herman Van Rompuy te zeggen: "Dit zou een keerpunt in de crisis moeten zijn. We kunnen met meer vertrouwen naar de toekomst kijken."

Ook voor Griekenland komt er door de gedeeltelijke kwijtschelding van de schuld ademruimte. Het wordt "draagbaar voor het land", aldus Van Rompuy. Maar de Grieken staan nog steeds voor zeer ingrijpende hervormingsplannen. Het akkoord leidt er ook toe dat de lidstaten elkaar ook meer voor hun verantwoordelijkheden plaatsen, om hun staatsfinanciën gezond te houden. En het noodfonds is een groot afschrikkingsmiddel om speculatie tegen de euro tegen te gaan.

Kost dat ons als Belg iets?

Neen: rechtstreeks niet, omdat er geen cash uitgetrokken wordt, maar in de vorm van garanties worden verstrekt. En die kosten - vooralsnog - niks. Ja, uiteindelijk betalen we allemaal mee. Bijvoorbeeld in de vorm van lagere rentes op ons spaarboekje. Ook de buitenlandse geldschieters voor het noodfonds (IMF of China) doen dit niet gratis, en er zal iets tegenover staan. Rente bijvoorbeeld, of economische handelsakkoorden. Ook de Europese Centrale Bank (ECB) speelt dan wel back-up, als 'lender of last resort': als banken op de markt geen geld meer kunnen krijgen. Kortom, welk scenario u ook bedenkt, via een of andere weg, zullen alle Europese burgers meebetalen, als belastingbetaler, aandeelhouder of spaarder.

Wat betekenen die garanties?

De lidstaten, u en ik dus, staan garant voor de schulden van landen en banken. België geeft het EFSF een garantie van 15 miljard euro. Zolang die niet aangesproken worden, is er geen probleem. Met die garanties heeft Europa een wapen in handen om de financiële markten te bedaren. Maar als dit niet pakt, dan dreigt een horrorscenario in de vorm van een bankencrash en een economische depressie. Dan verdampt uw spaargeld en opgebouwd pensioenvermogen. Uw inkomen gaat dalen of u kunt werkloos geraken. De overheid moet drastisch besparen en de belastingen gaan naar omhoog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234