Maandag 08/03/2021

Opinie

Europa beloofde hulp, maar er kwamen vooral hekken

Eritrese vluchtelingen op de trein tussen Brenner en Bolzano, mei 2015. Italië en Oostenrijk proberen elkaar deze dagen met asielzoekers op te zadelen. Beeld reuters
Eritrese vluchtelingen op de trein tussen Brenner en Bolzano, mei 2015. Italië en Oostenrijk proberen elkaar deze dagen met asielzoekers op te zadelen.Beeld reuters

Rop Zoutberg is NOS-correspondent in Italië.

Keurige huisjes, besneeuwde bergen met groene dennenboompjes, een strakke spoorlijn die er doorheen loopt en de Brennerpas even verderop. Het berglandschap van Zuid-Tirol ziet er uit als de miniatuurspoorbaan van mijn opa. Aan de ene kant ligt Italië, aan de andere kant Oostenrijk. Iedere ochtend arriveert er de trein in Bolzano, het laatste grote Italiaanse station voor je de Europese Unie verder intrekt.

Met diezelfde regelmaat van de klok arriveren iedere ochtend honderd tot tweehonderd vluchtelingen die de nachttrein in Rome namen. De meesten komen uit Eritrea en hebben geen idee waar ze zijn. Een aantal heeft de folie bij zich die ze bij aankomst op Sicilië van de kustwacht kregen en trekt ze stevig om zich heen.

Grenscontroles stelden hier tot voor kort weinig voor. Iedere migrant die in de ochtend op het station van Bolzano aankomt is een paar uur later vertrokken richting München. En wie onverhoopt door de Duits-Oostenrijks-Italiaanse politieagenten uit de intercity wordt geweerd, loopt gewoon verder. Winter of niet.

Maar ook rond Bolzano keert het tij. De Oostenrijkers begonnen met het weren van vluchtelingen die niet hun land of Duitsland als reisdoel hebben. Wie wordt geweigerd, moet terug naar Slovenië of Italië. Rome pikt dat niet langer: de caribinieri begeleidden afgelopen maand januari 280 asielzoekers terug in Oostenrijk rond het spoorbaanlandschap van Bolzano. De reactie bleef niet uit. Daarop leverde Oostenrijk er weer 40 in Italië af.

Het over en weer smijten van vluchtelingen is tekenend voor een Europa waar de Schengen-afspraken alleen nog op nat papier staan. Ook bij de grenspost Ventimiglia met Frankrijk razen de politiebusjes met teruggestuurde migranten af en aan. Los het zelf maar op, is keer op keer de boodschap. Italië is er steeds minder gerust op.

De versterking van vluchtelingenopvang gebeurt steeds nadrukkelijker in het noorden van Italië, en niet in het zuiden, waar de bootjes aanspoelen. Er komen drie nieuwe grote opvangcentra in het drielandenpunt tussen Italië, Slovenië en Oostenrijk. De angst dat migranten zich daar gaan ophopen, groeit met iedere meter dat het prikkeldraad tegen vluchtelingen in de EU-lidstaten groeit. Ook wordt zelfs rekening gehouden met nieuwe vluchtroutes - zoals bijvoorbeeld vanuit Albanië over de zee naar Italië.

Wij zijn tegen al die muren in Europa, blijft premier Renzi herhalen wanneer journalisten er hem naar vragen. Maar je hoort het wantrouwen in zijn stem groeien. Want hoe zat het met het herverdelen van 160.000 vluchtelingen vanuit Griekenland en Italië over de lidstaten? De teller kwam afgelopen maanden niet verder dan 414 migranten, van wie er 14 in België terechtkwamen.

Uiteindelijk keert de wal het schip. De landen die nu hekken neerzetten en grenzen dichthouden doen dat bij de gratie dat anderen dat niet doen, bromt eurocommissaris Frans Timmermans in een interview. The time being heeft Italië simpelweg het gevoel dat het er alleen voor staat. Zo voelde het toen onder het oog van de krachteloze costa costiera vorig jaar april een boot met 800 vluchtelingen bij Sicilië verging. Alles zou veranderen, was de belofte in het hevig geschrokken Europa.

Maar in plaats van hulp kwamen er vooral hekken.

Rop Zoutberg. Beeld rv
Rop Zoutberg.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234