Donderdag 03/12/2020
Maarten Rabaey.Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

EU zou nu vredesmakelaar moeten worden in Syrië, voor de vluchtelingen én zichzelf

Maarten Rabaey is journalist.

De wapenstilstand in Idlib is fragiel maar moet nu aangegrepen worden door de grootmachten om definitieve vredesgesprekken over Syrië aan te gaan. De Europese Unie kan daarbij niet langer wegkijken. Haar afwezigheid van de voorbije jaren kan ze alsnog goedmaken door zich nu te engageren als neutrale vredesmakelaar, voor Syrië, voor de vluchtelingen én ook uit strategisch eigenbelang.

De gesprekken tussen de Turkse president Erdogan en de Russische president Poetin in Moskou waren een eerste stap maar gaan lang niet volstaan. Daarom is het tijd dat ze nu allebei onder zware druk worden gezet om de vrede te bestendigen door machtsblokken met economische hefbomen, zoals de EU en de VS. Deze kunnen zowel positief als negatief worden ingezet. Als Erdogan en Poetin, aan de zijde van het Syrische Assad-regime en Iran, opnieuw bloedvergieten beginnen, mogen sancties geen taboe zijn. Als ze wel meewerken, kan er gesproken worden over steun, of in het geval van Poetin, verlichting van bestaande strafmaatregelen.

Wat we niet mogen doen, is buigen voor de Turkse chantage om een nieuwe vluchtelingencrisis te beginnen. President Erdogan heeft gelijk als hij zegt dat zijn land 3,7 miljoen vluchtelingen moet opvangen maar hopeloze families met kinderen de zee opsturen naar Griekenland is crimineel. Dat moeten de EU én de NAVO hem onmiskenbaar duidelijk maken. “We mogen ons niet laten behandelen als een soort spaarbank waaruit elke agressieve krijgsheer cash kan komen halen”, zegt de Bulgaarse denker Ivan Krastev hierover in deze krant. 

Een vluchteling in Turkije. De Turkse overheid opent 72 uur lang de grens nadat dertig soldaten gedood werden in Idlib.Beeld Getty Images

Als Erdogan zoals in 2016 financiële steun wil vragen om Syrische vluchtelingen op te vangen, moet hij aan de voordeur aanbellen in Brussel en aanvaarden dat hij enkel steun zal krijgen op onze voorwaarden: een engagement voor vrede in Syrië.

De EU zou verder moeten gaan dan dat. Misschien is de tijd rijp om na jaren besluiteloos de andere kant te hebben opgekeken, een organiserende rol te gaan spelen als neutrale vredesmakelaar. Raadsvoorzitter Charles Michel en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zouden een voorbeeld kunnen nemen aan de Amerikaans bemiddelde Dayton-vredesakkoorden voor Bosnië (1995). Ze zouden, op pakweg een eiland als Cyprus of Malta in de Middellandse Zee, een Europese Syrië-conferentie kunnen bijeenroepen waar alle strijdende partijen mee aan tafel schuiven. Eerste agendapunt: een humanitaire safe zone voor de Syrische vluchtelingen rond Idlib die neutraal beschermd wordt, door bijvoorbeeld blauwhelmen. Tweede punt: ontwapening van alle milities in ruil voor een no-flyzone voor alle partijen. Derde punt: een nieuwe politieke poging om het conflict definitief te beëindigen. Dit laatste is complex en kan lang aanslepen, maar Dayton en vele andere vredesakkoorden leren dat praten wapens kan doen zwijgen.

Het is in ons strategisch eigenbelang om rust te creëren aan onze buitengrenzen. Het is ook een inspanning die we verplicht zijn aan onze historische Europese waarden, en aan alle onschuldige kinderen die zijn verdronken op de vlucht naar ons baken van rust.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234