Zondag 31/05/2020

Vluchtelingencrisis

EU wil tegen 7 maart duidelijke vooruitgang zien in aanpak vluchtelingencrisis

Vluchtelingen in Griekenland.Beeld AP

Tegen maandag 7 maart, de dag waarop in Brussel een EU-Turkije-top plaatsvindt, moet er duidelijke vooruitgang geboekt worden bij de aanpak van de vluchtelingencrisis. Dat kwamen de Europese ministers die bevoegd zijn voor Asiel en Migratie vandaag overeen. Het feit dat Turkije zich bereid verklaart 800 mensen terug te nemen van Griekenland wordt als een duidelijke stap in de goede richting gezien.

Op hun overleg drukten de ministers hun Turkse collega, onderminister van Binnenlandse Zaken Sebahattin Öztürk, op het hart dat Turkije harder zijn best moet doen bij de uitvoering van het Europees-Turks actieplan. In het kader van dat plan belooft Turkije de bootjes tegen te houden waarmee mensensmokkelaars vluchtelingen naar Griekenland brengen en de levensomstandigheden voor vluchtelingen te verbeteren, in ruil trekt Europa 3 miljard euro uit voor steun aan de Syriërs op Turks grondgebied en wordt een nieuwe impuls gegeven aan de toetredingsonderhandelingen met Turkije.

Volgens de Europeanen leverde het plan tot nu te weinig resultaat op. Zo kon niet voorkomen worden dat sinds 1 januari opnieuw 102.000 mensen de Griekse kust bereikten.

Op de vergadering viel wel enig goed nieuws te rapen. Turkije en Griekenland zijn gisteravond overeengekomen dat Ankara 800 mensen zal opnemen die via Turkije in Griekenland aangekomen zijn, maar daar geen asiel hebben aangevraagd of willen aanvragen. Dat deelde Belgisch staatssecretaris Theo Francken (N-VA) na afloop mee. "Deze onmiddellijke readmissie is een grote stap voorwaarts", zei hij. "Dat Griekenland nu ook officieel bevestigt dat Turkije een veilig derde land is, is heel belangrijk." Ook de voorzitter van de vergadering, de Nederlandse staatssecretaris Klaas Dijkhoff, gaf na afloop toe dat een en ander in de goede richting aan het bewegen is.

10 dagen

Tegen 7 maart moet de samenwerking met Turkije duidelijk verbeterd zijn, maar ook de aanpak van de vluchtelingenstroom moet beter werken. Francken: "Het systeem zal moeten werken zoals het in de zomer bedoeld is, laat dat duidelijk zijn." Dat betekent onder meer dat de spreiding van asielzoekers vanuit Griekenland (en Italië) op gang moet komen. Daarvoor is dan weer een goede werking van de hotspots nodig, waar de vluchtelingen geregistreerd worden en hun asielaanvraag behandeld wordt.

Het Europese spreidingsplan blijft vooralsnog sputteren. Niet meer dan 600 van de beoogde 160.000 asielzoekers zijn vanuit Griekenland en Italië overgebracht naar andere lidstaten. In het kader van een pledge van 30 personen haalde België tot dusver 14 Eritreërs uit Italië, zo bleek vandaag uit een parlementaire vraag van Kamerlid Nahima Lanjri (CD&V). België moet net als de andere lidstaten elke drie maanden een pledge indienen. De volgende pledge zal binnenkort aangekondigd worden, zo verluidde in het antwoord van Francken.

Of de gevraagde verbetering haalbaar is, is koffiedik kijken. Ook voor Francken. "Het NAVO-mandaat voor patrouilles aan de Egeïsche Zee is nu net gegeven, de Turken hebben nogmaals bevestigd dat ze gaan proberen die (vluchtelingen)boten niet te laten vertrekken, ze willen 800 mensen terugnemen, de Grieken willen de registratie effectief in de hotspots laten gebeuren en voor hen is Turkije een veilig derde land... Dat zijn allemaal nieuwe elementen, we zullen kijken wat dat geeft."

Als over tien dagen geen duidelijke verbetering merkbaar is in het beheer van de crisis, riskeert "het hele systeem in te storten", waarschuwde Europees commissaris Dimitris Avramopoulos. Volgens Francken zijn er een "aantal pistes" en hij noemde de Scandinavische landen - die zich zo goed als afgesloten hebben - en de door Oostenrijk gehanteerde quota als voorbeeld. Ondanks de kritiek op die quota hield de Oostenrijkse minister Johanna Mikl-Leitner op de vergadering voet bij stuk. Ook de landen op de westelijke Balkanroute gaven niet op hun positie toe.

Samen met Nederland en Duitsland is België momenteel een van de laatste landen die als eindbestemming geprefereerd worden, maar of dat betekent dat ons land uiteindelijk ook unilaterale maatregelen zal nemen, zoals in Oostenrijk, Denemarken en Zweden, kon Francken niet zeggen. "Dat zal worden besproken binnen de regering. Maar laat het mij zo zeggen: het is zeker niet onze ambitie om het putje van het bad te worden."

Op zijn persconferentie deelde Francken nog mee dat België dit jaar, net als in 2015, 550 ontheemde niet-Europeanen die in nood verkeren zal opnemen. Het zal vooral gaan om Syriërs die zich in Turkije bevinden.

Hongaars referendum

Terwijl er enig optimisme is over de samenwerking met Turkije, kan de Europese Commissie niet vatten waarom Hongarije beslist heeft een referendum te organiseren over het Europese spreidingsplan voor vluchtelingen. "We begrijpen niet hoe dit ingeschreven zou kunnen worden in het beslissingsproces waar alle lidstaten toe verbonden zijn", zei een woordvoerster vanmiddag.

De goedkeuring van het spreidingsplan - alles samen moeten 160.000 mensen die nood hebben aan bescherming over de EU worden verspreid - ging vorige zomer met heel wat bloed, zweet en tranen gepaard. Het tweede luik van het plan werd door een meerderheid van de lidstaten doorgedrukt. Hoewel Hongarije een van de landen is die tegenstemde, is het door de beslissing gebonden.

Dat premier Viktor Orban gisteren aankondigde over het plan een referendum te organiseren, gaat er bij de Europese Commissie dan ook niet in. "Zolang we geen verduidelijkingen krijgen, vooreerst of het referendum zal plaatsvinden, welke vraag en welke wetgeving centraal staan, kan ik niets zeggen over de wettelijkheid ervan", zei Commissiewoordvoerster Natasha Bertaud.

Orban deelde nog niet mee wanneer het referendum zou plaatsvinden, maar wel wat de vraag zou zijn: 'Wilt u dat de Europese Unie een verplichte hervestiging oplegt van niet-Hongaarse inwoners in Hongarije zonder goedkeuring van het Hongaarse parlement?'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234