Zondag 25/10/2020

vluchtelingen

EU wil dat Noord-Afrika zelf alle migranten uit zee gaat redden

Jean-Claude Juncker.Beeld EPA

Achter de wrakke migrantenbootjes en reddingsschepen op de Middellandse Zee, doemen de contouren op van het toekomstige Europese asielbeleid. Ook letterlijk 'achter', want het doel van de EU is dat migranten vooral in Afrika blijven. Opvallend genoeg was dit het minst controversiële onderwerp dat de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken vandaag bespraken.

"Zeer eensgezind" waren de bewindslieden in de Estse hoofdstad Tallinn over de migratievoorstellen van de Europese Commissie. Terwijl die bij vluchtelingenorganisaties tot grote woede leiden. "In plaats van mensenlevens te redden en veiligheid te bieden, geven de ministers schaamteloos voorrang aan roekeloze deals met Libië in een wanhopige poging te voorkomen dat vluchtelingen en migranten Italië bereiken", aldus Amnesty International. Volgens Amnesty hebben de buitenlandministers doden op hun geweten. Dit jaar verdronken al 2.000 migranten op weg naar Italië.

De ministers kiezen echter unaniem voor een beleid waarin Libië, Egypte, Tunesië, Algerije en andere Afrikaanse landen het centrum worden van het Europese asielbeleid. Voorkomen moet worden dat migranten überhaupt de oversteek naar Italië wagen. Ze moeten niet van huis vertrekken en als ze dat toch doen, worden ze tegengehouden en opgevangen in veilige landen en kampen in Noord-Afrika waarna de lidstaten de echte vluchtelingen (en mogelijk wat economische migranten) uitnodigen om zich legaal in Europa te vestigen. Ruwweg zoals de Unie de stroom vluchtelingen van Turkije naar Griekenland in 2016 drooglegde.

Concreet willen de ministers dat Libië, Egypte en Tunesië straks zelf migranten oppikken uit de Middellandse Zee en ze naar de eigen havens brengen. De EU gaat helpen (met mensen en geld) om de grens in Zuid-Libië beter te bewaken zodat migranten de mensensmokkelaars bij de kust niet meer bereiken. Economische migranten die toch in Italië arriveren, worden direct teruggestuurd. Er komt geld voor betere opvangcentra in de Afrikaanse landen. Bovendien beloofden de ministers de miljarden voor het in 2015 opgerichte Afrika-investeringsfonds nu echt op tafel te leggen.

Nieuw hervestigingsprogramma

Maar tegenhouden en terugsturen alleen helpt niet, weten de ministers. De Spaanse enclaves Ceuta en Melilla in Marokko vormen wat dat betreft een schrijnend voorbeeld: hoe hoger de hekken, hoe wanhopiger de klimpogingen. De ministers zetten daarom een deurtje open naar een nieuw hervestigingsprogramma. Afgelopen twee jaar kwamen er zo op legale manier 17.000 vluchtelingen naar de lidstaten.

Hoe boos Amnesty ook is, verbaasd kan de mensenrechtenorganisatie niet zijn. Vorige maand gaven de Europese regeringsleiders hun zegen aan een ruimere interpretatie van wat een "veilig land" is om migranten op te vangen. In januari zeiden bondskanselier Merkel en de Maltese premier Muscat dat "humanitaire corridors" in Afrika dé oplossing zijn om te voorkomen dat de Middellandse Zee verandert in een kerkhof.

De opvang in Afrika is echter niet direct iets voor morgen. Zo onderhandelt de EU al jaren vruchteloos met Tunesië over het terugnemen van de eigen burgers. Duitsland weet daar alles van: de dader van de aanslag op de Kerstmarkt in Berlijn was een Tunesiër die terug moest, maar waarvoor Tunis de papieren weigerde te verstrekken. En in Libië is nog geen begin van een stabiele regering.

Ondertussen - en dat kan nog jaren duren - zal vooral Italië opdraaien voor de opvang van de migranten. Dit jaar arriveerden daar al 85.000, merendeels economische migranten, een record. De Italiaanse minister Minniti vond echter geen gehoor voor zijn indringende oproep dat andere landen meer migranten overnemen of hun havens openstellen voor de reddingsboten. Wel komt er een gedragscode voor de vluchtelingenorganisaties die met eigen boten tot vlak onder de Libische kust de migranten oppikken. Dat wordt verboden als het aan de Italianen ligt. Zo niet, dan komen die reddingsschepen de Italiaanse havens niet meer in.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234