Maandag 17/06/2019

Spionage

EU waarschuwt voor spionnen, brexiteer praat mond voorbij: hebben de muren in Brussel oren?

Meet Meat, op een steenworp van Berlaymont, populair bij politici, ambtenaren en - volgens de EU - misschien zelfs spionnen. Beeld Tim Dirven

De EU waarschuwt voor Chinese en Russische spionnen in restaurants in de Europese wijk, terwijl een brexittoponderhandelaar wordt ‘afgeluisterd’ in een café. Hebben de muren der Brusselse horeca oren?

De geheime brexitstrategie van de Britse premier Theresa May ligt sinds dinsdag open en bloot op straat. Of tenminste op de toog van een of ander café in de Europese wijk in Brussel. Daar zou Olly Robbins, Mays topadviseur in Europa, zijn mond hebben voorbijgepraat. Een reporter van de Britse zender ITV zat in datzelfde café en ving flarden van dat gesprek op. Robbins zou aan de bar hebben verkondigd dat zijn premier nog wil wachten tot maart met haar volgende zet. Dan wil ze haar parlementsleden laten kiezen. Ofwel steunen ze haar, ofwel aanvaarden ze een verlenging van het veelbesproken artikel 50. Dat voorziet de procedure om uit de Europese Unie te stappen, de ruggengraat van de brexit dus. Als ze voor die tweede optie kiezen, kan die verlenging wel eens láng duren.

Een opvallende lapsus, vermoedelijk toch, al lijkt Robbins niet de enige topfiguur in de Europese wijk die last heeft van losse lippen. Zo lijkt het toch uit een e-mail van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO), een officieel EU-orgaan. Die bevatte een waarschuwing gericht aan eurocommissarissen, kabinetsmedewerkers en topambtenaren. Ze worden daarin gewezen op de 250 Chinese en 200 Russische spionnen in Brussel. Die zouden zich onder andere ophouden in cafés en restaurants in de Europese wijk, in de hoop om zo gevoelige informatie op te vangen of los te peuteren bij Europese excellenties. De EDEO verzoekt iedereen om voorzichtig te zijn en wordt zelfs bijzonder concreet in haar aanbevelingen. Zo raadt het aan een ‘populair steakrestaurant op loopafstand van het hoofdgebouw van de Europese Commissie’, te mijden.

Dat kan alleen maar Meet Meat zijn. Een vleesrestaurant, zoals de naam al weggeeft, op nog geen vijftig meter van het iconische Berlaymontgebouw. Patricia Wiener, die de zaak uitbaat met haar man Philippe, valt uit de lucht. “90 procent van onze klanten is gelinkt aan de Europese Unie. Dat zien we aan de mailadressen waarmee ze reserveren. Van die andere 10 procent kunnen we toch moeilijk nagaan wat ze doen in het dagelijkse leven?”, zegt Wiener. “En dan nog, onze klanten komen hier eten, niet vergaderen. Zo’n lunch duurt misschien een uurtje. Kan je in die tijd veel belangrijke zaken bespreken?

Amateuristisch en gevaarlijk

Toch klinkt die maatregel niet iedereen als nutteloos in de oren. “Ik kan me inbeelden dat de EU daarvoor wil waarschuwen”, zegt voormalig eurocommissaris Karel De Gucht (Open Vld). “Al is het maar uit voorzorg. Er wordt regelmatig getafeld in de Europese wijk en dan wordt er al eens iets gezegd, dat is des mensen. Toch zie ik zelden gevoelige informatie naar buiten komen. In de Belgische politiek is het veel moeilijker om dingen geheim te houden. Daar blijft er al sneller iets plakken aan de toog.”

Er wordt dus wel degelijk over politiek gepraat, letterlijk tussen de soep en de patatten. Maar dat betekent niet dat de toppers er de heetste hangijzers bespreken. “Dat zou heel amateuristisch en gevaarlijk zijn", oordeelt een voormalige Europese topambtenaar. “En al zeker als je het in Meet Meat doet. Ik ben daar al vaak gaan eten met ambassadeurs, politici en ambtenaren. De tafeltjes staan er te dicht bij elkaar om discreet te zijn. Ik geloof niet dat mensen op topniveau daar gevoelige dingen zouden bespreken. En de lagere politieke regionen? Over belangrijke dossiers geldt dat er maar weinig mensen écht op de hoogte zijn.”

Het archaïsche beeld van de politiek als old boy network, waar beslissingen worden genomen bij een copieus meergangenmenu, of bij een kloeke bel cognac klopt dus niet. “Er zijn genoeg politici die graag op restaurant gaan, maar zo rond je geen dossiers af", zegt Kathleen Van Brempt (Sp.a), momenteel bezig aan haar dertiende jaar als europarlementslid. “Misschien worden daar informeel dingen voorbereid, maar als het ernstig wordt, zijn er genoeg ruimtes in het Berlaymont-gebouw die daar beter voor dienen. Met of zonder maaltijd erbij.”

Strategisch lek

En toch lekte de vermeende brexitstrategie van May op café uit. Toch een behoorlijk belangrijk dossier. Hebben de muren der hoofdstedelijke horeca dan toch oren? “Is dat uitgelekt, of een strategisch manoeuvre?”, oppert De Gucht. De liberale topper staat niet alleen met die lezing. “Sommige dingen zeg je enkel op bepaalde plaatsen als je gehoord wíl worden”, zegt Florian Eder. Als journalist voor Politico Europe kent hij Berlaymont en omstreken vanbinnen en vanbuiten. “Natuurlijk is het een populair onderwerp, maar echt discreet is dit niet.”

Die lapsus is dus mogelijk niet zo per ongeluk als ze eerst lijkt. “En mocht het wel een verspreking zijn, wat is ze dan waard?”, vraagt de voormalige topambtenaar zich af. “Misschien uitte hij zijn eigen mening? Iedereen heeft een eigen visie op hoe de brexit precies moet verlopen, ook de mensen die betrokken zijn. En als het al een plan is van May, dan doen er minstens 25 versies de ronde.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden