Zaterdag 08/08/2020

EU-Turkije-top langs alle flanken bedreigd

De EU-top die vandaag en morgen het omstreden vluchtelingenakkoord met Turkije moet afronden, zal erg zenuwachtig verlopen. Door het vuurgevecht met een IS-militant in Vorst, wiens twee kompanen ontsnapten, en de dreiging van PKK-aanslagen wordt de bijeenkomst een veiligheidsnachtmerrie. Op de koop toe dreigt ze inhoudelijk te ontsporen.

Voor alle EU-toppen met staats- en regeringsleiders is al sinds de aanslagen in Parijs, in november vorig jaar, een contraterreurniveau 'buiten categorie' van kracht. De federale politie wordt ingezet om de omgeving van het Justus Lipsius-Raadsgebouw te beveiligen. Met gepantserde wagens en Friese ruiters sluiten ze zijwegen van het Schumanplein af. Sluipschutters nemen posities in op daken, terwijl politiehelikopters een oogje in het zeil houden. Ook Belgische militairen staan discreet, maar zwaarbewapend, klaar in de omgeving van de Europese wijk.

Maar zelden zullen de zenuwen zo hooggespannen staan als tijdens de EU-top van vandaag en morgen. Nog nooit was er zo'n concrete terreurdreiging. Na alle gebeurtenissen die zich afspeelden in Vorst, wordt niets aan het toeval overgelaten. "De werkwijze van de ordediensten is gelijklopend met andere toppen maar in hun veiligheidsevaluatie wordt nu uiteraard ook rekening gehouden met nieuwe elementen, zoals de schietpartij", zegt Peter Mertens van het Crisiscentrum.

Grote bezwaren

Het grootste veiligheidsrisico stelt zich vrijdag, wanneer de Turkse premier Ahmet Davutoglu naar Brussel komt voor overleg. De Turkse regering bevindt zich naast IS ook in staat van oorlog met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK. Zondag nog pleegde de PKK een zware zelfmoordaanslag in Ankara, waarbij 37 doden vielen. Omdat de PKK al sinds vele jaren actief is in Brussel zullen alle veiligheidsdiensten die Davutoglu begeleiden extra waakzaam zijn. "Voor elke vip zijn er altijd aparte veiligheidsevaluaties", zegt Mertens. "Voor de Turkse premier nemen we gezien de omstandigheden, specifieke maatregelen, waarover we niet in detail kunnen treden."

Op de koop toe dreigt de EU-Turkije-top inhoudelijk met een sisser af te lopen. Minstens zes lidstaten hebben grote bezwaren tegen het omstreden vluchtelingenakkoord van 8 maart, waarbij voor elke bootvluchtelingen die Turkije terugneemt van Griekenland, een kwetsbare vluchteling vanuit Turkije ergens zou worden hervestigd in Europa. In ruil zou Turkije dan 6 miljard euro toegestopt krijgen voor de vluchtelingenopvang, bovenop soepeler visaregelingen voor zijn burgers en een nieuwe gesprekken over een toekomstig EU-lidmaatschap. Maar de dwarsliggende lidstaten voelen zich bekocht.

Cyprus belooft het grootste obstakel te worden. De relaties tussen Nicosia en Ankara zijn ijzig sinds het noordelijke deel in 1974 door Turkije werd geannexeerd. President Nicos Anastasiades dreigt met een veto, met name tegen het hoofdstuk over de heropening van de toetredingsgesprekken. Cyprus wil dat als hefboom gebruiken in het huidige VN-overleg over de hereniging van het eiland dat een cruciale fase ingaat.

Absoluut taboe

Ook Oostenrijk ziet toekomstige toetredingsgesprekken en vrijere visaregels niet zitten, om politieke redenen. Kanselier Werner Faymann staat onder druk van de uiterst-rechtse Vrijheidspartij die op kop staat in opiniepeilingen. Frankrijk is in hetzelfde bedje ziek. Onder druk van het Front National mijdt president François Hollande beloftes om vluchtelingen te hervestigen. Premier Valls sprak eerder van een bovengrens van 30.000 vluchtelingen. Beiden willen de Turkse mensenrechtensituatie en mediacensuur gebruiken om het visa-akkoord te torpederen. Spanje sluit zich daarbij aan.

Bulgarije vreest dan weer een vluchtelingenakkoord dat de westelijke Balkan-route sluit tot een verlegging van de mensensmokkelroutes naar de Zwarte Zee zal leiden, wat betekent dat zijn kusten de volgende inreisplek worden. Voor Hongarije is hervestiging een absoluut taboe. De autoritaire premier Viktor Orbán dreigt een volksraadpleging uit te schrijven over het vluchtelingenakkoord.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234