Vrijdag 18/10/2019

Brexit

EU staat voor keuze: uitstel van brexit of chaos

Bondskanselier Angela Merkel ontvangt premier Theresa May in Berlijn. Beeld EPA

De leiders van de EU moeten vandaag beslissen of de Britten opnieuw uitstel krijgen voor hun vertrek uit de Unie. Geven ze voorrang aan hun chagrijn of aan hun pragmatisme?

Concessie of chaos - voor die keus staan de leiders van de Europese Unie vandaag op een speciale brexittop in Brussel. Onderdrukken zij hun frustraties en geven zij toe aan premier May, die voorstelt het Britse vertrek uit de EU opnieuw uit te stellen? Of verlangen zij zo sterk naar het einde van deze driejarige lijdensweg dat ze het risico nemen van een No Deal-brexit, met alle mogelijk ontwrichtende gevolgen van dien?

De Europese brexitonderhandelaar Michel Barnier zei dinsdag dat de EU bereid is de Britse regering wederom uitstel te verlenen. Maar die extra tijd moet wel zin hebben. De EU-landen voelen niets voor het uitgeven van een blanco cheque. Voorwaarde is dat May haar 27 collega’s weet te overtuigen dat er dit keer wel een reële kans is dat het Lagerhuis zich schaart achter een deal die voorziet in een ordelijke scheiding. Of de Britse premier slaagt in haar missie, valt moeilijk te zeggen.

Impasse

May moet veel scepsis overwinnen. Nog geen drie weken geleden kreeg zij van de andere leiders voor de eerste keer uitstel. De brexitdatum werd verschoven van 29 maart naar 12 april. Sindsdien is “er niets veranderd” en verzoekt May weer om uitstel. Dat is “zeer frustrerend”, meent Michael Roth, de Duitse minister voor Europese Zaken.

Dat er niets is veranderd, is niet helemaal waar. May is voor het eerst onderhandelingen begonnen met de Labour-oppositie. Maar die hebben tot dusver geen doorbraak opgeleverd, zodat de impasse aan Britse kant voortduurt. Met het oog daarop vindt Roth dat de EU slechts onder “strenge voorwaarden” akkoord kan gaan met een tweede uitstel. Volgens hem heeft blijven uitstellen geen zin als er aan Britse kant geen “substantiële stappen in de goede richting” worden gezet.

De Duitse kanselier Angela Merkel staat welwillend tegenover een nieuw uitstel, heeft zij dinsdag tegen haar partijfractie gezegd volgens het persbureau DPA. Merkel sprak in Berlijn met May. Bij het afscheid kusten de twee elkaar en beklemtoonden zij het belang van een “ordelijk” Brits vertrek uit de EU. Ook Nederland steunt uitstel. Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok zei dat de Britten meer tijd moeten krijgen. De Ierse premier Leo Varadkar wil eveneens geduld betrachten.

President Emmanuel Macron en May op het Elysée in Parijs. Beeld EPA

Andere EU-leiders hebben moeite met het uitstelverzoek van May. Onder hen de Franse president Emmanuel Macron. Parijs wil dat de Britse premier aannemelijk maakt dat het verlenen van extra tijd kan leiden tot een deal. Ook België en Oostenrijk zijn terughoudend.

Ieder land kan op de top zijn veto uitspreken over een besluit tot verder uitstel. Maar volgens Varadkar zou dat “onvergeeflijk” zijn, aangezien een veto kan leiden tot een No Deal-brexit en dus tot veel economische en politieke schade voor andere lidstaten. Daarbij doelde hij mede op zijn eigen Ierse Republiek, die dan geconfronteerd zou worden met de terugkeer van een harde grens met Noord-Ierland.

Chagrijn of pragmatisme

Vanavond tijdens het diner moet blijken waaraan de EU-leiders de voorrang geven: aan hun chagrijn of aan hun pragmatisme. De 27 overblijvende lidstaten willen door. De EU moet worden hervormd zodat ze zich beter staande kan houden tegenover rivaliserende grootmachten als de VS, China en Rusland. Maar de brexit houdt ze gevangen. De besluiteloosheid in Londen doet de bal telkens terugrollen in het EU-kamp, waardoor men zich moet bezighouden met het verleden in plaats van de toekomst. Dat is men zat.

Daartegenover staat de angst voor een chaotische brexit zo vlak voor de Europese verkiezingen. De pragmatici betogen dat tot het uiterste moet worden gegaan om dit te voorkomen. Dat betekent: instemmen met een uitstel tot 30 juni zoals May wil of langer. 

EU-president Donald Tusk is voor een flexibel uitstel “dat zo lang duurt als nodig maar niet langer dan een jaar”. De pragmatische benadering kan de overhand krijgen, maar de strijd zal gaan over de voorwaarden waaronder. Uitstel moet zin hebben, oftewel perspectief bieden op een positieve ontknoping in Londen. Voorts moeten de Britten deelnemen aan de Europese verkiezingen van mei. 

Daarnaast liet Parijs vlak voor Mays bezoek aan Macron weten dat het “harde garanties” eist dat de Britten niet de EU-hervormingen en -instellingen dwarsbomen. Ook willen de Fransen niet dat ze meedoen aan de onderhandelingen over een nieuwe Europese begroting en aan de verkiezing van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234