Dinsdag 16/07/2019

EU-plan voor Libië: opgepast voor de Russen

Staatssecretaris Theo Francken (N-VA) reageert positief op een EU-voorstel om de Libische kustwacht actiever te steunen, 'zodat minder vluchtelingen verdrinken'. Maar heeft de EU voldoende invloed om het verschil te maken in een door burgeroorlog verscheurd land? 'De snelst oprukkende krijgsheer krijgt nu steun van Rusland.'

De Italiaanse Libië-analyst Riccardo Fabiani van de Eurasia Group, een wereldleider inzake geopolitieke risicoanalyses, is sceptisch over de slaagkansen van het EU-voorstel om binnen enkele maanden de migrantenstroom vanuit Libië "in te dammen" door de kustwacht actiever te steunen. "Europa doet nu het enige wat het kan, de kustwacht van de door de VN gesteunde regering steunen, maar het is duidelijk dat zulks onvoldoende is omdat de grootmachten (Rusland en de VS) het VN-vredesproces in Libië niet actief steunen en zelfs in twijfel trekken." Hierdoor krijgen andere strijdende partijen volgens Fabiani meer vrij spel, waardoor de door de VN gesteunde regering in de verdrukking raakt.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) liet zich gisteren positief uit over financiële en logistieke steun aan deze regering voor de oprichting van een maritieme 'beschermingswal' die vluchtelingen en migranten moet verhinderen de open zee op te varen. (DM 25/01).

"Meer dan 4.500 mensen stierven vorig jaar op de Middellandse Zee, een echte schandvlek voor Europa. Om een herhaling te voorkomen, is het urgent dat we een anti-verdrinkingsplan goedkeuren", zegt Francken, al erkent hij in één adem dat samenwerken met de Libiërs complex is door de vele clans in de burgeroorlog. "Toch mag het bestaan van drie verschillende regeringen in Libië (waarvan slechts één door de VN erkend, MR) geen excuus zijn om toe te blijven zien."

'Eenheidsleger'

Libië-analyst Fabiani heeft begrip voor de EU-focus op migratiestromen maar wijst er op dat er eerst en vooral een allesomvattende diplomatieke oplossing nodig is voor Libië. Als de EU niet bij de pinken blijft, dreigen de Russen hen snel de pas af te snijden, waarschuwt hij, want "de sterkste krijgsheer krijgt nu steun van Rusland."

Het gaat om generaal Khalifa Haftar (73), een ex-topofficier van wijlen Moammar al-Kadhafi die zich later tegen de vroegere Libische leider keerde. Hij rukt nu vanuit zijn oostelijk bolwerk in Tobroek met een 'eenheidsleger' gestaag op naar het westen. Haftar had tijdens zijn ballingschap in de VS in de jaren 90 banden met de CIA maar vond nu een nieuwe bondgenoot: Vladimir Poetin. Toen het Russische vliegdekschip, Admiraal Koeznetsov begin deze maand aanmeerde in Tobroek, ging hij aan boord voor militair overleg. Haftar hield ook al gesprekken met Russisch buitenlandminister Lavrov en defensieminister Shoigu. Hij geldt vandaag dan ook als de 'sterke man van Moskou' in Libië. Fabiani: "Haftar krijgt politieke steun van de Russen maar (ondanks het VN-wapenembargo) mogelijk ook verborgen militaire bijstand."

Migratietop in Malta

Opdat de EU niet verstrikt zou raken in het geopolitiek kruitvat bepleit Fabiani dat de regeringsleiders eind volgende week op hun migratietop in Malta een krachtig signaal geven. "De EU zou de touwtjes in handen moeten nemen door onderhandelingen te organiseren tussen de door de VN gesteunde regering en krijgsheren zoals Haftar om een compromis te bereiken." Zo niet dreigt een escalatie van het oorlogsgeweld, met nieuwe vluchtelingenstromen tot gevolg.

Ook Donald Trump zou op Libië kunnen wegen maar volgens Fabiani zijn de signalen dat hij "vooral geïnteresseerd is in het bestrijden van terrorisme en voor de rest een pragmatische koers gaat varen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden