Vrijdag 15/11/2019

Vluchtelingen

EU-leiders zoeken oplossing voor migratiecrisis: dit staat er op het spel

In tegenstelling tot sommigen in haar coalitie vindt Duits bondskanselier Angela Merkel meer controles aan de grenzen geen optie om asielzoekers te weren. Beeld AFP

De EU-leiders zitten vandaag samen in Brussel over het Europese migratiebeleid. Dat ligt onder vuur sinds de crisis in de Duitse regering en de weigering van Italië om vluchtelingen binnen te laten.

De lidstaten bekvechten al sinds 2015 over de aanpak van de migratiecrisis, maar de nieuwe Italiaanse regering pikt het gebrek aan solidariteit van de andere lidstaten niet langer. Ze weigert nog langer migranten op te nemen.

Ook voor Duits bondskanselier Angela Merkel staat er veel op het spel. In tegenstelling tot sommigen in haar coalitie vindt ze meer controles aan de grenzen geen optie om asielzoekers te weren. In plaats daarvan wil ze een Europese oplossing. Lukt dat niet, dan zit Merkel thuis in Berlijn met een probleem.

Eerlijker verdeling

Concreet bespreken de leiders drie manieren om de migratiestroom beheersbaar te maken. De eerste is voorkomen dat economische migranten de oversteek naar Europa wagen. Landen van herkomst moeten vaker worden gedwongen om hun mensen terug te nemen. Tegelijk zijn meer investeringen in Afrika noodzakelijk om jongeren daar te houden.

De Europese leiders lijken ook gewonnen voor het idee om in de Middellandse Zee geredde drenkelingen naar veilige landen in Afrika te brengen, waar hun asielaanvraag wordt afgehandeld. Ze krijgen dan ter plekke te horen of ze recht hebben op Europese bescherming. Frankrijk en Spanje willen ook gesloten opvangcentra in Europa, maar tot nu toe is geen enkel land kandidaat.

De tweede maatregel is een eerlijker verdeling van migranten over de lidstaten. Dat is in het belang van Italië, Griekenland en Duitsland, maar blijft voorlopig onbespreekbaar voor de Visegrad-landen (Hongarije, Polen, Tsjechië, Slowakije). Diplomaten verwachten dat de Italiaanse premier Giuseppe Conte tot diep in de nacht zal willen onderhandelen over maatregelen die Italië ontlasten.

Ten derde komt er ook nog een betere bewaking van de buitengrenzen. De huidige EU-organisatie daarvoor (Frontex) moet 10.000 douaniers krijgen, bijna een vertienvoudiging.

Duits Bondskanselier Angela Merkel. Beeld REUTERS

Lees ook

Het dreigt een EU-top in het teken van de verlamming te worden. Migratie, eurozone, brexit, uitbreiding: alle grote EU-kwesties zitten muurvast.

Ook aanwezig op de top: Canadees immigratieminister Ahmed Hussen. "Canada is sterk dankzij, niet ondanks diversiteit", zegt hij in een interview met De Morgen.

Politieke kettingreactie

De Europese leiders beseffen dat er veel op het spel staat. Merkel sprak de voorbije dagen van een politieke kettingreactie: geen migratieakkoord leidt tot herinvoering van grenscontroles, ofwel het einde van Schengen. Dat zou het begin van het einde betekenen van de interne markt en de EU.

"Deze top wordt inderdaad geen vrolijke jamboree", zegt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). "Al is het maar omdat iedereen beseft dat de migratiecrisis ook na deze top niet zal zijn opgelost." De kans is groot dat een echte hervorming van het asielbeleid nog een tijdje wordt uitgesteld. In september organiseert Oostenrijk een speciale migratietop.

Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker verwoordde de EU-werkwijze dit voorjaar nog met lichte spot als volgt: "In maart beloven we er in juni op terug te komen, in juni schuiven we het door naar oktober, waarna u er nooit meer van hoort."

Crisis vermijden

Niettemin verwacht Vos wel overeenstemming over een aantal agendapunten. Zo is de kans groot dat de leiders overeenkomen om de Afrikaanse opvangplaatsen te onderzoeken. "Uiteraard zijn die niet voor meteen, want eerst moet er overleg komen met Afrika. Er zijn nog veel losse eindjes. Maar de leiders kunnen er na hun top wel mee uitpakken."

Wellicht sluiten een aantal landen ook kleinere allianties over de herverdeling van vluchtelingen. Zoals Duitsland, Oostenrijk en Italië. "Merkel is de laatste dagen erg vriendelijk voor de Italiaanse regering", zegt Vos. "Mogelijk behoudt Duitsland het recht om vluchtelingen terug te sturen naar Italië, in ruil voor een financiële compensatie."

Een oplossing op Europees niveau is dat niet, maar het is voorlopig wel voldoende. Vos: "Met zo'n alliantie zal Merkel een crisis vermijden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234