Woensdag 13/11/2019

Europese Unie

EU-leiders botsen hard over uitbreiding: deur blijft op slot voor Albanië en Noord-Macedonië

Europese Raad-voorzitter Donald Tusk (l.) en Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker reageerden ontgoocheld. Beeld REUTERS

De leiders van de Europese Unie zijn op hun top in Brussel hard met elkaar in botsing gekomen over de vraag of onderhandelingen moeten worden geopend over een lidmaatschap van Albanië en Noord-Macedonië. De deur voor de twee Balkanlanden blijft op slot. De discussie was zo verbeten dat er diepe wonden lijken te zijn geslagen.

EU-president Donald Tusk wees erop dat de kandidaat-landen hun examen hadden gehaald en recht hadden op het openen van toetredingsonderhandelingen. Maar Frankrijk, Nederland en Denemarken hielden dat tegen. “Ik voel me beschaamd”, zei Tusk. Europees-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker sprak van een “historische vergissing”.

Het overleg duurde donderdagavond zes uur en eindigde ver na middernacht. Er is niets op papier gezet. Zelfs voorstellen om af te spreken om volgend jaar een besluit te nemen, haalden het niet. Er is alleen afgesproken dat de leiders voor de Balkan-top in Zagreb in mei volgend jaar zullen terugkomen op de kwestie.

Emotionele Merkel

Er waren zo’n 25 EU-lidstaten voor het openen van toetredingsgesprekken met Albanië en Noord-Macedonië. Als mogelijk compromis werd geopperd de twee landen te ontkoppelen en alleen voor Noord-Macedonië het sein op groen te zetten. Maar de Franse president Macron en de Nederlandse premier Rutte bleven tegen het openen van onderhandelingen met beide landen.

De druk van de meerderheid was groot. De Duitse kanselier Merkel, de aanvoerder van het uitbreidingskamp, stond lijnrecht tegenover Macron, normaal haar grote EU-bondgenoot. Volgens bronnen werd Merkel heel emotioneel en was ze zeer teleurgesteld dat Macron met geen enkele compromisvariant te vermurwen viel.

Parijs meent dat de EU nu geen tijd heeft voor verdere uitbreiding. De brexit slokt veel energie op. Ook wil Macron dat de Europese Unie eerst zichzelf hervormt, voor ze uitgroeit tot een blok van meer dan dertig leden. De besluitvorming is nu al vaak heel stroperig. Ten slotte vinden Frankrijk en Nederland dat Albanië en Noord-Macedonië nog meer huiswerk moeten doen bij het versterken van de rechtsstaat, het uitroeien van de corruptie en het bestrijden van de georganiseerde misdaad.

Stabiliteit in Europa

Het meerderheidskamp meent dat de twee landen wel voldoende vorderingen hebben gemaakt. Men is voor de uitbreiding van de EU met de westelijke Balkanlanden vanwege de stabiliteit in Europa. “Als we hun geen Europees perspectief bieden, breekt daar weer oorlog uit zoals in de jaren negentig”, zei Juncker vorig jaar. 

Ook is er het geopolitieke argument dat de EU een strategisch belangrijke regio als de Balkan aan zich moet binden om te voorkomen dat Rusland, Turkije en China er voet aan de grond krijgen.

Het is nu voor de derde maal in anderhalf jaar dat de EU weigert toestemming te geven voor het beginnen van toetredingsonderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië. Er was de belofte gedaan dat deze maand de beslissing zou vallen. “We komen onze beloften niet na”, meent Johannes Hahn, Europees commissaris voor Uitbreiding. De geloofwaardigheid van de EU staat op het spel, vindt de Noord-Macedonische premier Zoran Zaev. Hij waarschuwt dat Russen en Chinezen in het vacuüm zullen stappen.

De Nederlandse premier Rutte is het negatiefst over Albanië. Noord-Macedonië, dat het historische geschil met Griekenland over zijn naam oploste, heeft volgens hem minder huiswerk te doen. Zijn boodschap aan dat land is: maak dat werk af, en de kans is groot dat in maart of mei alsnog het licht op groen gaat.

Afspraak met de geschiedenis

Zes landen in de westelijke Balkan willen lid worden van de EU. Behalve Albanië en Noord-Macedonië zijn dat Servië en Montenegro, die al onderhandelen over een lidmaatschap, en Bosnië en Kosovo, die daar nog lang niet aan toe zijn.

De Italiaanse premier Conte meent net als Juncker dat deze najaarstop van de EU zal worden herinnerd als een historische vergissing. “We hadden een afspraak met de geschiedenis. In 1400 viel dit gebied onder het Ottomaanse Rijk. Na de Tweede Wereldoorlog viel het onder het communistische blok. Het is hun grootste streven zich aan te sluiten bij Europa.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234