Zondag 08/12/2019

EU kraakt Brussels milieubeleid

Omdat de normen voor stikstofdioxide in Brussel al te lang worden overschreden, omdat de metingen er niet betrouwbaar zijn en de Brusselse regering al te lang draalt met een plan om daar iets aan te doen, stelt de Europese Commissie ons land in gebreke. 'Hiermee kunnen burgers naar de rechtbank.'

De Brusselse minister voor Leefmilieu Céline Fremault (cdH) heeft eind april een ingebrekestelling van de Europese Commissie gekregen omdat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de stifkstofdioxide-norm al te lang overschrijdt. Die blijkt vernietigend. Niet alleen stelt de Commissie de betrouwbaarheid van de metingen in vraag, ze wijst er ook op dat er een kloof gaapt tussen wat Brussel aan meetwaarden opgeeft en de werkelijke uitstoot, en dat Brussel geen adequaat plan heeft om de stikstofdioxide-uitstoot in te dijken.

Het gewest heeft twee maanden om wel een doeltreffend antwoord te bieden. Komt dat er niet, dan verwijst de Commissie ons land door naar het Europees gerechtshof.

Grenswaarden

Het giftige stikstofdioxide (NO2), dat bij ons vooral uit dieselwagens komt, schaadt de gezondheid en verhoogt het risico op longziekte. In juni 2008 trad een Europese richtlijn in werking die de inperking van onder andere NO2 oplegt. Voor stikstofdioxide was de grenswaarde al vastgelegd in 1999. In 2010 moest die worden gehaald. Maar sinds 2008 mogen de lidstaten uitstel vragen tot 2015, op voorwaarde dat ze met een duidelijk plan komen om de norm wel te halen. Ook zijn de lidstaten verplicht de Commissie luchtkwaliteitsplannen voor te leggen waarin ze aantonen hoe ze dat gaan doen.

Op zo goed als al die punten scoort Brussel slecht.

Het gewest had, net zoals Antwerpen, eerder uitstel gevraagd om in 2010 aan de norm te voldoen. Antwerpen wist een reeks maatregelen in te dienen die voldoende stevig bleken en kreeg het uitstel tot 2015, net zoals het Vlaams Gewest. Brussel slaagde daar niet in en kreeg het uitstel dus niet.

Dat bekent dat het gewest al vijf jaar de richtlijn overtreedt, want sinds 2010 was er in Brussel jaar na jaar nog altijd een overschrijding van de jaarlijkse NO2-grenswaarde. "Nochtans heeft België ten minste tien jaar voor de inwerkingtreding van de grenswaarden de tijd gehad om zich voor te bereiden op de naleving van de richtlijn", benadrukt de Commissie. Ze klaagt bovendien aan dat de metingen in Brussel niet betrouwbaar zijn.

In 2012 en 2013 lag de gemeten waarde een stuk boven de norm(meer dan 60 microgram per kubieke meter in plaats van 40) in de Belliardstraat. Om onduidelijke redenen kwam er voor dat meetpunt in 2014 geen resultaat omdat "het niet meer functioneerde". Ook het meetpunt Kunst-Wet geeft tot en met 2008 zeer hoge waarden, tot ruim het dubbele van de norm. Maar sinds 2008 functioneert ook daar het meetpunt niet meer. De werkelijke uitstoot ligt dus zo goed als zeker een pak hoger. Brussel schendt bovendien de richtlijn die bepaalt dat op de zwaarst vervuilde plekken meetpunten moeten werken. Het kabinet van Brussels milieuminister Fremault reageert dat een andere richtlijn bestaat die dat net onmogelijk maakt. "Dit is een misverstand", zegt woordvoerder Adel Lassouli.

En Europa buist Brussel op nog een derde punt: er is geen luchtkwaliteitsplan met duidelijk meetbare en controleerbare doelen, aanvaardbare deadlines en strenge maatregelen zoals de richtlijn eveneens oplegt. Brussel rekent erop in 2018 de norm te halen door de vernieuwing van het wagenpark. Onvoldoende, zo redeneert de Commissie. Niet alleen is 2018 acht jaar na de deadline, de vernieuwing van het wagenpark blijkt niet voldoende, zeker niet omdat Brussel nog geen belastingaanpassingen doorvoerde om dieselwagens te ontraden, zoals Vlaanderen wel deed.

"Negen andere landen zijn in gebreke gesteld, maar doorgaans hebben ze wel een afdoend plan", zegt Ugo Taddei, advocaat milieurecht bij het gespecialiseerde kantoor Client Earth. "Deze ingebrekestelling is trouwens de perfecte basis voor burgers die naar de rechter willen stappen, zoals in Groot-Brittannië gebeurt."

Lassouli reageert dat volgende week een resem maatregelen wordt voorgesteld, "waaronder lage emissiezones en milieufiscaliteit voor voertuigen. We denken hiermee aan de vragen van de Commissie te voldoen."

De vzw Brusselse Raad voor het Leefmilieu (Bral) laat weten dat de Commissie "de Brusselse regering op haar morele en wettelijke plicht wijst om de gezondheid van de burgers te vrijwaren met betrouwbare en efficiënte maatregelen".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234