Zondag 15/09/2019

Europese top

EU akkoord over tienpuntenplan tegen migratie Noord-Afrika

De EU-leiders op de groepsfoto. Beeld AFP

De Europese Unie is vastberaden het aantal migranten vanuit Afrika terug te dringen. De 28 regeringsleiders en staatshoofden namen vanmiddag op een top in Malta een tienpuntenplan aan dat de migratie via de Middellandse Zee een halt moet toeroepen. Premier Charles Michel (MR) brak bij zijn aankomst een lans voor een Europees patriottisme, "realistisch en voluntaristisch". 

Speerpunt van de zogeheten Malta-Verklaring is Libië, dat het vertrekpunt is voor meer dan 90 procent van de bootmigranten uit Afrika. Om de mensensmokkel via gammele bootjes te stoppen, wordt meer personeel, schepen, geld en training beschikbaar gesteld voor de Libische kustwacht. De EU gaat ook samen met de VN proberen de omstandigheden te verbeteren in de Libische detentiekampen waar de veelal Afrikaanse migranten worden opgesloten.

Ook wordt energie gestoken in snellere terugkeer naar het land van herkomst. In eerste instantie wordt 200 miljoen euro vrijgemaakt. Een belangrijke rol is weggelegd voor Italië, dat gisteren een akkoord sloot met de Libische premier Fayez Seraj.

Organisaties als Oxfam, Amnesty en VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR hebben scherpe kritiek vanwege de mensonterende situatie in de kampen. De Europese plannen zouden indruisen tegen de Europese kernwaarden. 

Patriottisme

Premier Charles Michel sprak bij aankomst over een nieuw Europees patriottisme. Volgens hem mogen de Europeanen de nieuwe politieke situatie op het wereldtoneel niet lijdzaam ondergaan. "We moeten niet blind of doof zijn", zo stelde Michel. Het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president "betekent een nieuw model voor de trans-Atlantische relaties". Maar ook China en Rusland mogen niet uit het oog verloren worden. "We mogen niet het speeltje worden van Donald Trump, Vladimir Poetin of Xi Jinping." De oplossing is volgens Michel "een Europees patriottisme", "zonder naïviteit, maar met realisme".

Premier Charles Michel tijdens het rondetafelgesprek in het Grand Palace op Malta voor een Europese top met oa. vooraan rechts de Franse president Hollande en vooraan links EU-vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid Federica Mogherini. Beeld ANP

Het is de eerste bijeenkomst van de Europese staatshoofden en regeringsleiders nu Trump in Washington de scepter zwaait. Op Malta beraden de Europese leiders zich vrijdag over een toekomstproject voor de Europese Unie na de Brexit. Ook gaan ze op zoek naar een gemeenschappelijke aanpak van de migratiestromen vanuit Noord-Afrika, en vanuit Libië in het bijzonder.

"Tonen dat we resultaten boeken"

Michel gaat bij zijn ambtgenoten eens te meer pleiten voor een Europa dat concrete resultaten boekt in het aanschijn van de golf van populisme die over Europa slaat. De beste oplossing, is "de mensen tonen dat we resultaten boeken" op het vlak van migratie, veiligheid en economische groei, zo betoogde de eerste minister.

Michel ziet in de eurozone de basis van een Europa met twee concentrische cirkels, zonder evenwel de deur te sluiten voor andere lidstaten die vooruitgang willen boeken. "Denken dat we met 27 kunnen beslissen, is dromen in technicolor", zei Michel, die samen met de andere Beneluxlanden op Malta een gemeenschappelijke visie zal presenteren. "Het zal al niet eenvoudig zijn met 19, maar het zal beter te realiseren zijn, en sneller."

Dat er dit jaar verkiezingen plaatsvinden in de stichtende lidstaten Nederland, Frankrijk en Duitsland, hoeft volgens Michel niet te betekenen dat Europa wordt lamgelegd. "2017 moet een nuttig jaar worden voor Europa", dat volgens hem de stap moet zetten van "een scenario waarin men van crisis tot crisis leeft naar een scenario waarin men een Europees project voert".

Trump domineert gesprekken

De nieuwe Amerikaanse president Donald Trump domineerde vanochtend ook de verklaringen van de andere Europese staatshoofden en regeringsleiders bij hun aankomst. Vele leiders riepen op tot Europese eensgezindheid ten aanzien van Washington. De Oostenrijkse kanselier Christian Kern wees de Verenigde Staten met klem op hun verantwoordelijkheid bij de aanpak van de migratiecrisis.

Europees president Donald Tusk met de Britse premier Theresa May. Beeld REUTERS

Met zijn steun voor de Brexit en zijn voorspelling dat er ook wel eens andere lidstaten de Europese Unie zouden kunnen verlaten, heeft Trump de eerste bijeenkomst van de Europese leiders sinds de machtswissel in Washington op scherp gezet. "We kunnen niet aanvaarden dat de president van de Verenigde Staten met een aantal verklaringen druk uitoefent op wat Europa moet zijn of wat het niet meer moet zijn", reageerde de Franse president François Hollande.

Hollande: "EU is de toekomst"

Het Franse staatshoofd, aan zijn laatste maanden in het Elysée bezig, waarschuwde Europese leiders die hun heil zouden zoeken in bilaterale relaties met Washington. Het is volgens hem normaal dat iedereen met Trump praat, maar de lidstaten moeten beseffen dat hun toekomst eerst en vooral in de Europese Unie is. "Er is geen toekomst met Trump indien die niet gemeenschappelijk wordt gedefinieerd", zei Hollande.

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel riep op tot Europese eenheid. "Europa heeft zijn lot in eigen handen. Hoe sterker we onze eigen rol in de wereld kunnen definiëren, hoe beter we onze relaties met de Verenigde Staten vorm kunnen geven", stelde Merkel.

Haar Oostenrijkse ambtgenoot Christian Kern noemde het zorgwekkend dat Trump een inreisverbod voor zeven overwegend islamitische landen heeft afgekondigd en vluchtelingen wil weren. "Het lijdt geen twijfel dat Amerika door de wijze waarop militaire interventies zijn uitgevoerd een gedeelde verantwoordelijkheid heeft voor de migratiestromen", zo liet hij optekenen, zonder te verwijzen naar een land waar die interventies plaatsvonden. Dat de VS hun verantwoordelijkheid niet zouden opnemen, is volgens Kern "onaanvaardbaar". "Dat moeten we onze Amerikaanse vrienden duidelijk maken."

Rutte: "Niet Trump-bashen"

De Nederlandse premier Mark Rutte stelde dan weer dat "Trump-bashen en vingertje wijzen" voorkomen moet worden. Hij neemt afstand van gebeurtenissen in de Verenigde Staten die tegen "onze waarden" indruisen. "Maar Amerika is onze belangrijkste bondgenoot. Bepalend voor de veiligheid in Europa en onze belangrijkste handelspartner. Het is van groot belang die relatie te behouden." Daarbij moet Europa vanuit "zijn eigen kracht" werken, vindt Rutte.

Europees president Donald Tusk, die de top in Malta voorzit, had Trump eerder deze week in zijn uitnodigingsbrief een bedreiging genoemd. Meerdere leiders namen daar afstand van. Zo zei de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker dat hij zich niet bedreigd voelde. Maar hij heeft wel de indruk dat de Trump-regering de Europese Unie niet in detail kent en bepaalde zaken beter uitgelegd moeten worden.

Op Malta beraden de Europese leiders zich over de toekomst van de Europese Unie na de Brexit. Ook gaan ze op zoek naar een gemeenschappelijke aanpak van de migratiestromen vanuit Noord-Afrika. Vrijdag waren voor de Libische kust weer tal van reddingsoperaties aan de gang. Twee schepen van ngo's redden samen vrijdagochtend meer dan vijfhonderd mensen op zee. Volgens de Italiaanse kustwacht werden woensdag en donderdag ook al meer dan 1.750 migranten gered.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234