Woensdag 23/06/2021

AchtergrondVaccinatie

Ethische adviesraad wil prioritair vaccin voor meer beroepen en risicogroepen

Het woon-zorgcentrum in Bertem bij Leuven.  Beeld Joel Hoylaerts/Photo News
Het woon-zorgcentrum in Bertem bij Leuven.Beeld Joel Hoylaerts/Photo News

Naast onderwijzers en veiligheidspersoneel zijn ook vuilnisophalers en gasleveranciers ‘essentiële beroepen’. En ook risicopatiënten onder de 45 jaar moeten prioritair een coronavaccin krijgen. Dat staat in een nieuw advies van het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek.

Wie moet in welke fase een coronavaccin kunnen krijgen en welke beroepen mogen zich vaccingewijs ‘essentieel’ noemen? Het zijn logische vragen waar de komende maanden wellicht nog duchtig over gediscussieerd zal worden. Het Belgische Raadgevend Comité voor Bio-ethiek wil nu met een nieuw advies een bijdrage leveren aan het debat.

Dat advies sluit grotendeels aan bij wat de taskforce vaccins eerder al bekendmaakte. Eerst komen de bewoners en het personeel van de rusthuizen en de rest van het zorgpersoneel. Daarna ouderen, chronische patiënten ouder dan 45 jaar en de essentiële beroepen. Pas na die groepen komt de rest van de bevolking aan de beurt.

Dat er naast het zorgpersoneel vooral voor gekozen is om eerst ouderen en kwetsbaren te beschermen, is volgens het comité perfect te verantwoorden. Ook al gaan er binnen de maatschappij ook stemmen op om eerst de jongeren en de actieve bevolking te vaccineren. Dat zou de economie weer volledig kunnen doen draaien en jongeren hun sociaal leven teruggeven. In die redenering worden ouderen en zwakkeren dan als vanzelf mee beschermd.

Ethisch risico

Maar die redenering klopt niet, meent Zeger Debyser, viroloog aan de KU Leuven en covoorzitter van de commissie die het advies voorbereidde. “In alle studies over vaccins tot nu toe heeft men enkel kunnen aantonen dat vaccins beschermen tegen ziekte. We weten nog niet of ze beschermen tegen transmissie, het overdragen van het virus”, zegt professor Debyser. “Van ouderen en kwetsbaren weten we dat ze vaker ziek worden of sterven. Die groepen vaccineren zal dus een onmiddellijk effect hebben op de ziekte- en sterftecijfers. Jongeren vaccineren heeft dat effect niet, en we weten ook niet of het gaat werken op de transmissie. Dat is dus ethisch gezien een te groot risico om te nemen.”

Dat ouderen en jongeren nu soms tegenover elkaar komen te staan in de discussie over ‘wie eerst’, is nergens voor nodig, vindt ook Florence Caeymaex, voorzitter van het Raadgevend Comité en professor aan de universiteit van Luik. Want de vaccinatie van kwetsbaren is de sleutel voor de vrijheid van de jongeren. “Jongeren zullen indirect profiteren van die strategie”, klinkt het. “Velen van hen hebben het mentaal erg moeilijk, daar is iedereen zich heel goed van bewust. Maar als de meest kwetsbaren beschermd zijn, zal het op termijn mogelijk zijn om de maatregelen voor iedereen te lossen. En dan kunnen jongeren weer op bezoek bij de grootouders, naar school en een sociaal leven uitbouwen.”

Er is altijd aan jongeren gezegd dat zij een grote verantwoordelijkheid hebben tegenover de ouderen. Maar het is evengoed andersom, meent het Comité. Want er moeten zich genoeg ouderen en kwetsbaren laten vaccineren als ook de jongeren hun leven terug willen.

Gevangenen en asielzoekers

Het comité gaat nog een stapje verder dan de taskforce en voegt nog twee categorieën toe aan de lijst van prioritair te vaccineren personen. Mensen onder de 45 jaar met een ernstig levensbedreigende aandoening en personen die wonen of werken in collectieve opvangstructuren, zoals gevangenissen, asielzoekerscentra en psychiatrische ziekenhuizen.

Viroloog Zeger Debyser (KU Leuven) van het Comité voor Bio-ethiek: 'Van ouderen en kwetsbaren weten we dat ze vaker ziek worden of sterven. Die groepen vaccineren zal dus een onmiddellijk effect hebben op de ziekte- en sterftecijfers. Jongeren vaccineren heeft dat effect niet.' Beeld Patrick Vertommen
Viroloog Zeger Debyser (KU Leuven) van het Comité voor Bio-ethiek: 'Van ouderen en kwetsbaren weten we dat ze vaker ziek worden of sterven. Die groepen vaccineren zal dus een onmiddellijk effect hebben op de ziekte- en sterftecijfers. Jongeren vaccineren heeft dat effect niet.'Beeld Patrick Vertommen

En dan is er nog de discussie over de essentiële beroepen. Een heikele kwestie, want ongeveer elk beroep vindt zichzelf essentieel en zou dus graag voorrang krijgen in de vaccinatierij. In het advies stelt het Comité een definitie voor: ‘activiteiten die zorgen voor het veilig vrijwaren van de basiswerking van het leven in de gemeenschap’. Zijnde: medisch en paramedisch personeel, onderwijzend personeel, mensen die met kinderen of personen met een handicap werken, veiligheidspersoneel maar evengoed huisvuilophalers, begrafenisdiensten en personeel van de voedingssector en de nutsvoorzieningen. Ook de noodhulpdiensten van justitie zijn volgens het Comité essentieel om de gemeenschap niet in gevaar te brengen. “We gaan hier inderdaad iets verder dan wat de taskforce zelf al bekendmaakte”, stelt professor Debyser. “Al wil ik wel benadrukken dat de lijst niet volledig is.”

Belang van sociale media

Het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek vraagt bovendien een ruimer debat en nog meer transparantie, om het vertrouwen bij de bevolking aan te zwengelen. Zo’n debat kan op verschillende fronten. Binnen het parlement, op academisch niveau maar het moet zeker ook op sociale media worden gevoerd. “De context nu is helemaal anders dan toen we in de jaren 1960 met grootschalige vaccinatiecampagnes begonnen”, zegt professor Caeymaex. “Mensen staan niet noodzakelijk vijandiger tegenover vaccins, maar ze hebben wel veel meer nood aan informatie. En moeten die kunnen vinden waar ze vertoeven, vaak op die sociale media dus.”

Experts en de overheid zouden zich dan ook veel meer moeten mengen in het publieke debat op die sociale media, meent Debyser. “Transparantie en goede informatie is absoluut noodzakelijk. Wat vorige week uitlekte, namelijk dat de informatie voor het publiek een filtering is van de informatie voor experts, is bijzonder nefast.”

Hij verwijst dan ook naar de Verenigde Staten, waar het debat over de goedkeuring van het Pfizer-vaccin door de bevoegde FDA vorige week gewoon live te volgen was. “In ons land is nog altijd wat de redenering: de mensen gaan het niet verstaan. Maar dat is niet meer van de eenentwintigste eeuw.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234