Dinsdag 26/10/2021

ETA blijft strijden 'met de wapens in de hand'

MADRID l De ETA blijft strijden 'met de wapens in de hand'. Een half jaar na de afkondiging van het 'definitieve staakt-het-vuren' bevindt het Baskische vredesproces zich in een crisis.

De meeste media waren niet welkom vorige zaterdag in Aritxulegi. Op een weiland vlak bij de Franse grens werd de Dag van de Baskische Soldaat gevierd, de herdenking van twee etarras die in 1975 door het Francoregime werden gefusilleerd. De 1.500 linkse radicaal-nationalisten zagen hoe plots drie mannen tevoorschijn kwamen met een muts over het hoofd en een mitrailleur in de hand. Ze zeiden in naam van de ETA te spreken en lazen een communiqué voor: "We bevestigen het engagement om te blijven strijden, met de wapens in de hand, tot we de onafhankelijkheid en het socialisme van Euskal Herria (Spaans en Frans Baskenland en Navarra, RP) bereiken. We willen ons bloed daarvoor geven."

De foto's van het gewapende trio kwamen hard aan in Spanje. Op 22 maart van dit jaar had de ETA een "definitief staakt-het-vuren" afgekondigd, een verklaring die door velen als het begin van een duurzame oplossing werd geïnterpreteerd. De regering-Zapatero reageerde positief: de premier was bereid een rechtstreekse dialoog met de ETA aan te knopen. De voorbereidende contacten zijn al een tijdje bezig, nu moeten stilaan de echte gesprekken op gang komen.

Ondanks het algemene optimisme kwam het optreden in Aritxulegi niet onverwacht. De hele zomer al pakken zich dreigende wolken samen boven het Baskische vredesproces. Zowel de ETA als Batasuna, de radicaal-nationalistische politieke formatie, haalden in verklaringen almaar zwaarder uit naar Madrid. Ze verwijten het kabinet-Zapatero dat het niet de beslissende stappen zet.

De sfeer werd deze zomer helemaal dreigend toen de kale borroka, het straatgeweld, weer in alle hevigheid losbarstte in Baskenland. Het lijkt erop dat het vredesproces geblokkeerd zit. Zapatero wil alleen praten als alle geweld achterwege blijft. Dat was ook zijn reactie na de berichten over Aritxulegi.

Een van de zwaarste geschilpunten in deze voorbereidende fase blijft de wettelijke situatie van van Batasuna. De partij van Arnaldo Otegi werd in 2003 buiten de wet gesteld omdat ze de ETA-aanslagen en de kale borroka nooit veroordeeld had. Batasuna heeft zich ondertussen opgeworpen als een cruciale factor in het Baskische vredesproces en rekent er nu op weer te mogen meespelen. Dat is nodig omdat ze niet aan de tafel wil ontbreken waar de Baskische partijen over de toekomst van Euskadi gaan praten, een overleg dat parallel moet lopen met de onderhandelingen tussen de regering en de ETA. Bovendien wil Batasuna in mei volgend jaar ook aan de lokale en regionale verkiezingen deelnemen.

Maar Zapatero's spelregels vereisen dat Batasuna pas mag terugkeren als het eerst alle geweld veroordeelt. Zo'n veroordeling zou een historische stap zijn, maar houdt het risico in dat Otegi de radicaalste sector niet meer in de hand heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234