Vrijdag 27/11/2020

Focus

"Esra was een droom om mee te werken"

Sara Vertongen is vooral bekend van haar theaterwerk. "Als het juiste project langskomt, wil ik zeker nog films doen. Maar mijn eerste liefde blijft het theater."Beeld Thomas Legrève

Actrice Sara Vertongen houdt zich vooral op in de Vlaamse theaterhuizen, maar in Le ciel flamand, een scherp familiedrama in de wereld van de prostitutie, maakt ook de Vlaamse filmkijker kennis met Vertongens talent - én met dat van haar dochter Esra.

"Ik liep ooit met mijn dochter door het Glazen Straatje, de rosse buurt van Gent", herinnert actrice Sara Vertongen zich. "Ze was toen een jaar of vijf, en ze zei ongeveer hetzelfde als wat Eline in de film zegt. 'Wauw, die rode lichtjes! En die hebben zulke mooie bikini's aan! Wat is dat, mama? Wat doen die?' En dan probeer ik dat op haar niveau uit te leggen. 'Die zijn lief voor mannen. Die kussen daarmee, die knuffelen daarmee, die gaan daarmee slapen. En dat is goed dat zij dat doen, want die mensen hebben dat misschien nodig. Maar het is ook een beetje raar, want die mannen betalen daarvoor. En als ze dat echt leuk vonden, zouden die meisjes dat vanzelf doen.' Mijn moeder liep achter mij, en ze zei: 'Je vertelt veel te veel.'"

Gelijkaardige, omfloerste gesprekken duiken enkele keren op in Le ciel flamand, het familiedrama waarmee regisseur Peter Monsaert zijn debuut Offline opvolgt. Het verhaal speelt zich af in en rond een troosteloos bordeel aan de Vlaams-Franse grens en volgt drie generaties vrouwen: Sylvie (Vertongen) baat samen met haar moeder (Ingrid De Vos) het bordeel uit. Ondertussen probeert ze haar zesjarige dochtertje Eline (Esra Vandenbussche) zo ver mogelijk van haar leefwereld weg te houden. Zonder succes, helaas: wanneer Eline haar moeders werkplek binnenglipt en wordt misbruikt door een klant, zet dat het leven van Sylvie en Elines 'nonkel' Dirk (Wim Willaert) op losse schroeven.

"Deze rol was voor haar een ideale samenloop van omstandigheden: op die leeftijd ben je zo zuiver dat je zonder enige pretentie speelt", vertelt Vertongen over hoe het is om met je eigen dochter te acteren. "Ze was een droom om mee samen te werken. Het is misschien raar om van je eigen kind te zeggen dat ze zich professioneel gedraagt, maar zodra er 'actie' werd geroepen, stopte ze met spelletjes spelen en was ze heel geconcentreerd."

In het begin wist je niet of het wel een goed idee was om met Esra samen te spelen. Heb je tijdens de opnames nog getwijfeld?

"Nee, integendeel. Mijn grootste angst in het begin was dat ik niet met haar zou kunnen spelen - dat ik mijn moederschap niet opzij zou kunnen schuiven om met haar te werken. Maar dat is heel goed gelukt. Esra had ook haar eigen coach, Anemone Valcke, die zich alleen met haar bezighield, haar meehielp om de teksten door te nemen, haar begeleidde op de set.

"En Peter had heel goed nagedacht over welke informatie hij haar zou geven. Wat moet ze weten om deze scène te spelen? Zo'n kind heeft geen behoefte aan een hele backstory voor haar personage: ze hoeft niet te weten waar haar personage vandaan komt en waar het naartoe gaat. Peter legde Esra voor een bepaalde scène enkel uit dat ze verdrietig moest zijn. Dat was genoeg voor haar. Ze heeft eigenlijk vooral heel veel lol gehad."

Maar ze kende het hele verhaal niet.

"Bij het casten heb ik haar een beetje proberen uit te leggen waarover de film ging. Ze vond het een heel stom scenario, ze wilde het al bijna niet meer doen. Ik heb haar moeten uitleggen dat zoiets niet met haar ging gebeuren. Maar daarna hebben we er ook niet meer met haar over gesproken.

"Esra wil de film ook niet zien. 'Ik vind het raar om mezelf op zo'n scherm te zien', zegt ze dan. En een film voor grote mensen, dat interesseert haar niet. Maar ze vind het wel heel leuk om de promotie te doen. De rode loper, de receptie, het applaus na de film: ze vindt het geweldig."

Esra Vandenbussche vindt het volgens haar moeder Sara Vertongen "raar" om zichzelf op zo'n groot scherm te zien.Beeld RV Johan Voets

Heb je nooit het gevoel gehad dat je persoonlijk leven iets te dicht bij het verhaal en de personages komt?

"Nee. Als acteur moet je je ook kwetsbaar durven openstellen: je gebruikt je eigen rugzakje met emoties om je personage vorm te geven. Het voordeel voor mij was dat ik in de scènes met Esra amper hoefde te spelen. Als je je eigen kind verdrietig ziet, dan komt dat echt binnen. De eerste draaidag was op het politiekantoor, in de ruimte voor het videoverhoor. Kindjes krijgen dan een tekening van een meisje, waarop ze moeten aanduiden waar ze aangeraakt zijn. Esra speelde dat zo goed, dat mijn keel werd dichtgeknepen. Als ouder krimpt je hart ineen, maar als acteur hoef je die reactie bijna niet meer te spelen. Die komt vanzelf."

Die grootmoeder-moeder-dochter-relatie is een van de opvallendste zaken aan de film. Zag je dat ook terug bij de sekswerkers die je ter voorbereiding van Le ciel flamand hebt gesproken?

"Wij hebben wel mensen met een 'familiezaak' ontmoet. Wat wel heel bizar is: als je aan de meisjes in een bordeel vraagt of hun man weet wat ze doen, is het antwoord: 'Ja, uiteraard.' Vraag je of hun moeder het weet, is het vaak: 'Zij had het er moeilijk mee, maar ze aanvaardt het wel.' Weten je kinderen wat je doet? Dan is het altijd: 'Nee, nooit.' Er bestaat een rare scheiding tussen wat ze oké vinden voor zichzelf en voor hun ouders of vrienden, maar niet voor hun kinderen. De meesten willen stoppen zodra hun kinderen op een zekere leeftijd zijn."

Sara Vertongen.Beeld Thomas Legrève

Is jouw moederschap ooit in vraag gesteld, als actrice? Voor veel mensen lijkt het niet evident om moeder te zijn, en elke avond op de planken te staan.

"Nee, eigenlijk niet. Toen Esra net was geboren, ben ik op tournee vertrokken en heb ik haar overal mee naartoe genomen. Een beetje waanzinnig, maar vooral heel fijn. Ik wilde kunnen spelen, maar ik wilde ook moeder zijn, en zo'n kind heeft de nabijheid van haar moeder nodig. En eigenlijk is het niet zo raar dat je baby dat van dichtbij meemaakt. Gedurende het uur dat ik op de scène stond, sliep Esra in de loge, met een nanny erbij. En de rest van de dag bleef ik bij haar. Waarom zou ik die keuze niet maken?

"In ons gezelschap (het Nieuwstedelijk, EWC) zitten veel ouders, en het zoeken van een balans tussen je passie volgen en genoeg tijd nemen om je gezin niet in de steek te laten, kennen zij allemaal. Er is nooit iemand die mij erop heeft aangesproken dat ik beter wat meer zou thuisblijven."

Het glazen plafond blijft wel aanwezig, ook in de theater- en filmwereld.

"Ik speel nu toevallig in een film waarin vrouwelijke personages een heel belangrijk aandeel hebben. Het is opvallend hoeveel daarover nog moet worden gezegd. Voor veel mensen blijft het zeldzaam om goede vrouwenrollen te zien. Er zal nooit iemand zeggen: 'Wat een goede mannenrol!' Maar er moet wel altijd gezegd worden: 'Eindelijk een film met een sterke vrouwelijk personage.' Dus ik denk dat er nog wel een lange weg te gaan is."

Is dat waarom we je nu pas in een film zien?

"Nee, dat was geen bewuste strategie. Vlak nadat ik was afgestudeerd, had ik een vrij grote rol in Olivetti 82, maar die film is een beetje onder de radar gebleven. Daarna heeft er zich nooit iets aangediend dat juist aanvoelde, of de timing zat verkeerd. Ik heb ook niet bijzonder veel castings gedaan voor films; ik ben altijd veel binnen het theater blijven werken. Maar dit was een redelijk unieke situatie: ik was heel nauw betrokken en, op twee draaidagen na, altijd op de set. En ik vind het heel fijn om met Peter te werken. Als het juiste project langskomt, wil ik zeker nog films doen. Maar mijn eerste liefde blijft het theater."

Esra Vandenbussche en Wim Willaert in 'Le ciel flamand'.Beeld RV Johan Voets

Wie is Sara Vertongen?

► Geboren op 28 oktober 1976, als dochter van een Belgische vader en een Engelse moeder

► Studeerde aan Studio Herman Teirlinck

► Speelde in producties van Toneelhuis, KVS en HetPaleis

► Maakte haar filmdebuut in Olivetti 82 (2001)

► Was op tv te zien in Binnenstebuiten en Het goddelijke monster

► Is docente Drama aan Luca School of Arts

► Sinds 2013 kernlid van theatergezelschap Braakland/Zhebilding (in 2015 herdoopt tot Het Nieuwstedelijk)

► Is op het grote scherm te zien in Le ciel flamand en A Quiet Passion

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234