Vrijdag 07/08/2020

ESA luistert naar de Leoniden

Brussel

Van onze medewerker

Een team van wetenschappers van de ESA (European Space Agency) heeft de voorbije nacht een poging gedaan om het spectaculaire schouwspel van de Leoniden te beluisteren. Terwijl iedereen de ogen de kost gaf, kropen de wetenschappers achter hun computer om het geluid te achterhalen van de duizenden meteorieten die de atmosfeer van de aarde binnen duikelden. De Leoniden zijn kleine partikels, vaak niet groter dan een zandkorrel, die in de aardse atmosfeer opduiken wanneer onze planeet door het stoffige ruimteafval passeert, achtergelaten door de komeet Tempel Tuttle. Een situatie die aanleiding geeft tot een heuse meteorietenstorm. De stofdeeltjes worden, wanneer ze groot genoeg zijn, op de aarde waargenomen als een soort vallende ster.

Het voorspellen en het volledig in kaart brengen van de Leoniden is geen sinecure. Dat werd vorig jaar bewezen door een verkeerde voorspelling, die de doortocht 14 uur later situeerde, met als gevolg dat het schouwspel aan vele geïnteresseerden voorbij ging.

Maar zelfs wanneer de voorspellingen juist zijn, is het onmogelijk om alle stofdeeltjes in kaart te brengen. Daarom grijpt de ESA terug naar beproefde radiotechnieken. "De meteorieten werken eigenlijk als een soort spiegel die radiosignalen met een hoge frequentie weerkaatst", verklaart Jean-Pierre Lebreton, die het experiment in goede banen leidt. "Op die manier ontvangen we overal op de planeet willekeurig weerkaatste signalen van over de hele wereld."

De techniek wordt al lang gebruikt door radioamateurs die via hun apparatuur de Leoniden observeren. De ESA maakt gebruik van hetzelfde fenomeen maar gaat een stap verder. "Ons geavanceerd materiaal maakt het mogelijk om de frequentie, die verandert tijdens de beweging van de stofdeeltjes, de hele tijd te volgen", zegt Lebreton. Net zoals het geluid van een ambulance die verder weg rijdt, vervormd raakt, verandert ook de 'klank' van de meteoriet tijdens de passage door de atmosfeer van de aarde.

De techniek maakt het volgens Lebreton mogelijk ook de kleinere stofdeeltjes, die met het blote oog niet kunnen worden gezien, in kaart te brengen. "Met deze techniek kunnen we stofpartikels 'in beeld' brengen die tot 6 keer kleiner zijn dan de deeltjes die we met het blote oog kunnen waarnemen. Bovendien leveren de radiosignalen ons ook wetenschappelijk relevante informatie op wanneer er te veel bewolking hangt of gewoon tijdens de dag, wanneer de meteorieten niet met het blote oog te zien zijn."

Wie niet wil wachten tot de resultaten van het ESA-experiment op het internet verschijnen, kan vandaag een laatste poging wagen om de Leoniden te zien. Wie vanaf 11 uur vanavond in zuidoostelijke richting kijkt, zal tussen de sneeuwvlokjes door ook regelmatig een vallende ster zien. De voorspellingen lopen nogal uit elkaar, maar algemeen wordt aangenomen dat op het hoogtepunt van de meteorietenstorm tot 20 vallende sterren per minuut te zien zullen zijn.

De Leoniden mogen dan wel een boeiend schouwspel opleveren, voor de talrijke satellieten die vandaag rond onze planeet draaien kunnen ze verregaande gevolgen hebben. Hoewel de enorme snelheid waarmee de meteorieten op een satelliet inslaan ervoor zorgt dat er van de satelliet niet veel meer overblijft, werden er deze keer amper maatregelen genomen. De verkeerde voorspelling van het voorbije jaar, waarbij niet enkel het tijdstip maar ook het aantal meteorieten overschat werd, heeft de beheerders van de satellieten ervan overtuigd dat het risico miniem is.

(ToC)

De kleinste stofdeeltjes kun je niet zien, maar wel 'horen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234