Zaterdag 26/11/2022

AnalyseEnergie

Erop of eronder voor hoogspanningslijn Ventilus: Vlaanderen staat voor dilemma

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Wat met Ventilus? Komt de Vlaamse regering nog voor haar zomervakantie tot een beslissing over de nieuwe hoogspanningslijn? Alle ogen zijn op cd&v gericht.

Jeroen Van Horenbeek

De Vlaamse regering maakt zich op voor de zomer. Vrijdag staat de laatste ministerraad van het werkjaar gepland, met naar goede/slechte gewoonte nog een reeks dossiers die op behandeling wachten. Een daarvan: Ventilus, de bijzonder omstreden maar ook bijzonder noodzakelijke nieuwe hoogspanningslijn door West-Vlaanderen. Op een persmoment begin deze maand zei minister-president Jan Jambon (N-VA) dat hij graag “voor de zomer” een beslissing wil nemen. Er is geen tijd meer te verliezen.

De Ventilus-verbinding, die moet dienen om de elektriciteit opgewekt door de nieuwe windmolenparken op zee te vervoeren én het West-Vlaamse hoogspanningsnet te versterken, is in totaal goed voor ruim 80 kilometer. Een deel wordt ondergronds getrokken, een deel maakt gebruik van het bestaande net. Maar er is ook 22 kilometer aan nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn nodig, die parallel loopt met de autostrade E403 richting het stroomknooppunt in Anzegem, in het zuiden van de provincie.

Omwonenden langs het geplande traject van de nieuwe ‘luchtlijn’ maken zich grote zorgen om mogelijke gezondheidseffecten, een verpest landschapsbeeld en een daling in waarde van hun eigendommen. Ze eisen dat de hoogspanningslijn volledig ondergronds wordt gelegd. Maar dat ziet netbeheerder Elia absoluut niet zitten.

Intendant

De kans dat de Ventilus-verbinding vrijdag ter sprake komt, is groot. De kans dat er ook een beslissing valt, is een stuk kleiner. De regeringspartijen N-VA en Open Vld lijken het eens. Er zijn de voorbije jaren allerlei onderzoeken geweest en wat op tafel ligt, is duidelijk voor hen: het oorspronkelijke plan blijft het best behouden, met een aanzienlijk deel bovengronds dus. Bart Somers, de liberale kopman in de Vlaamse regering, zei het eind mei al onomwonden in een interview: “Ventilus moet bovengronds.”

N-VA en Open Vld vallen terug op het rapport van ruimtelijk planner Guy Vloebergh, die intussen meer dan een jaar geleden de opdracht kreeg om het Ventilus-dossier helemaal uit te vlooien als ‘intendant’. Zijn rapport leert dat een ondergrondse duik zo goed als onhaalbaar is. Het zou tot grote vertraging leiden: Ventilus zou pas tegen 2032 in dienst genomen kunnen worden. Nu wordt er gemikt op 2028 - wat volgens de uitbaters van de offshore windmolenparken al rijkelijk laat is. De bouwkost zou oplopen van 1,6 miljard euro naar 6,4 miljard euro. Geld dat doorgerekend wordt in de elektriciteitsfactuur. En het West-Vlaamse net zou minder goed versterkt worden.

“Kijk, in West-Vlaanderen is iedereen eerder voor de ondergrondse oplossing”, zegt Wilfried Vandaele, N-VA-parlementslid en burgemeester van De Haan. “We denken dat dit het breedste draagvlak heeft en dat het misschien nog de snelste oplossing is. Tegen de bovengrondse leiding zullen er wellicht procedures komen. Tegelijk weet ik dat de Vlaamse regering, als ze vrijdag beslist, rekening moet houden met de belangen van heel Vlaanderen. En dat met een ondergrondse lijn minder mogelijk is.” Als er gekozen wordt voor een luchtlijn, zullen omwonenden sowieso gecompenseerd worden.

Cd&v

De sleutel lijkt bij cd&v te liggen, de derde regeringspartij. Die heeft het meeste skin in the game. Acht van de tien West-Vlaamse gemeenten die betrokken zijn bij Ventilus worden geleid door cd&v. Zes van die burgemeesters hebben zich al langer verenigd en dreigen openlijk met procedures als er een luchtlijn komt. Ze vrezen dat partijen zoals Vlaams Belang politiek zullen kapitaliseren op de onvrede van omwonenden. Uiterst rechts staat sinds 2019 al sterk in de regio.

Cd&v zit al met het stikstofdossier in de maag, nog zo’n lastig ruraal dossier voor de partij die al sinds oudsher de belangen van het Vlaamse platteland behartigt. Het lijkt nu aan de nieuwe voorzitter Sammy Mahdi en Hilde Crevits, de kopvrouw van de christendemocraten in de regering en zelf West-Vlaamse, om te beslissen. Houden ze vast aan een ondergronds traject? Gaan ze mee in een bovengronds traject? Of kiezen ze voor uitstel? Mahdi verklaarde eind mei zelf: “Als het kan, dan zie ik niet waarom we zouden twijfelen om Ventilus ondergronds te maken.”

Binnen cd&v wordt vooral naar bevoegd minister Zuhal Demir (N-VA) gewezen. Het is haar beslissing, luidt het, niet die van ons. “Ons standpunt is niet veranderd: het moet ondergronds. Maar we wachten nu op het voorstel van de minister. Het is aan haar”, reageert Kris Declercq, cd&v-burgemeester van Roeselare. Bij N-VA wordt er fijntjes op gewezen dat het wel degelijk om een beslissing van de voltallige regering gaat en dat het Ventilus-project is opgestart onder voormalig minister van Omgeving Koen Van den Heuvel (cd&v).

Eén ding is zeker: van uitstel zal geen afstel komen. Ook al omdat vanuit de federale regering, waarin cd&v eveneens zetelt, druk wordt gezet om Ventilus groen licht te geven. Zonder snelle beslissing haalt België zijn klimaatdoelen voor 2030 wellicht niet. Op 13 juni nog schreef federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) een brief aan haar collega Demir met de vraag nú te beslissen. Ze verwees daarin onder meer naar het advies van de intendant.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234