Zaterdag 27/02/2021

Erfgoeddag helpt uw schatten te schatten

Uw zolder is een monument

Niet de Onze-Lieve-Vrouwetoren of Sint-Baafskathedraal, niet Cinema Plaza of de Stroopfabriek, maar uw eigen zolder is zondag het belangrijkste monument op de Erfgoeddag. Op expertenbeurzen in heel Vlaanderen kunt u ontdekken of u onvermoede schatten in huis hebt.

DOOR RUDY PIETERS

Brussel l Een schat op zolder, een prul dat ineens veel geld waard is en van de grootste sukkelaar een miljonair maakt, het blijft tot de verbeelding spreken.

Schilderijtjes en vazen, broches en papieren vol waardeloze krabbels, decennialang verzamelden ze stof op zolder, het Kerkhof der Vergeten Dingen. En ineens verrijzen ze. Een expert die er de hand van een meester in ziet, kleeft er een prijskaartje op dat drie en soms meer nullen bevat. Een tombola met antiek in plaats van met loten.

Het is het soort suspense dat de liefhebbers van Tussen kunst & kitsch al bijna een kwarteeuw aan de buis kluistert. De Britse Antiques Roadshow, waarop het AVRO-programma geïnspireerd is, nadert zelfs al zijn dertigste verjaardag. Een beproefde formule dus, en die nemen de organisatoren van de Erfgoeddag zondag over in heel Vlaanderen, waar experts u en vooral uw zolderinhoud zullen verwelkomen.

De statistieken bewijzen dat het vaak prijs is. Toen Tussen kunst & kitsch drie jaar geleden in Antwerpen neerstreek, bracht iemand bijvoorbeeld een paneeltje binnen waarop apen een potje zaten te kaarten. Bleek van de Vlaamse meester Jan van Kessel de Jonge te zijn, zeventiende-eeuws, minstens 100.000 euro waard, concludeerde de expert. Amper een jaar voordien, in 2003, was in hetzelfde programma een ets van Rembrandt boven water gekomen, goed voor 25.000 euro; ze zat gewoon tussen een boek verborgen. Hetzelfde jaar werd een hanger op 50.000 euro geschat door de experts.

Rijker dan je denkt van de VTM dreef op dezelfde spanning en ontdekte zo vijf jaar geleden nog een Rembrandt. De eigenaar had de gravure op de zolder van zijn tante gevonden, toen die naar een serviceflat verhuisde en wat spullen van de hand wilde doen. De expert van veilinghuis Amberes schatte de waarde op 6.000 euro, het werk verwisselde uiteindelijk voor 27.000 euro van eigenaar.

Een van de talloze vondsten van de Antiques Roadshow was een 500 jaar oude Mingvaas die 15.000 euro waard bleek te zijn: de eigenares had ze dertig jaar voordien uit de garage van een vriendin meegenomen en op haar terras gezet, waar ze weer en wind trotseerde. Toen de BBC in 1995 in Brussel neerstreek kreeg ze het bezoek van een bankier die 25 Filippijnse aquarellen tevoorschijn toverde. Hij had ze van zijn grootvader geërfd, die eind negentiende eeuw een tabaksplantage op de Filippijnen had gehad. De expert was in de wolken: 150.000 euro, schatte hij. Ze werden geveild voor bijna 400.000 euro.

Ook buiten het televisiecircus duiken schatten op. Bij een oude familie in Madrid hingen decennialang twee schilderijtjes aan de muur van de slaapkamer en de gang.

Bijzonder mooi waren ze, maar wie ze gemaakt had, dat wist de familie niet. Tot een expert ze tijdens een routinetaxatie te zien kreeg en ze meteen aan Francisco de Goya toeschreef. Vier jaar geleden kocht de Spaanse overheid ze voor 3,5 miljoen euro. Ze hangen nu in het Prado.

Een gelijkaardig verhaal is dat van de Rubens die vijf jaar geleden voor een duizelingwekkend bedrag verkocht werd. Het bloedbad onder de onschuldigen had jarenlang deel uitgemaakt van een Oostenrijkse privécollectie, waar het doek een onopgemerkt bestaan leidde. Een werk van Rubens' leerling Jan Van den Hoecke, dachten de eigenaars. Ze hielden er niet van, probeerden het schilderij in de jaren 1930 zelfs van de hand te doen en gaven het in bruikleen aan religieuze instellingen. De laatste jaren hing het gewoon in de gang van zo'n instelling. Toen iemand van de familie er in 2001 mee naar Sotheby's trok, gingen alle alarmbellen af. Zonder enige discussie een Rubens. Het werd voor 76,7 miljoen dollar geveild, een van de duurste schilderijen ooit, kwam in de Londense National Gallery te hangen en is vanaf volgend jaar in de Art Gallery of Ontario (Canada) te bewonderen.

Als er veel geld mee gemoeid is, dan worden de dingen al eens zekerder voorgesteld dan ze zijn, met alle controverse van dien. Vorig jaar werd zo een 'Rubens' ontdekt bij twee hoogbejaarde zussen in Luik. Was zonder enige twijfel het ontwerp voor een verloren gegaan Brussels altaarstuk, beweerde hun kunstadviseur. De Antwerpse Rubenskenners hielden het evenwel op een kopie.

In 1992 kocht de gepensioneerde trucker Teri Horton een doek vol spatten en slierten in een Californische tweedehandswinkel. Vijf dollar had ze ervoor neergeteld, een cadeautje om haar vriendin op te beuren, maar omdat die het enorme ding niet in haar trailer kreeg, probeerde Horton het via een garageverkoop weer van de hand te doen. En daar merkte een kunstleraar op dat het veel weg had van een Jackson Pollock. "Who the fuck is Jackson Pollock?", antwoordde de 73-jarige Amerikaanse. Een Canadese expert gaf de kunstleraar gelijk: op de achterkant van het doek vond hij onder meer een vingerafdruk die overeenkwam met een afdruk op een Pollockschilderij in het Tate Modern. Maar de kunstwereld neemt Horton niet ernstig. Een discussie over het verschil tussen 5 dollar en 50 miljoen dollar. De vrouw is zo overtuigd van haar gelijk dat ze een Saoedi-Arabisch bod van 9 miljoen dollar afwees.

Wie zondag buiten de prijzen valt, hoeft dat dus niet meteen als een nederlaag te beschouwen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234