Vrijdag 18/10/2019

Erdogan moet Ankara, Istanbul en andere grote steden prijsgeven in gemeenteraadsverkiezingen

De Turkse president Erdogan. Beeld AP

De verkiezingen voor voor nieuwe gemeenteraden in Turkije zijn uitgelopen op een nederlaag voor de regering van president Recep Tayyip Erdogan en zijn partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). Maar ondanks verlies in grote steden als Istanbul en Ankara, blijft de AK-partij wel de grootste van Turkije. 

Erdogans partij verloor de meerderheid in de hoofdstad Ankara, waar de AKP 48 procent van de stemmen haalde, tegen 50 procent voor de oppositie onder leiding van de Republikeinse volkspartij CHP. En hoewel Erdogan eerder nog de overwinning claimde in Istanbul, heeft hij zich kort na middernacht neergelegd bij de nederlaag. “We hebben het burgemeesterschap verloren, maar hebben wel veel stemmen gewonnen in Istanbul”, aldus Erdogan. 

In Ankara gaf Erdogan het verlies van de AKP al toe voordat alle stemmen geteld waren. “We moeten accepteren dat we niet in alle steden gewonnen hebben. Dat is nu eenmaal de noodzakelijkheid van democratische verkiezingen", klonk het. Zijn coalitie, samen met de ultranationalistische Grijze wolven (MHP), haalde over heel het land wel de meerderheid van de stemmen met 51,4 procent.

Supporters van Erdogan in Istanbul. Beeld EPA

Nederlaag in Ankara

Volgens het officiële nieuwsagentschap Anadolu heeft de AK-partij, met 99 procent van de stemmen geteld, 47 procent behaald in Ankara, tegen 50,9 procent voor de oppositie. Mansur Yavas, de gemeenschappelijke kandidaat van de sociaal-democratische CHP en het rechtse Iyi, wachtte de definitieve resultaten niet af om de overwinning in Ankara op te eisen. Hij sprak van “een overwinning van de democratie”. Yavas stond ook vijf jaar geleden op voorsprong, maar nadat een elektriciteitsstoring het tellen van de stemmen had onderbroken, wist de zittende AKP-burgemeester toch te winnen. Door te knoeien met de stembiljetten, aldus de oppositie.

Het verlies van Ankara, waar Erdogan een gigantisch presidentieel paleis liet optrekken, is een ongeziene nederlaag voor de president. Ankara wordt al 25 jaar gecontroleerd door de partij van Erdogan en de islamistische partijen die haar voorafgingen. Sinds de AKP in 2002 in Turkije de grootste partij werd, had die er tot nu toe alle verkiezingen gewonnen. Tijdens een toespraak in Ankara zei Erdogan al dat hij de vastgestelde “zwakheden” zou corrigeren.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan en zijn vrouw Emine spreken de menigte toe in Ankara. Beeld EPA

Istanbul

Eerder op de avond leek ex-premier Yildirim van de AKP nog af te stevenen op een uiterst kleine winst in Istanbul. De grootste metropool en de economische hoofdstad van Turkije, waar Erdogan in 1994 als burgemeester zijn politieke loopbaan begon, werd door hem gezien als de symbolische hoofdprijs in deze verkiezingen.

Yildirim verklaarde dat hij gewonnen had terwijl nog niet alle stemmen waren geteld. Het staatspersbureau AA stopte met het bekendmaken van de resterende uitslagen in de stad na de overwinningstoespraak van Yildirim. Maar de kandidaat van de oppositie, Ekrem Imamoglu, verklaarde dat hij de winnaar was met 50,3 procent van de stemmen, terwijl Yildirim maar 46,7 procent zou hebben gehaald. Pas later gaf de AKP haar nederlaag toe.

Vanmorgen ligt Imamoglu nog steeds op kop. Met 99 procent van de stemmen geteld heeft hij 48,79 procent, tegenover 48,51 procent voor Yildirim. “Winnen in Istanboel is het hart winnen van 16 miljoen inwoners van Istanboel. Mijn enige doel is om nu goed te dienen. Ik beloof een andere politieke taal”, reageert Imamoglu.

Andere grote steden als Antalya en Adana gingen eveneens verloren. Ook in de stad Izmir verloor AKP de meerderheid.

Referendum over Erdogan

De gemeenteraadsverkiezingen groeiden langzaam maar zeker uit tot een referendum over de persoon van Erdogan. Hij stortte zich vol overgave in de campagne, die hij bepalend noemde voor “het overleven van de natie”. Maar het succes van Erdogan en AKP hangen voor een groot stuk samen met de economische groei, en de economische situatie is fors verslechterd. Turkije kampt met de eerste recessie in tien jaar, een recordinflatie en hoge werkloosheid.

Erdogan sprak op niet minder dan honderd manifestaties van zijn Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP) in alle delen van Turkije. Alleen al in de afgelopen twee dagen hield hij in 14 wijken van Istanbul peptalks waarin hij zijn aanhangers aanspoorde om te gaan stemmen. Erdogan beloofde dat zijn regering zich nu zal gaan concentreren op het uitvoeren van krachtige economische hervormingen om een eind te maken aan de crisis.

“Elke stem die niet wordt uitgebracht, zal degenen in de kaart spelen die snode plannen maken tegen deze natie”, aldus Erdogan. Keer op keer hamerde hij erop dat een duistere alliantie van buitenlandse vijanden en hun Turkse collaborateurs er alles aan doen om de ontwikkeling van Turkije als een sterk en welvarend land proberen te saboteren. “Ik wil dat jullie de stemmen gebruiken om alle vijanden van onze vlag en onze oproep tot gebed een lesje te leren”, zo spoorde hij zijn kiezers aan.

AKP neemt steden van Koerden over

Verrassend was nog dat de Koerdische stad Tunceli met Mehmet Fatih Maçoğlu voor het eerst een communistische burgemeester krijgt en vooral dat diverse steden in het vooral door Koerden bewoonde zuidoosten in handen kwamen van de AKP. 

De tactiek van Erdogan om de linkse pro-Koerdische partij HDP en haar kiezers te brandmerken als ‘terroristen’ wierp in diverse provincies zijn vruchten af. In sommige steden in het zuidoosten zijn kiezers mogelijk gezwicht voor het dreigement van de president dat als zij zouden kiezen voor HDP-burgemeesters die zouden worden afgezet wegens ‘banden met een verboden terroristische organisatie’, namelijk de PKK. 

Na de vorige plaatselijke verkiezingen, vijf jaar geleden, heeft Erdogan meer dan honderd Koerdische burgemeesters laten afzetten en in hun plaats AKP-loyalisten benoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234