Zondag 16/05/2021

Interview

Erdogan-aanhanger en voormalig sp.a-er Ahmet Koç verdedigt Turks beleid: "Turkije geeft een les in democratie"

Ahmet Koç: 'De Turkse oppositie kan ongehinderd spreken in België en Nederland, de Turkse regering niet.'  Beeld Wouter Van Vooren
Ahmet Koç: 'De Turkse oppositie kan ongehinderd spreken in België en Nederland, de Turkse regering niet.'Beeld Wouter Van Vooren

Het Turkse referendum dat straks bepaalt of president Recep Tayyip Erdogan meer macht krijgt, beroert de westerse gemoederen. Ahmet Koç, het Limburgse provincieraadslid dat uit de sp.a werd gezet omdat hij iets te nadrukkelijk Erdogan en diens AK-partij steunt, begrijpt het niet goed. ‘Nederlandse Turken hebben toch het recht geïnformeerd te worden over de politiek in hun thuisland?’

Ahmet Koç geeft afspraak in het Limburgse provinciehuis. Hij mag dan politiek dakloos zijn, Koç blijft aan de slag als raadslid. Sinds zijn verwijdering uit de sp.a afgelopen zomer zetelt hij als onafhankelijke, maar na de gemeente- en provincieraadsverkiezingen van 2018 hoopt hij daar verandering in te brengen. Met gelijkgezinden broedt hij op een nieuwe, sociaaldemocratische partij, waarover straks meer.

In Hasselt is de maandelijkse provincieraad zonet afgelopen, de vergadertijd klokte net onder het uur af. “Er stond niet veel op het programma”, grijnst Koç. “Bovendien waren we het snel eens.” Toch zijn we niet de laatste aanwezigen, zo blijkt. Vanuit de kelder van het provinciehuis stijgen enthousiaste geluiden op. “De bar is nog open. Veel speciale bieren daar.” Koç kijkt naar zijn horloge. “Dat drankfestijn gaat nog wel even door.”

Koç heeft weinig zin in vertier. Vanuit zijn woonkamer in Beringen keek hij afgelopen weekend met grote ogen naar de rellen in Rotterdam, waar de Turkse minister van Familiezaken zonder pardon het land werd uitgezet toen ze Turken toelichting kwam geven over het referendum waarin de bevolking gevraagd wordt meer macht te verlenen aan president Recep Tayyip Erdogan. “Een democratie onwaardig”, vindt Koç. “De vrijheid van vergadering werd beknot voor een legitieme bijeenkomst van een minister die in een privézaal mensen ging toespreken. De maatregelen om haar dat te beletten, waren buiten alle proporties. De politie die de minister bij de arm vastnam, in een auto opsloot en de grens overzette, waarna de betogers werden aanpakt: hallucinant.”

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

De minister had geen toestemming van de Nederlandse regering om campagne te komen voeren. Ze werd als ongewenste vreemdeling beschouwd.

“Je moet al erg gegronde redenen hebben om iemand tot persona non grata uit te roepen en de toegang tot een land te ontzeggen. De Nederlandse Turken hebben toch het recht om geïnformeerd te worden over de politiek in hun thuisland? We hebben het niet over één of andere schimmige organisatie, maar over een minister, een verkozene van het volk.

“Men doet er alles aan om de informatiebijeenkomsten voor het ja-kamp tegen te houden, terwijl de nee-stemmers hun gang kunnen gaan. (cynisch) Die dubbele moraal zijn we ondertussen gewend. De oppositie kan zonder problemen het land in: er zijn genoeg bijeenkomsten geweest in België en Nederland van de CHP, de Turkse sociaaldemocraten.”

Het blijft opmerkelijk dat Turkse politici hier campagne komen voeren over een Turkse kwestie.

“Dat is nu eenmaal het gevolg van de dubbele nationaliteit, waardoor veel Turken in twee landen stemrecht hebben. Dat afschaffen en mensen dwingen te kiezen voor één nationaliteit, zoals de N-VA van plan is, vind ik onnodig – het kan ook niet, zo is gebleken. Ze spreken nu van een burgerexamen. Mij goed. Wat gaan ze vragen? Welke saus ik in de frituur op mijn frieten wil?

“Ik woon niet in Turkije, dat klopt. Maar mijn ouders zijn op pensioen en wonen zes maanden per jaar in Turkije. De werkende Turken gaan elk jaar een maand of twee naar hun thuisland. Ze hebben er familie en eigendommen. Ook zij zullen de gevolgen van het referendum ondervinden.”

Er staat nogal wat op het spel: de Turken moeten zich uitspreken over een grondwetswijziging waardoor de president meer macht krijgt.

“Het referendum komt er omdat de huidige president de eerste is die rechtstreeks verkozen is. Vroeger werden Turkse presidenten aangeduid door het parlement en hadden ze een louter ceremoniële functie. Als de ideologieën van de premier en de president botsten, dan stortte dat het land in een crisis. Dat is de voorbije decennia vaak gebeurd: de eerste meerpartijenverkiezing in Turkije was in 1960. De AKP is in 2003 aan de macht gekomen. Wel: in 43 jaar tijd zijn er 51 regeringen geweest.

“Een grondwetsherziening is absoluut noodzakelijk in Turkije. Het heeft geen zin om een president rechtstreeks te verkiezen en hem geen bevoegdheden te geven. Overigens: president Erdogan is met meer dan de helft van de stemmen verkozen. Hij zou zelfs zonder referendum een grondwetsherziening kunnen doorvoeren, maar Turkije kiest ervoor het volk te laten spreken. Dat is een les in democratie die zelden wordt tentoongespreid.”

Ahmet Koç werkt achter de schermen aan een nieuwe politieke beweging/partij. 'Een soort Vlaamse DENK, maar dan met een andere naam.' Beeld Wouter Van Vooren
Ahmet Koç werkt achter de schermen aan een nieuwe politieke beweging/partij. 'Een soort Vlaamse DENK, maar dan met een andere naam.'Beeld Wouter Van Vooren

Het gaat toch veel verder dan dat? Als het presidentiële systeem er komt, wordt de functie van premier afgeschaft. De president krijgt meer zeggenschap over de rechterlijke macht en hij kan het parlement ontbinden, waardoor de uitvoerende macht volledig in handen van Erdogan komt te liggen. Dat geeft hem de allure van een legitieme dictator.

“Ik zie dat anders. De president zal nog altijd democratisch verkozen worden door het volk. En er zullen 600 parlementsleden zijn om hem te controleren.”

U hebt het over een les in democratie, maar zeker sinds de staatsgreep van afgelopen zomer hebben we in Turkije maar weinig democratie gezien.

“In Turkije heerst nog altijd de noodtoestand. We hebben het over een land waar wekelijks aanslagen worden gepleegd en waar een coup heeft plaatsgevonden waarbij het parlement werd gebombardeerd en tanks mensen omverreden. Een land dat 3 miljoen vluchtelingen opvangt en aan alle grenzen brandhaarden heeft.

“De Turkse regering staat voor grote uitdagingen en probeert er alles aan te doen opdat het land niet in een politieke en economische crisis terecht zou komen. Na de aanslag op de luchthaven was die na een paar uur weer operationeel. De weerbaarheid van de Turken is er mede gekomen dankzij het kordate optreden van de regering. Die komt misschien autoritair over, maar wat moet je doen als het parlement wordt overgenomen door een groepering die zich jarenlang in de top van het openbare leven heeft genesteld en die straaljagers de lucht in stuurt om het parlement te bombarderen?”

U hebt het nu over de Gülen-beweging.

“De Gülen-sekte, ja.”

Het staat toch niet vast dat aanhangers van Fetullah Gülen achter de coup zaten?

“Natuurlijk wel. Zelfs eurocommissaris Frans Timmermans zegt dat daarvoor voldoende bewijzen zijn. Turkije heeft 85 dozen vol bewijsmateriaal opgestuurd naar de Verenigde Staten, waar Gülen verblijft. Hij is nog niet opgepakt omdat dat voorlopig niet past in de Amerikaanse buitenlandpolitiek. Bin Laden was ooit de beste vriend van de Amerikanen, toen ze hem opleidden om in Afghanistan tegen de Russen te vechten. Al Baghdadi, die aan het hoofd staat van IS, is getraind door de CIA. Ook Gülen heeft banden met de CIA. Je gaat me niet vertellen dat de VS zich bekommeren om een Turkse islamgeleerde. Gülen is een pion van de Amerikanen, die ze zullen uitspelen als het hén uitkomt.”

Mag ik uw aandacht vestigen op de Turkse binnenlandpolitiek, toen onmiddellijk na de coup duizenden rechters, professoren en ambtenaren werden ontslagen?

“Men denkt nog altijd dat het om pure willekeur ging, maar de Turkse inlichtingendienst MIT was erachter gekomen dat de Gülen-sekte communiceerde via ByLock, een gecodeerde berichtenservice. Toen ze de code kraakten, konden ze zien wie tot de sekte behoorde en wie had meegewerkt aan de coup. De ByLock-gebruikers zijn onmiddellijk opgepakt – meer bewijzen heb je niet nodig. Het gaat tenslotte over een sekte die het land veertig jaar lang heeft geïnfiltreerd en die examens heeft vervalst om haar eigen mensen op hoge functies bij de politie, het leger en het gerecht te krijgen.”

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Die bewijzen circuleerden vooral op Turkse media, die stilaan allemaal een megafoon van Erdogan zijn geworden. Zo is er toch geen tegenstem mogelijk?

“Dat wordt altijd maar geponeerd, dat Turkse media niet vrij zouden zijn.”

Komaan, meneer Koç. De persvrijheid in Turkije is bedroevend. Op de persvrijheidsindex van de Franse ngo Reporters Sans Frontières bekleedt Turkije plaats 151, België staat op 13.

“U beschikt niet over een satelliet, waardoor u het volledige Turkse tv-landschap niet kent. Ik zie nog altijd tachtig kanalen, die naar hartenlust hun eigen mening ventileren. Ook de geschreven pers uit veel kritiek op Erdogan.”

Waarna ze onder staatstoezicht worden geplaatst, zoals de krant Zaman.

“Sorry, maar een perskaart is geen vrijgeleide om illegaal te opereren. Zaman is niet zomaar een krant, maar een informatiekanaal van de Gülen-sekte.”

Cumhuriyet toch niet? Toen die krant berichtte over de wapenleveringen van Turkije aan de gematigde rebellen in Syrië eiste het Turkse openbaar ministerie twee keer levenslang voor hoofdredacteur Can Dündar en redactiechef Erdem Gül. Ze werden aangeklaagd wegens laster, spionage en poging tot het omverwerpen van het bewind.

“Dündar en Gül zijn naar Europa gevlucht, waar men net doet alsof ze alleen zijn opgepakt omdat ze een dissidente stem hadden in Turkije. Maar ze hebben staatsgeheimen onthuld en uitgepakt met namen van undercoveragenten die opereerden in grensgebieden. Daardoor zijn twintig mensen terechtgesteld. Wie is dan de schuldige?”

Het nee-kamp komt amper aan het woord in de Turkse pers. Het gaat zelfs zo ver dat een antirookcampagne is opgeschort omdat die rond het woord ‘nee’ draait.

“De mensen zijn vrij om nee te stemmen.”

Nee-stemmers worden op pamfletten vergeleken met terroristen en landverraders. De intimidaties gaan ver en reiken tot aan Limburgse schoolpoorten. Dat is toch geen gezonde situatie?

“Daar heb ik nog niets van gehoord. Ik heb genoeg vrienden die zeggen dat ze nee gaan stemmen en die nog op café kunnen gaan.”

De Turkse coup heeft ingrijpende gevolgen gehad voor u. Hebt u spijt van hoe u de dingen hebt aangepakt?

“Ik ben tegen staatsgrepen, of die nu plaatsvinden in China, Zuid-Amerika of Turkije. Als het leger verkozen regeringsleden opsluit en bombardeert, dan ageer ik daar als democraat tegen. Als men mij daarvoor uit de partij meent te moeten zetten... Tja.”

Ageren als democraat is één ding, oproepen om in opstand te komen, is nog niets anders. ‘Allah, bescherm ons land tegen deze verraders’, schreef u onmiddellijk na de staatsgreep op Facebook. ‘Sta op, landgenoten, en vervoeg de rangen. Geef de verraders geen kans.’

“Dat was gericht tegen de coupplegers. En de coup was niet hier, maar in Turkije. Ik stuurde dat bericht de wereld in nadat een vriend uit Istanbul een status had gepost waarin hij zei dat hij naar de brug over de Bosporus aan het lopen was voor zijn toekomst, die van zijn kinderen en van zijn land. Die man, met wie ik ben opgegroeid, was bereid te sterven. Ondertussen kreeg ik telefoon van mijn zus die in Ankara woont. Er vlogen straaljagers boven haar appartement en ze hoorde geweerschoten, terwijl haar man niet thuis was. Het was totale paniek: moest ze op zoek naar haar man of thuisblijven? Als ik dan, in het heetst van de strijd en in het Turks, op Facebook een status post, dan is het toch duidelijk dat dat een boodschap is voor Turkije?”

U bent verkeerd begrepen?

“De eerste avond van de protesten in Beringen (die zich toespitsten op een gebouw van Gülen, waar vernielingen werden aangebracht en opgeroepen werd mensen levend te verbranden, red.) was ik er niet bij – ik was in Duitsland. De tweede avond werd ik om drie uur ’s nachts uit mijn bed gebeld omdat de betogers niet naar huis wilden gaan. Toen ik daar aankwam, heb ik aan de politie gevraagd wat ik kon doen om te helpen. De dienstdoende commissaris wees me een aantal heethoofden aan die mensen zaten op te bellen. Bijna een uur heb ik op die gasten ingepraat. Op de foto’s die daarvan in de krant zijn verschenen, leek het alsof ik de mensen aan het ophitsen was, terwijl ik hen naar huis heb gestuurd.”

Wat vindt u van de vernielingen die toen zijn gebeurd?

“Onnodig en absurd.”

Zoals ook de klopjacht op gülenisten in de dagen en weken daarna absurd was. Er werd zelfs afgewogen in welke supermarkten nog gewinkeld mocht worden.

“Gülenisten zijn mensen die jarenlang tussen de Turken hebben geleefd. Wij hebben ze altijd financieel gesteund. Op elk offerfeest kwamen ze langs voor geld. Als ze een school wilden openden, organiseerden ze een benefietavond waarop ze de Turkse gemeenschap uitnodigden en een bijdrage vroegen. Nu blijken ze een organisatie te zijn die mensen neerschiet.”

Maar dat is in Turkije. De Gülen-beweging in Beringen organiseert huiswerkbegeleiding en muzieklessen.

“Dat is wat je als buitenstaander te horen krijgt. Wie niet tot de inner circle behoort, mag niet deelnemen aan de geheime vergaderingen die achter de schermen worden gehouden. In Turkije heeft de regering de gülenisten verwijderd uit het overheidsapparaat. Hier lopen die mensen nog altijd vrij rond.”

Voor u zijn gülenisten in België hetzelfde als gülenisten in Turkije: allemaal terroristen?

“Natuurlijk.”

Hebt u uw ontslag al verteerd?

“Ik was er onmiddellijk over, al blijf ik het onterecht vinden. Dertien jaar lang heb ik me ingezet voor de sp.a. Ik ben adviseur geweest van Johan Vande Lanotte, heb voor Peter Vanvelthoven gewerkt en was van 2006 tot 2012 schepen in Beringen. Onder de noemer ‘de zaken benoemen zoals ze zijn’ ging John Crombez afgelopen zomer plots de flinkse toer op en beweerde hij dat de integratie mislukt is, het gebruikelijke discours van extreemrechts. Nu werd ook John Crombez door zijn spindoctors naar rechts geduwd. Mij uit de partij zetten paste perfect in die strategie. Maar ik weet zeker dat Crombez er binnenskamers op is afgerekend. Bij de volgende verkiezingen zal de sp.a het wel merken.”

Na uw verwijdering bij de sp.a zei u dat u een eigen partij ging oprichten. Hoe staat het daarmee?

“Ik ben ervan overtuigd dat België nood heeft aan een nieuwe politieke beweging die zich afzet tegen de sociale ongelijkheid en de onverdraagzaamheid. De establishmentpartijen hebben daar geen antwoord op. Maar zelf ga ik geen partij beginnen die ook nog eens mijn naam draagt.”

Bent u met mensen in gesprek?

“Ik praat voortdurend met mensen en ben er zeker van dat er van onderuit een beweging aan het ontstaan is. Ik zal mij daarbij aansluiten. Het gaat om mensen met verschillende migratieachtergronden, maar er zitten ook autochtone Belgen bij.”

Hoe groot zijn jullie?

“Ik heb het nog niet geteld. Maar we mikken wel op de verkiezingen van 2018. Ik ga me verkiesbaar stellen op de nieuwe lijst, waarvan we hopen dat het een nationale partij wordt.”

In Nederland hebben twee Turkse parlementsleden Denk opgericht, een multiculturele partij die tegen racisme en discriminatie strijdt.

“Dat is een voorbeeld, ja. Ik hoop dat wij de Vlaamse Denk kunnen worden, zonder die naam. Ik word wekelijks uitgenodigd op bijeenkomsten in Gent, Antwerpen en Brussel, om nog maar te zwijgen over Limburg. Maar nogmaals: het draait niet om mij. Wij zijn ook geen eenthemabeweging, wij zijn sociaaldemocraten die het gapende gat willen opvullen dat op centrumlinks is ontstaan.”

Zijn er mensen van bestaande partijen die zich hebben aangesloten?

“Ja, maar vraag me geen namen. Ik wil geen mensen voor het hoofd stoten die met de beste bedoelingen meewerken aan het project. We hebben een communicatiestrategie. Als de tijd rijp is, zullen we naar buiten komen.”

Gaat u de nodige openheid aan de dag leggen met de nieuwe beweging?

“Hoe bedoelt u?”

De wet eist dat al wie een publiek mandaat bekleedt, jaarlijks een mandatenlijst indient. De laatste zeven jaar hebt u dat maar één keer gedaan. U wekt de indruk dat er iets te verbergen is.

“Ik ben niet iemand die de functies en mandaten aaneenrijgt. Ik zit in geen enkele intercommunale, integendeel: ik heb al die jaren maar één betaalde functie gehad.”

U bent toch ook secretaris van de vzw achter de Fatihmoskee in Beringen?

“Was. Ik ben daar een maand geleden mee gestopt.”

Die vzw heeft nooit een jaarrekening voorgelegd. De vennootschapswetgeving verplicht dat.

“Ik heb me nooit met de financiën beziggehouden. Ik maakte alleen brieven open en beantwoordde die. Het is trouwens geen betaalde functie.”

De vzw behoort tot Diyanet, de moskeekoepel van de Turkse overheid en het belangrijkste instrument van Erdogan in België. Welke geldstromen gaan daarachter schuil?

“Wij zijn totaal zelfbedruipend.”

Dan doen jullie het niet slecht. Het ontmoetingscentrum dat jullie naast de moskee bouwden, kostte een half miljoen euro.

“Het gaat om een glazen constructie om de transparantie van de moslimgemeenschap te benadrukken. De hele moskee in Beringen is trouwens gebouwd met giften van moslims uit Beringen en omstreken. Daar heeft geen enkele buitenlandse mogendheid aan bijgedragen. Echt, u kunt mij binnenstebuiten keren: ik heb niets te verbergen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234