Zondag 02/10/2022

'Er zit nog toekomst in de boekwinkel'

Het zijn zware tijden voor de onafhankelijke boekhandel. In amper zeven dagen gingen er vijf failliet. 'De Morgen' vroeg aan drie stadsboekwinkels welk business- model hun handel wel draaiende houdt.

PAARD VAN TROJE GENT

'De koffiebar houdt ons uit de rode cijfers'

Boekhandel Paard van Troje is nu bijna anderhalf jaar open op zijn nieuwe locatie, op de Gentse Kouter. Het koppel Annelies Joos en Bart Van Aken runt de zaak. "Hij is de echte boekenverkoper, ik doe de cijfers en het papierwerk", zegt Joos.

Klanten kopen niet alleen boeken, maar kunnen ook koffie drinken of een hapje eten. "De interactie is divers", legt Joos uit. "We hebben klanten die alleen voor de boeken komen, maar evengoed mensen die een glaasje drinken op het terras zonder dat ze beseffen dat we een boekhandel zijn. Je hebt er ook die eerst een boek kopen en daarna consumeren, en omgekeerd."

De concurrentie is niet ver af. Schuin tegenover ligt Standaard Boekhandel, en de Fnac in de Veldstraat is op wandelafstand. Joos: "Qua cliënteel hebben we met Standaard Boekhandel niet veel overlap. Ze mikken op de boekentop tien, terwijl wij een collectie voor meerwaardezoekers aanbieden. Daarmee zijn we niet beter dan hen, maar gewoon anders. Bij ons vind je geen Dan Brown. Ons best verkochte boek in 2012 was De verliefden van Javier Marias. Met Fnac is er wel overlap. Ze leggen ons het vuur aan de schenen met hun prijsacties, zoals 2 plus 1. Vandaar dat we er wel eens binnenlopen om te kijken welke kortingen ze aanbieden."

Speelgoed

Het ondernemerskoppel zit al tien jaar in de boekhandel, maar heeft geen horeca-achtergrond. "We hebben alles in de praktijk moet leren", zegt Joos. "Het is een totaal verschillende wereld qua leveranciers, voorschriften en winstmarges. De personeelskosten liggen hoger dan in de boekhandel, want het is arbeidsintensiever werk. Daarvoor doen we een beroep op vooral jobstudenten. Er zijn kandidaten genoeg. De winstmarges liggen dan weer hoger dan in de boekenverkoop."

"We hanteren hetzelfde principe als voor de boeken", gaat ze verder. "We mikken op een beperkt aantal producten van kwaliteit. Zo hebben we maar één witte en één rode wijn. Het voedingsaanbod blijft beperkt tot croissants, dagverse soep, een broodje van de dag en taart. We zijn geen brasserie. De horeca-activiteiten zijn een vrij groot deel van de zaak geworden. We haalden in ons eerste jaar op deze locatie een omzet van 750.000 euro. Een vijfde daarvan komt uit horeca. Dat is meer dan we zelf gedacht hadden, maar horecakenners hadden dat wel voorspeld."

De combinatie is nodig om uit de rode cijfers te blijven. De zaak maakte in zijn eerste jaar op de Kouter winst noch verlies. Joos: "Op deze locatie moeten we wel de twee activiteiten combineren, want de huur is hoog. Ons beperken tot de handel van boeken had ook gekund, maar niet op deze manier en niet op deze locatie."

Op de kaart staat het hippe speciaalbier Omer van brouwerij Bockor. De koekjes bij de koffie zijn van Jules Destrooper. "We kiezen de producten zorgvuldig uit. Het moet net dat tikkeltje anders zijn. Da's net hetzelfde als bij de boeken. Overal hetzelfde aanbod, dat heeft weinig zin. We hebben volgens dezelfde filosofie ook een assortiment kinderspeelgoed en de betere geschenken en gadgets."

Business

Joos over de financiën: "Er zijn vast sectoren waar meer geld mee te verdienen valt. Maar we doen het ook niet voor het geld. Het grote pijnpunt van een boekhandel is de ongelooflijke hoeveelheid cash die je moet investeren in de collectie. Hoe langer de boeken in de rekken blijven staan, hoe minder ze boekhoudkundig waard zijn."

De relatie met de uitgeverijen is er een van haat en liefde. "Wij kunnen niet zonder hen, en zij niet zonder ons. Ook de uitgeverijen staan onder druk. Na de recente faillissementengolf kregen we te horen dat onze leveringsvoorwaarden verstrengd worden. Zo krijgen boekhandels het natuurlijk nog moeilijker en creëer je een vicieuze cirkel. Boekhandels en uitgeverijen zullen elkaar daarin tegemoet moeten komen."

"Het was een hobbelig pad", zegt ze over de voorbije tien jaar. "Mijn man is begonnen met een passie voor boeken. Hij heeft een geweldige neus voor het samenstellen van een goede collectie. Maar als je de volgende stap wilt zetten, moet je een boekhandel runnen als een business. Als we voor dat zakelijke aspect geen oog hebben, wordt het moeilijk. We moeten groeien. De personeels- en andere kosten stijgen, dus moet onze omzet ook omhoog."

Van Aken en Joos hebben met spijt in het hart hun eerste, gelijknamige zaak in Leuven verkocht. "Dat had onder meer met het financiële plaatje te maken. Het oorspronkelijke idee was dat je met twee winkels een grotere schaal kon halen, maar in de praktijk bleek dat we veel tijd verloren met van de ene winkel naar de andere te rijden. We hebben ook geen webshop. Er zijn al zo veel sterke spelers. Je moet al van ver komen om aan Bol.com te tippen. We hebben dus ingeperkt wat we doen, maar dat willen we wel goed doen." (EV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234