Zondag 29/11/2020

Er zit muziek in Oostenrijkse wijn

Morgen helpt Muzikantendag beginnende artiesten en producers op weg in het labyrint van de popmuziek. De nadruk in deze spoedcursus ligt dit jaar op 'inspiratie'. Maar wat doe je wanneer de muze in vrije val is? Hoe overwinnen bekende songschrijvers het writer's block aan hun been?

Het is een mythe dat de muze zich als een gewillig straatmadeliefje aanbiedt. Vroeg of laat botst elke schrijvende artiest op een writer's block: het gevreesde moment waarop de pagina even maagdelijk blank blijft als de witte ruis in je hoofd. Sommige (song)schrijvers hebben zo'n block jarenlang aan hun been.

Iedere popartiest kan wel een excuus verzinnen voor inspiratiegebrek. Al gaf niemand zo'n ecovriendelijke uitleg als Thom Yorke. Aan NME bekende de frontman van Radiohead dat hij creatief droogstond na OK Computer door ... de opwarming van de aarde. Zijn bezorgdheid over het broeikaseffect en de klimaatverandering had tot paniekaanvallen geleid, waardoor hij geen zin meer op papier kreeg. De muze keerde pas terug toen Yorke zich ging inzetten voor het klimaat. Al geeft hij toe dat ook Tom Waits hem door de crisis haalde: "Waits beweert altijd dat onkunde hem blijft drijven. Dat bleek ook mijn zegen: spelen op elektronische instrumenten die ik niet beheerste, inspireerde me." Onrechtstreeks blijkt Tom Waits dus verantwoordelijk voor Kid A.

Klimaatverandering werkte dan weer direct in het voordeel van Trent Reznor. De bezieler van Nine Inch Nails worstelde sinds het succes van The Downward Spiral (1994) met een chronisch writer's block. Pas elf jaar later vloeide de inspiratie terug, nadat de doortocht van orkaan Katrina zijn homestudio in Louisiana ver woestte. "Ik droomde achteraf van een Armageddon vol natuurrampen, waarbij de hele planeet van de kaart zou geveegd worden. Na die nachtmerrie schreef ik alle songs op Year Zero", bekende hij over zijn comebackplaat uit 2007. Dat hij net afgekickt was van drugs en drank speelde allicht ook mee.

'Hou je mond'

'

Nochtans experimenteerde Leonard Cohen er veertig jaar geleden juist lustig op los om het block tegen te houden. "Ik probeer high te worden, stomdronken, opnieuw nuchter ... Ik probeer alle versies van mezelf uit tot ik weer mijn werkkracht kan oproepen", legde hij uit. Hedonistisch gedrag was natuurlijk altijd al een vluchtheuvel voor muzikanten: Von Beethoven zocht zijn heil in goedkope Oostenrijkse wijn, tot het zijn dood werd en Hector Berlioz greep naar opium om gestimuleerd te raken.

In een enkel geval hielp de dansvloer. Het voortbestaan van Villagers kwam in het gedrang, toen frontman Conor O'Brien maandenlang op een wit blad bleef staren. Tot hij het nachtleven van Berlijn verkende en in de spots boven de dansvloer Het Licht zag. Dat hoor je ook aan zijn recente plaat {Awayland}, waar krautrock en bossanova tegen elkaar worden uitgespeeld.

Keurig wachten op de muze blijkt dan weer het slechtst mogelijke advies, insinueerde Tom Barman. De frontman van dEUS ontleende een van zijn favoriete uitspraken aan Bono van U2: "Wanneer je als groep te lang wegblijft, gaat het publiek je wantrouwen. Als groep ga jij het publiek dan weer wantrouwen." Die gedachte spookte door Barmans hoofd, toen hij mentaal blokkeerde in de aanloop naar Pocket Revolution. "Ik heb nooit per se een crowdpleaser willen zijn, maar toen wist ik gewoon niet meer wat onze fans van ons verwachtten. Ik raakte in paniek en dacht dat ik met een writer's block kampte. Tot ik me herinnerde dat iedere dEUS-plaat zo'n moeilijke bevalling was geweest."

Ook Michael Stipe van R.E.M. steunde op Bono om van een writer's block verlost te raken: "Hou je mond en laat je onderbewuste stem het overnemen", raadde de zanger van U2 aan. "Dat advies klinkt simpel en onnozel, maar het wérkt."

Balletje tegen de muur

Daar lijkt Paul Simon het mee eens in Paul Zollo's handboek Songwriters on Songwriting. "Een writer's block ontstaat wanneer je iets te zeggen hebt, maar het niet kunt zeggen. Gooi dan een balletje tegen een muur. Op die manier slaan je gedachten aan het zwerven en breek je door een onzichtbare barrière."

Een andere aanpak is om je song te beginnen als een grap, zegt Simon. Zijn eigen hit You Can Call Me Al is daar het schoolvoorbeeld van. "Die song begint met 'a man walks down the street' alsof je zegt: 'Een rabbijn, priester en dominee wandelen een bar binnen'. De rest was simpel."

Of je kunt natuurlijk altijd een song schrijven over je writer's block om de muze op te roepen. Schuif dan wel aan in het rijtje bij Nirvana (On A Plain), Nick Cave (There She Goes, My Beautiful World), Gillian Welch (One Little Song) of Bright Eyes (Another Travelin' Song).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234