Vrijdag 04/12/2020

Er zit een rat in de keuken van Pixar

Een rat in een Frans toprestaurant. Klinkt niet echt appetijtelijk, maar als de Pixarboys, het animatiehuis van vertrouwen dat u eerder Toy Story, The Incredibles en Finding Nemo schonk, zich ermee inlaten, kan het resultaat alsnog haute cuisine worden. Vanaf woensdag kunt u in de bioscoop smullen van Ratatouille, een viersterrenanimatiefestijn. Jan Temmerman schoof in Parijs alvast aan tafel bij Brad Bird en John Lasseter, de topkoks van Pixar.

Met animatiehits zoals Toy Story, A Bug's Life, Monsters, Inc., Finding Nemo, The Incredibles en Cars is de bewust niet in Hollywood maar in de buurt van San Francisco gevestigde filmstudio Pixar in nauwelijks meer dan tien jaar tijd uitgegroeid tot een regelrecht animation powerhouse. In eerste instantie verzorgde Disney alleen maar de wereldwijde marketing en distributie van de Pixarfilms, maar vorig jaar kocht de Mouse Factory dan toch de hele Pixarstudio over voor maar liefst 7,5 miljard dollar, waarbij Pixarregisseur John Lasseter (van onder meer Toy Story en Cars) meteen ook gepromoveerd werd tot grote baas van de complete animatiefilmafdeling van Disney.

Dat net de eerste animatiefilm die Disney, wereldwijd bekend via zijn Mickey Mouselogo, nu als nieuwe eigenaar van Pixar in roulatie brengt eveneens gebaseerd is op een knaagdier, is puur toeval, want het Ratatouille-project werd al in 2000 gelanceerd. Het bleek sowieso geen makkelijke bevalling, want de oorspronkelijke regisseur Jan Pinkava moest - een pijnlijke primeur in de rustige Pixargeschiedenis - op een bepaald moment vervangen worden. Dat gebeurde enkele jaren geleden door Brad Bird, die toen net het waanzinnig succesrijke The Incredibles had afgeleverd en die eigenlijk gehoopt had om een tijdje vakantie te kunnen nemen.

Het 'rat in de keuken'-onderwerp maakte dat men voor Ratatouille iets voorzichtiger was over de openingsrecettes, toch in vergelijking met de fenomenale opbrengsten van eerdere Pixarfilms. Maar de aandeelhouders van Disney haalden opgelucht adem toen bleek dat Ratatouille in de Amerikaanse bioscopen amper negen dagen nodig had om de grens van 100 miljoen dollar te bereiken. En nu moet en zal de rest van de wereld nog volgen.

De Europese première van Ratatouille werd begin deze maand - uiteraard - in Parijs georganiseerd, waar men zowaar ook de illustere Catalaanse chef Ferran Adrià van restaurant El Bulli onder de gasten kon aantreffen. De eveneens aanwezige televisiekok Jeroen Meus, die een klein stemrolletje vertolkt in de Vlaamse versie van Ratatouille, was zeer onder de indruk.

Maar vooraleer 's avonds onder de Alexandre III-brug, aan de oevers van de Seine, de champagne ontkurkt werd, kon er uitgebreid gepraat worden met regisseur Brad Bird en producent John Lasseter.

Rat en restaurant zijn twee begrippen die je het best uit elkaars buurt houdt. Het opzet van de film doet een beetje denken aan tegen Duitsers over de oorlog beginnen.

Producer John Lasseter: "En dat is precies wat wij hier gedaan hebben. (lacht) Toen Jan Pinkava, die eerder al voor Pixar een Oscar had gewonnen met zijn korte film Geri's Game, voor het eerst het idee lanceerde over een rat die chef wil worden in een Frans toprestaurant, was ik er meteen verliefd op. Zo'n verhaal heet een fish out of water-story. Dit was het extreemste voorbeeld daarvan dat ik ooit gehoord had. Je denkt meteen: onmogelijk! En precies die reactie is een uitstekend uitgangspunt voor een boeiend verhaal.

"Ik hield ook van het thema: het hoofdpersonage Remy volgt zijn passie, zijn creatieve droom. Het is een universeel gegeven dat iedereen kan herkennen: de zoektocht naar je individuele lotsbestemming, naar je plaats in de wereld. Tegen alle bezwaren en hinderpalen in. En in dit geval zijn die hinderpalen gi-gan-tisch."

Regisseur Brad Bird: "Ik weet nog dat ik het een vreemde suggestie vond. Maar ook prachtig, net omdat het zo vreemd was. Ik besefte meteen dat het een moeilijke uitdaging zou worden, maar ik wist ook dat obstakels fun to watch kunnen zijn. Ratten in een restaurant? Klinkt krankzinnig. Doen! Dat idee."Bird: "De meeste mensen vinden ratten inderdaad weerzinwekkende creaturen, maar er bestaan precedenten in films van personages die in eerste instantie veeleer onaangenaam oogden, zoals in The Hunchback of Notre Dame of Frankenstein. Maar in die films, net zoals nu bij Ratatouille, werd niet geprobeerd die oorspronkelijke afkeer te verbergen of te verbloemen, maar het publiek juist zover te krijgen dat het bereid is daar doorheen te kijken.

"Als je een bende ratten over de vloer van een restaurant ziet rennen, mag je dat nog steeds creepy vinden. Maar wij pikken er één rat uit, waarmee je stilaan toch enige empathie kunt voelen, wat dan naderhand tot gevolg heeft dat men die griezelige bende als aparte individuen begint te bekijken. Mensen kunnen als groep trouwens ook behoorlijk creepy overkomen." (lacht)

Hoe groot was de inbreng van de beroemde Amerikaanse chef Thomas Keller?

Bird: "Een van zijn restaurants, French Laundry, ligt niet zo ver van de Pixarstudio. Thomas is een briljante chef. Hij was een grote bron van inspiratie en informatie, zowel wat de praktijk van zo'n keuken in een gastronomisch restaurant betreft als wat hem persoonlijk drijft om op zo'n artistieke manier met voedsel om te gaan.

"Een van de grote uitdagingen van deze film was de ultieme schotel, het ratatouillegerecht uit de titel. Dat is een soort stoofpot en dus eigenlijk niet zo'n spectaculaire maaltijd. In Amerika kent men dat nauwelijks en men weet dus ook niet hoe dat precies smaakt. We hebben Keller gevraagd wat hij zou doen indien hij zo'n ratatouille zou moeten klaarmaken voor een of andere invloedrijke restaurantcriticus. We hebben hem dan gewoon gefilmd terwijl hij daarmee bezig was. Het was een recept dat hij niet op voorhand bedacht had, maar dat hij ter plaatse voor ons heeft uitgevonden. De ratatouille die je de rat Remy op het einde van de film ziet klaarmaken, is dus exact het gerecht dat Thomas Keller bedacht heeft. En ik vind zelf dat het er bijzonder delicieus uitziet."

In een making of-filmpje over Ratatouille zagen we hoe iemand in kokstenue keer op keer in een zwembad moest vallen om dan te filmen hoe hij, eens op het droge, stond te druipen. Wat was bij deze film het meest bizarre onderdeel van de hele voorbereiding?

Bird: "In totaal hebben we in de computer zo'n 270 verschillende soorten bereidingen gecreëerd. Die werden eerst allemaal in een echte keuken klaargemaakt. Sommige van die schotels hebben de animatoren voor elkaar gekookt en het resultaat daarna ook zelf opgegeten. Dát was pas riskant! (lacht) Voor de research hadden wij bij Pixar ook onze eigen ratten. Geen grote, met ziektekiemen besmette rioolratten natuurlijk, maar kleine en eigenlijk wel snoezige laboratoriumratten in hun kooitjes. En soms lieten we ze ook wel rondlopen. We leerden zo bijvoorbeeld dat zij heel actief zijn met hun neusjes, dat ze eerst alles op die manier onderzoeken. En dat was heel nuttig voor ons hoofdpersonage Remy, die in feite door zijn neus het verhaal wordt binnengeloodst."

Zou Ratatouille kunnen helpen om de soms nogal gespannen verhoudingen tussen de Fransen en de Amerikanen glad te strijken?

Lasseter: "Dat is in ieder geval níét de reden waarom we deze film gemaakt hebben. We hebben Parijs als locatie gekozen omdat het zo'n mooie, romantische stad is. En als mensen het over een verfijnde keuken hebben, dan denken ze meteen ook aan Parijs, want de passie van de Fransen voor lekker eten en goede wijnen is algemeen bekend."

U hebt zelf al een tijdje een eigen wijngaard in de Sonoma Valley.

Lasseter: "Ja, de Cabernet-Sauvignon van 2006 was een zeer goed jaar. En 2005 was gewoon een fan-tas-tisch jaar voor de Californische wijn."

Als je, zoals bij het blind proeven van wijn, enkele animatiesequenties zou tonen zonder 'etiket', bijvoorbeeld van films die nog niet uitgebracht zijn, zou het publiek dan kunnen of moeten herkennen wat van Pixar komt en wat niet?

Lasseter: "Ik zou het niet weten, want een van de zaken waarop wij bij Pixar zo trots zijn, is dat wij onszelf nooit willen herhalen. Wat wij wél willen, is het soort films maken dat wij zelf graag zouden zien. Films die ons doen lachen en huilen, films met verbazingwekkende actiesequenties, visueel verbluffende films met personages die beklijven. We hebben ook allemaal kinderen. Dus wij willen films maken die zowel voor hen als voor ons werken.

"Maar daarnaast is elke Pixarfilm totaal verschillend van de voorgaande: andere verhalen, andere personages, andere thema's, andere decors."

Bird: "Ik denk toch wel dat men het verschil zou herkennen tussen een Pixarfilm en een animatiefilm van een andere studio. De reden waarom ik indertijd hier kwam werken, had precies te maken met het gevoel dat men daar met iets speciaals bezig was. Op een soort instinctieve manier, zoals het vroeger bij de meeste studio's gebeurde, vooraleer de businessschoolaanpak het voor het zeggen kreeg en zowat alles, tot en met de filmtitels, eerst via allerlei focusgroepen getest moest worden. Maar ik heb niet het gevoel dat al die research voor zoveel betere films zorgt. Indien we bij Pixar een film als Ratatouille vanuit marketingstandpunt hadden bekeken, dan was het project meteen afgeschoten. Ratten? In een keuken? Weg ermee!

"Natuurlijk zien onze films er niet hetzelfde uit. Ze hebben allemaal hun eigen stijl. Ratatouille ziet er helemaal anders uit dan Cars en de volgende Pixarfilm Wall-E zal er opnieuw helemaal anders uitzien. Maar wat Pixar volgens mij typeert, is onze betrachting om bij elke nieuwe film echt door te dringen in de wereld waarin het verhaal zich afspeelt. De essentie van dat universum te vatten, zonder het daarom realistisch te maken.

"Een ander aspect is onze ambitie om elk personage zijn eigen typische manier van bewegen mee te geven, wat trouwens ook grotendeels de oude Disneybenadering is geweest. Bij Snow White and the Seven Dwarfs bijvoorbeeld beweegt elke dwerg zich op een andere manier. Dus zelfs indien ze er allemaal identiek hadden uitgezien, zou je door hun bewegingen toch nog herkend hebben wie Dopey, Happy of Sleepy was. Dat is nu ook een van de zaken die Pixar onderscheidt van een groot aantal van onze concurrenten."

Pixar heeft een heel eigen, specifieke bedrijfscultuur. Ligt daar het geheim voor de opmerkelijke reeks filmhits?

Lasseter: "Dat heeft er zeker mee te maken. De focus ligt eerst en vooral op het maken van een goede film. Al de rest ondersteunt dat uitgangspunt. Onze bedrijfscultuur is erop gericht om elk goed idee te aanvaarden, waar het ook vandaan komt. Als het idee de film beter maakt, wordt het gebruikt. Ik geef bij Pixar zelf steeds het voorbeeld, of ik een film nu regisseer dan wel produceer. We verwelkomen ideeën van iedereen, we luisteren naar elkaar. Maar we zijn ook eerlijk, vooral als iets níét werkt, want na een paar successen krijgen mensen de neiging om steeds maar ja te knikken. Dat is zo. Dat gebeurt stelselmatig in Hollywood. Niet zo bij Pixar.

"De essentie van Pixar is die prachtige samenwerking tussen technologie en kunst. Yin en yang. Ik zeg altijd dat kunst de technologie uitdaagt en dat technologie de kunst inspireert. Veel van de computeranimatie werd uitgevonden door Pixar. En we blijven iedere keer de grenzen van die technologie verleggen. Zo'n pioniersgevoel werkt verslavend. Iedereen blijft duwen, niemand wil zichzelf herhalen. Bij elke korte film en bij iedere lange film hebben we bij Pixar dingen gedaan die niemand ons ooit heeft voorgedaan. In het geval van Ratatouille was er bijvoorbeeld de uitdaging om het voedsel er lekker en warm, sappig en uitnodigend te laten uitzien."

Bird: "Wat computeranimatie doet, is alles er te laten uitzien alsof het gemaakt is van plastic. Daar houdt de computer van! Wij wilden geen film over eten maken, maar over het béste eten. Het moest er dus vooral appetijtelijk uitzien en dat is een zeer delicate aangelegenheid. Het verschil tussen een druif die er natuurgetrouw uitziet en een druif die er sappig en smakelijk uitziet, zodat je ze meteen wilt opeten, is weliswaar subtiel, maar toch ziet iedereen het onderscheid. Het feit dat veel mensen ons gezegd hebben dat ze na het bekijken van Ratatouille honger hadden gekregen, was onze mooiste beloning."

Ratatouille draait vanaf woensdag 1 augustus in de Belgische bioscopen.

Producer John Lasseter:

Kunst daagt de technologie uit en de technologie inspireert de kunst. Veel van de computeranimatie werd uitgevonden door Pixar. We blijven de grenzen van die technologie verleggen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234