Donderdag 26/11/2020

'Er zijn zo al genoeg taboes'

Na het controversiële 13 Reasons Why waagt Netflix zich opnieuw aan gevoelige jongerenthema's, zoals eetstoornissen en opgroeien met autisme. En ook nu klinkt er felle kritiek uit verschillende hoeken.

Met 13 Reasons Why, over de dertien redenen waarom de 16-jarige Hannah Baker zichzelf het leven benam, had Netflix een van de absolute televisiehits van het afgelopen jaar beet. Maar ook een van de meest omstredene. Een serie over jongeren en zelfdoding blijkt nog altijd gevoelig te liggen. Zeker wanneer de serie in kwestie het een en ander ook expliciet in beeld brengt. Psychologen waarschuwden dat de reeks zelfdoding romantiseerde, ouders probeerden hun kinderen er (vaak tevergeefs) van weg te houden.

De kritiek lijkt Netflix niet af te remmen, wel integendeel. De streamingdienst lanceerde zopas niet een maar twee nieuwe formats over jongeren en maatschappelijke onderwerpen die, op zijn zachtst gezegd, gevoelig (kunnen) liggen.

In de Netflix-film To The Bone kampt tiener Ellen met anorexia. Na verschillende vergeefse behandelingen laat haar stiefmoeder (Ellens biologische moeder en haar lesbische partner "kunnen Ellen er even niet bij nemen") het meisje opnemen in de eetstoornissenkliniek van de 'revolutionaire' Dr Beckham (Keanu Reeves). De reeks Atypical volgt op zijn beurt Sam die autisme heeft. Sam is achttien en heeft besloten dat het hoog tijd is voor een vriendinnetje en vooral: seks.

Jongerenproblemen

Hoewel verschillend, hebben beide formats een opvallend iets gemeen: net als voorganger 13 Reasons Why opteren ze resoluut voor de ongedwongen portrettering van de problemen waar menig jongere vandaag mee kampt. Zo gaat Atypical zo mogelijk minder over autisme en meer over pestgedrag op school, een gezin dat uit elkaar dreigt te vallen en de vaak moeilijke relatie tussen pubers en hun ouders. Ook To The Bone handelt meer over samengestelde gezinnen en minderwaardigheidscomplexen dan over eetstoornissen.

Maar het gaat om een portrettering zonder belerend vingertje. Zonder vijftien disclaimers of omzichtige aanpak. Atypical toont hoe Sam wordt uitgelachen en afgewezen door leeftijdsgenoten, maar een zwaarmoedig drama kun je de reeks moeilijk noemen. Net als 13 Reasons Why spoort de serie eerder aan tot bingewatchen dan moeizaam verderkijken met een brok in de keel. Atypical leunt meer aan bij sitcoms dan de gezinsdrama's die je vaak op VIJF ziet. Veel momenten, zoals Sams eerste poging tot daten, moeten duidelijk eerder op de lachspieren werken dan op de traanklieren. De makers lijken het kijkersgenot voorop te stellen.

Maar net daar lijken critici over te struikelen. Matthew Rozsa, recensent bij het Amerikaanse salon.com die zelf autisme heeft, noemt de serie ronduit beledigend. De seksscène waarin Sam zo gedesoriënteerd raakt dat hij zijn vriendinnetje een mep verkoopt, vindt Rozsa niet grappig, maar een foute representatie van mensen met autisme. "Alsof het monsters zijn die gewelddadig, creepy of gemeen zijn." Leslie Felperin, moeder van een tiener met autisme, prijst in The Guardian dat de makers uitvoerig research hebben verricht en autisme op een andere manier onder de aandacht brengen. Maar het resultaat vindt ze te weinig realistisch. "Sam is als personage heel menselijk, maar waarom moeten alle mensen met autisme in series lieflijk, knap, grappig en zo goed functionerend zijn?"

Flirten met eetstoornis

De Britse organisatie Beat, een ngo voor mensen met eetstoornissen, waarschuwt op haar beurt voor To The Bone. Meer zelfs, ze raden mensen met een eetstoornis, of mensen die ermee 'flirten' af om ernaar te kijken. "To The Bone, gespeeld door Hollywood-acteurs en modellen, geeft de moeilijke realiteit en het lijden dat gepaard gaat met een eetstoornis niet weer." En: "Eetstoornissen zijn complexer." Ook het feit dat actrice Lily Collins veel afviel voor de rol, en erg mager wordt afgebeeld, stoot tegen de borst. Net als het feit dat er te veel over calorieën en gewicht wordt gesproken.

Fictieve series en maatschappelijke problemen: het blijft een moeilijk huwelijk. Toch mag dat tv-makers niet weerhouden om ze onder de aandacht te brengen, vindt psycholoog Koen Lowet. "Er zijn al genoeg taboes zonder er nog enkele aan toe te voegen." Het kan een goede manier zijn om je doelpubliek, jongeren, op een goede manier duidelijk te maken dat ze er niet alleen voor staan, dat anderen hetzelfde doormaken als zij. "Al moet het wel op een goede manier in beeld worden gebracht. Niet te gratuit."

Zo had 13 Reasons Why volgens Lowet "beter getoond hoe je bepaalde problemen kunt oplossen, in plaats van redenen op te sommen waarom Hannah zichzelf het leven benam". To The Bone zag hij nog niet. "Maar dat het personage met een eetstoornis daadwerkelijk hulp zoekt en in therapie gaat, is op zich wel al mooi. Dat is alvast een goed voorbeeldsignaal naar je kijkers."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234