Donderdag 13/08/2020

'Er zijn weinig diamanthandelaars die volledig clean zijn'

Een prestigieus feestje bouwen ter ere van de diamantindustrie getuigt enigszins van slechte smaak, vindt de Amerikaanse onderzoeker Christian Dietrich, die een zeer kritisch rapport schreef over de handel in conflictdiamanten via Antwerpen.

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

Christian Dietrich werkt voor het International Peace Institute (Ipis) in Antwerpen en publiceerde onlangs Hard Currency, een rapport over conflictdiamanten dat het nodige stof deed opwaaien in de Antwerpse diamantwijk. Uit zijn onderzoek bleek dat de helft van de Belgische diamantimport het land wordt binnengesmokkeld en dat onze overheidsdiensten zo goed als niets doen om bloeddiamanten uit het handelscircuit te weren.

Vreemd genoeg was de Amerikaanse onderzoeker in een vorig leven zelf diamanthandelaar. Maar lang hield hij het niet vol. Moreel te belastend. "Dat was in 1998. Al snel kwam ik tot de conclusie dat in de diamanthandel maar één credo geldt: 'Betaal altijd de bodemprijs en probeer mensen zoveel mogelijk in de maling te nemen."

Uit uw rapporten blijkt dat uw verontwaardiging enkel maar is toegenomen. Wat ergert u het meest aan de internationale diamanthandel?

"Dat de gewone Afrikaan in de eerste plaats het slachtoffer is van de internationale handel. Arme diamantgravers worden als dwangarbeiders gebruikt en moeten hun diamanten voor een peulschil verkopen. De enigen die in Afrika rijk worden van diamanten zijn corrupte politici en legerofficieren. De armoede die door deze onevenwichtige transfer van Zuid naar Noord ontstaat, is stuitend. Vooral als je weet dat de diamantinkomsten een enorm potentieel voor Afrika zouden kunnen betekenen. Met een eerlijke diamanthandel zou je echte werkgelegenheid kunnen scheppen en een influx van buitenlands kapitaal tot stand kunnen brengen."

Maar hoe maak je de diamanthandel transparanter en eerlijker?

"De eenvoudigste oplossing zou natuurlijk zijn dat Afrikaanse regeringen dit probleem zelf oplossen. Maar dat is op korte en op middellange termijn niet haalbaar. Het enige alternatief is dat we de handel vanuit het Westen proberen te controleren. En dat is wat een aantal niet-gouvernementele organisaties met het zogenaamde Kimberley-proces proberen te doen. (Het Kimberley-systeem houdt in dat elke diamant die in het Westen op de markt komt, vergezeld moet worden van een exportcertificaat van het land van oorsprong, KoV). Maar dat systeem is lang niet waterdicht."

Wat moet er dan wel gebeuren?

"Westerse diamanthandelaars en regeringen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Uit mijn onderzoek is gebleken dat de belangrijkste opkopers in Kinshasa en Congo-Brazzaville gelieerd zijn met Antwerpse diamanthuizen."

U omschreef het gedrag van de Antwerpse diamantairs en de Belgische regering onlangs als 'crimineel'. Annemie Neyts (VLD), de bevoegde minister, vond dat een totaal onterechte beschuldiging.

"Tja, en toch kun je hier spreken van crimineel gedrag. België importeert enorm veel diamanten uit Rwanda en Oeganda terwijl die landen helemaal geen diamantmijnen hebben. Conclusie: die diamanten zijn afkomstig uit conflicthaarden als Oost-Kongo. Toen ik vanuit de Rwandese hoofdstad Kigali naar Brussel vloog, heb ik met mijn eigen ogen kunnen zien hoe laks de douanecontroles op Zaventem waren. Het was duidelijk dat politie en douane veel meer inspanningen deden om illegale vluchtelingen tegen te houden dan illegale diamanten."

Vorige week zei u nog dat u voor geen geld van de wereld zou willen dineren met een diamanthandelaar. Mogen we daaruit concluderen dat de hele industrie haar handen vuil maakt aan de handel in bloeddiamanten?

"Ten eerste zijn zo goed als alle diamantairs ooit wel eens in de fout gegaan en ten tweede is er een klein clubje diamantairs dat systematisch in de illegaliteit werkt. Er zijn er weinig die volledig clean zijn. In die zin vind ik het vreemd dat de Belgische overheid bepaalde dubieuze praktijken door de vingers ziet. Soms lijkt het wel alsof deze sector immuun is voor kritiek en controle."

Draagt de uiteindelijke consument die uit liefde voor zijn (aanstaande) vrouw een diamant koopt ook geen verantwoordelijkheid?

"Ik stel vast dat consumenten zich niet veel aantrekken van de handel in bloeddiamanten. Het is natuurlijk ook wel een absurde situatie: het schenken van een diamant wordt beschouwd als de puurste vorm van liefde, terwijl het eigenlijk gaat om een object dat mogelijk heeft bijgedragen tot onvoorstelbaar menselijk leed. Zolang de diamantindustrie er niet in slaagt om haar handel proper te krijgen, blijft die surrealistische contradictie voortduren."

'Het is duidelijk dat politie en douane meer doen om illegale vluchtelingen tegen te houden dan illegale diamanten'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234