Maandag 16/12/2019

Zes vragen

‘Er zijn lessen te trekken over de historische vervolging van homo’s in onze contreien’

Jonas Roelens. Beeld Kevin Faingnaert

Met zijn onderzoek naar de vervolging van homoseksuelen in de late middeleeuwen heeft onderzoeker Jonas Roelens (UGent) de Vlaamse PhD Cup gewonnen. Uit dat onderzoek zijn ook lessen te trekken over onze samenleving vandaag.  

Waar ging uw doctoraat precies over? 

“Ik heb de vervolging van verboden seksualiteit bestudeerd in de Zuidelijke Nederlanden, grofweg de regio die vandaag België is. En dat over een periode van 300 jaar, tussen 1400 en 1700. Ik heb een vergelijking gemaakt tussen verschillende steden zoals Brugge, Gent, Antwerpen en Leuven. En daaruit bleek dat er een enorme piek was in het aantal vervolgingen in Brugge, aan het eind van de 15e eeuw. Terwijl het in Antwerpen maar om een tiental figuren ging, waren het er in Brugge meer dan 200.” 

Welke straffen stonden er toen op die ‘verboden seksualiteit’? 

“De standaardstraf was de brandstapel, daar zit ook een Bijbelse connotatie in. Omdat God de steden Sodom en Gomorra, waar mannen seks hadden gehad met elkaar, bestrafte met vuur, veroordeelde men homoseksuelen in de middeleeuwen tot de brandstapel. Maar in Italië was de straf dan weer anders, daar kregen homo’s toen een geldboete. In onze streken trad men dus veel strenger op.” 

Is er een parallel te trekken tussen uw onderzoek en onze huidige samenleving? 

“Zeker. Aan het einde van de 15de eeuw is Brugge niet meer de economische metropool die het in de eeuwen daarvoor was. Door de verzanding van het Zwin werd Brugge vanuit de zee onbereikbaar en veel handelaars trokken toen ook naar andere steden. Het valt op dat in tijden waarin het economisch tegengaat er steeds naar een zondebok gezocht wordt. 

“Vandaag zie je dat nog steeds. Als een samenleving het moeilijk heeft, dan wordt er altijd een zondebok aangeduid. Poetin wil in Rusland krachtdadig leiderschap tonen door erg strenge wetten uit te vaardigen, die gericht zijn op homoseksuelen.”

Ook hier bij ons worden homo’s nog steeds het slachtoffer van zinloos geweld. 

“Precies. En als je kijkt naar wie de daders zijn van dat homofoob geweld, dan zijn dat niet bepaald de winnaars van onze geglobaliseerde samenleving. Vaak zijn het mensen die zelf aan de rand leven. Het is net diezelfde structuur die het geweld in de hand werkt.” 

Wat was voor u de drijfveer om met dit onderzoek te beginnen? 

“Vreemd genoeg heeft bij ons nog nooit iemand dit onderzocht. Terwijl men in andere landen die vragen al veel langer gesteld heeft, bijvoorbeeld in Nederland. Daar heeft men er wel al onderzoek naar gedaan en de bevindingen van dat onderzoek zijn ook al doorgesijpeld naar het brede publiek via populair wetenschappelijke werken. Bij ons is dit heel de tijd een blinde vlek gebleven.” 

De bedoeling van de PhD cup is precies om wetenschappelijk onderzoek toegankelijk te maken voor een breek publiek. Vindt u dat ook belangrijk? 

“Absoluut. Ik moet zeggen dat ik doorheen mijn academische carrière altijd veel plezier heb gehaald uit het communiceren met een breed publiek. De meest interessante vragen krijg je niet van collega-onderzoekers, maar van mensen, die je zonder voorkennis gaan bevragen. Zij gaan veel meer dan wetenschappers out of the box denken, en dat kan net een grote stimulans zijn om je onderzoek op en andere manier te bekijken.”

“Het is ook maar normaal dat je als wetenschapper de samenleving gaat informeren, omdat die uiteindelijk ook je onderzoek betaalt.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234