Vrijdag 03/12/2021

Er zijn grenzen aan de vrijheid van meningsuiting

Vzw Kif Kif is een principiële voorvechter van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en de democratie. Wij scharen ons dan ook achter de principes van de democratische rechtsstaat en zijn van oordeel dat de strijd tegen haat, racisme, discriminatie en geweld binnen dit kader gevoerd dient te worden. Maar de strijd tegen racisme en discriminatie is niet gebaat met geweld, noch met het vrij floreren van racisme.

Kif Kif erkent de vrije meningsuiting als fundament van de democratie, maar kant zich tegen een absolutistische grenzeloze interpretatie ervan. De zelfverklaarde verdedigers van de absolute vrije meningsuiting vergeten (doelbewust?) het tweede deel van het felbesproken artikel 10 van het EVRM. Ongetwijfeld niet toevallig het deel waarin de grenzen van de vrije meningsuiting worden gedefinieerd.

Inderdaad, de vrijheid van meningsuiting is niet absoluut, de persvrijheid evenmin. Een belangrijke begrenzing volgens het EVRM is de 'bescherming van de rechten van anderen', waaronder het recht op eerbied (art. 8) en het recht op vrijheid van godsdienst (art. 9). De vrije meningsuiting is in die zin beperkt dat het aanzetten tot haat en racisme vormen van verbaal geweld en dus strafbare feiten zijn. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft in een recent arrest van 13 september 2005 geoordeeld dat de 'fundamentele expressievrijheid diende te worden ingeperkt indien sprake van het 'offensief beledigen van de meest intieme en religieuze gevoelens van gelovigen. De bestraffing van dergelijke uitlatingen beantwoordt volgens het hof aan een dwingende sociale behoefte'. De vrijheid van pers en meningsuiting kan en mag geen vrijbrief of alibi worden van gratuite, leugenachtige en oneerbiedige boodschappen.

Kif Kif schuift dan ook het principe van de 'hechte samenleving' naar voren. Een 'hechte samenleving' is een maatschappij die wordt gekenmerkt door respect en solidariteit, zonder doorgeslagen individualisme of groepsdenken. Een 'hechte samenleving' is dan ook niet gebaat met 'cartoons' die enkel tot doel hebben om te beledigen, de rechten van anderen te schaden en/of islamofobie of antisemitisme te spuien en te provoceren.

Los van de juridische aspecten stelt Kif Kif zich grote vragen bij de keuze van redacteurs om dergelijke beledigende 'cartoons' te plaatsen onder het mom van persvrijheid. Net zoals wij van oordeel zijn dat AEL haar boekje te buiten gaat door van de weeromstuit antisemitische cartoons te publiceren. Aan een dergelijk opbod heeft de samenleving geen enkele boodschap. De vrije meningsuiting heeft haar grenzen, zowel juridisch als moreel gezien. Absolute vrijheid van meningsuiting is niet alleen onbestaande, ze is ook ongewenst. Gezien de grote invloed van media in onze hedendaagse samenlevingen kan absolute vrijheid van meningsuiting enkel in de kaart spelen van antidemocratische extremen en onze democratische samenleving verder ondermijnen. Vrije meningsuiting is dan ook maar het fundament van de democratie in zoverre dat de grenzen ervan gerespecteerd worden. Zo niet is de vrije meningsuiting slechts een instrument ter ondermijning van de democratie.

Het maatschappelijk debat over de bewuste cartoons geeft helaas andermaal blijk van een verregaande hypocrisie. Zo klopt VLD-excellentie Bart Somers zichzelf op de borst: "Als liberaal ben ik een fervent verdediger van het recht op vrije meningsuiting. Dat recht is een van de fundamenten onder onze westerse democratie en iets wat we nooit mogen prijsgeven. Een verbod op dit soort publicaties is voor een liberaal dan ook onbespreekbaar. Daaraan morrelen zou een gevaarlijke tendens inzetten." Toch vreemd dat Somers enkele maanden terug zelf klacht heeft ingediend tegen Rzoezie, en dat wegens uitspraken die elk sociologisch onderzoek staaft en die vermeld staan in de rapporten van het Comité P, namelijk dat er binnen het politiekorps racisme heerst. De VLD is er terecht voorstander van om extremistische en haatzaaiende websites van islamisten te bannen, maar is dan weer een harde tegenstander van een klacht tegen het Vlaams Belang. Waar zit hier de logica?

Naar aanleiding van de cartoonhetze is ook het Vlaams Belang er als de kippen bij om weer eens op de bres te staan voor de absolute vrijheid van meningsuiting. Nochtans blijkt ook hier weer de hypocrisie: het Belang en het Blok hebben immers al meermaals klacht ingediend wegens het verschijnen van cartoons over het Belang. Zo diende het Blok klacht in tegen de cartooniste Ilah van de krant De Morgen. Ook een cartoon van Gal in Knack werd op eenzelfde onthaal getrakteerd. Recentelijk nog steunde het Vlaams Belang actief de pogingen om de theatervoorstelling van Chokri Ben Chika te boycotten omdat er op de affiche een naakte borst van Maria afgebeeld wordt. De absolute invulling van de vrijheid van meningsuiting is blijkbaar enkel geoorloofd als het kan dienen om te bashen op 'allochtonen', of nog beter: moslims.

Kif Kif is van oordeel dat er grenzen zijn aan de vrijheid van meningsuiting. Het is minstens even noodzakelijk dat die grenzen voor iedereen dezelfde zijn. Bij dergelijke houding van universeel burgerschap zijn afkomst, geloof of politieke overtuiging van geen tel. De wet is de wet, en die geldt voor iedereen. Wij wensen in een hechte samenleving te leven, met gelijke rechten en plichten voor eenieder. Een samenleving zonder racisme, of het nu islamofobie betreft of antisemitisme. Wij willen de pest, noch de cholera.

Ico Maly, Dany Neudt, Tarik Fraihi, Said El Majdoub, Hatim El Sghiar, Najib Chakouh en Sami Zemni (de auteurs zijn bestuursleden van Kif Kif vzw, www.kifkif.be)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234