Woensdag 11/12/2019

Er wordt te gretig geknipt tijdens de bevalling

In Frankrijk bindt de staatssecretaris voor Gelijke Kansen de strijd aan tegen gynaecologen die te snel en te gretig knippen bij de bevalling. En ook in eigen land klinkt steeds luider protest bij vroedvrouwen.

"Ik heb een officieel onderzoek gevraagd naar dit gynaecologisch geweld." Staatssecretaris Marlène Schiappa, bevoegd voor de Gelijkheid van Mannen en Vrouwen in Frankrijk, vindt dat Franse verloskundigen te gauw overgaan tot episiotomie. Lees: de beruchte knip die ze tijdens de bevalling vaak preventief in het perineum zetten om te voorkomen dat de vagina scheurt. De gynaecologen reageren furieus "dat ze hun patiënten niet mishandelen", en verwijten Schiappa dat ze foute cijfers hanteert.

Ook bij ons is de 'knip' een hot topic en punt van discussie. In bijna de helft van de bevallingen in Vlaanderen komt er een aan te pas. In geval van een eerste kind gaat het zelfs om 68 procent, zo blijkt uit de recentste cijfers van het Studiecentrum Perinatale Epidemiologie. In Brussel gebeurt het bij één vrouw op de twee die voor het eerst bevalt. Een gevoelige daling tegenover tien jaar geleden. Maar nog te vaak gaan verloskundigen over tot onnodig geknip, menen vroedvrouwen. Zeker in vergelijking met Scandinavische landen, waar het percentage meestal onder de 10 procent duikt.

Uit gewoonte. Omdat ze het ooit zo aangeleerd kregen. Of omdat het hun job gewoon makkelijker maakt. "Een rechte incisie is voor hen achteraf sneller en makkelijker te naaien dan een scheurtje", zegt Joke Muyldermans van de Vereniging van Vroedvrouwen. Maar voor de vrouw zelf is het genezingsproces vaak pijnlijker. "Er wordt vaak in het weefsel, in de spieren geknipt."

Nochtans krijgen vrouwen vaak van hun gynaecoloog te horen dat er net geknipt wordt om scheuren te vermijden. Zowat elke zwangere vrouw kent het schrikbeeld van de totaalruptuur, waar het perineum - het stukje tussen vagina en anus - quasi volledig doorscheurt. Met het risico dat je incontinent wordt en/of zelfs je darmen niet meer kunt controleren.

Traumatiserend

In werkelijkheid komt zo'n extreme complicatie maar héél zelden voor, zegt vroedvrouw Elke Van Den Bergh van Zwanger in Brussel. Het gemiddelde scheurtje zou een halve centimeter betreffen, tegenover een knip van om en bij de 4 centimeter. Bovendien waarschuwen gynaecologen in het heetst van de strijd niet altijd dat ze de schaar erbij nemen. "Voor sommige vrouwen is dat op zich al traumatiserend: het gevoel dat er gewoon voor hen is beslist."

Het kan anders, zegt Van Den Bergh. Bij de zestig bevallingen die Zwanger in Brussel dit jaar gedaan heeft is niemand geknipt. "Maar je moet de tijd nemen. Andere houdingen proberen dan op de rug liggen. Onder water bevallen kan ook helpen om de weefsels rekbaarder te maken. Maar in ziekenhuizen staan verloskundigen vaak onder tijdsdruk, waardoor er sneller wordt geknipt."

Of er geknipt wordt hangt vaak af van dokter tot dokter, ziekenhuis tot ziekenhuis. Muyldermans: "Als je cijfers van ziekenhuizen opvraagt zie je dat sommigen in 10 procent van de gevallen knippen, en anderen in 90 procent." In dat laatste geval gaat het wellicht om ziekenhuizen die zich specialiseren in complexe bevallingen. "Als moeder of kind in nood zijn, is er natuurlijk reden om in te grijpen. Maar vaker gebeurt het uit traditie."

Die traditie gaat terug tot in de negentiende eeuw, wanneer bevallen meer en meer het terrein werd van mannelijke dokters, vertelde UCL-onderzoekster Noëmi Willemsen, onlangs op de podcast Vuile Lakens. Maar volgens Johan Van Wymeersch, voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Gynaecologie, is er sprake van een kentering. "Een voortschrijdend inzicht in de opleiding." Hij begeleidt studenten en ziet dat zij merkbaar minder knippen. "Wij kregen tijdens de opleiding te horen dat je beter kon knippen om de bevalling zo snel mogelijk te laten verlopen."

Van Wymeersch waarschuwt wel dat de slinger nu ook niet mag doorslaan. "In extreme situaties, bepaalde stuitliggingen of bij erg zware kinderen is het meestal wel aangeraden. Maar in twee op de drie gevallen schat ik dat het niet nodig is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234