Woensdag 13/11/2019

Er wordt gelogen, maar vooral gegriezeld

Philippe Boesmans heeft met Pinocchio een opera 'voor kinderen en voor iedereen' gemaakt. Kinderen kunnen griezelen en iedereen krijgt een levensles. Nu op het festival van Aix-en- Provence, straks in de gerenoveerde Munt in Brussel.

Van de drie operafestivals die er in Europa werkelijk toe doen - de andere zijn Salzburg en Glyndebourne - is dat van Aix-en-Provence op dit ogenblik het interessantste, dankzij ex-Munt-directeur Bernard Foccroulle. Hij heeft het geopend naar de - hier zeer nabije - mediterrane culturen en naar een veel breder publiek. Daartoe behoren ook kinderen. En wat ligt er dan meer voor de hand dan een opera naar een Italiaans sprookje?

Houden kinderen van Pinocchio? De meesten vermoedelijk niet. Het verhaal van Collodi is, voor zover het niet door de gesuikerde Disney-molen is gehaald, een wrange 19de-eeuwse levensles, een initiatieritus vol benauwende proeven. Arm en rijk, goed en kwaad, dom en slim: elk kind moet het goedschiks of kwaadschiks leren kennen en ermee leren leven.

Philippe Boesmans en Joël Pommerat maken het hen niet meteen gemakkelijker. In een lange reeks van korte scènes volgt de ene beproeving de andere op. Iedereen probeert Pinocchio van de rechte weg af te brengen en slaagt daar telkens opnieuw in. Want Pinocchio is een opstandig kind, dat eigenlijk niet liever wil dan zonder inspanning veel geld verdienen om zijn arme vader rijk te maken. En zo wordt hij het slachtoffer van bedriegers, rechters, moordenaars, commerçanten en noem maar op. Gelukkig is er een fee die hem af en toe goede raad geeft, maar uiteindelijk moet hij toch - door zijn vader te redden uit de buik van de walvis - leren wat verantwoordelijkheid is om het 'echte' leven aan te kunnen vatten. Pff... Zoveel moraal? Toch niet.

Want Boesmans en Pommerat hebben er een zwarte opera van gemaakt. Letterlijk - want er is zo goed als geen kleur in de voorstelling - en figuurlijk: er mag gegriezeld worden. Het verhaal speelt in een troep van rondreizende toneelspelers. De directeur ervan, een dubbelzinnig, blind geboren personage, aan wie met expressionistische middelen gestalte wordt gegeven door de immer indrukwekkende bariton Stéphane Degout, begeleidt ons als verteller. De bedreigingen waarmee Pinocchio (Chloé Briot) geconfronteerd wordt zijn al even angstwekkend, met de als Spaanse encapuchados met punthoeden verklede moordenaars als hoogtepunt.

Veel verdienste voor deze sfeer ligt bij decor- en lichtontwerper Éric Soyer, die met deels eenvoudige en deels hoogtechnologische middelen tientallen onwezenlijke realiteiten oproept, van huis tot kampement, van rechtszaal tot gevangenis, van bos tot zee.

Als tegenwicht is er de flonkerende muziek van Boesmans. Dégout krijgt als verteller een uit Debussy ontwikkeld parlando voorgeschoteld, de fee (Marie-Eve Munger) kwinkeleert coloraturen op een bed van zoete drieklanken, drie toneelmusici (Fabrizio Cassol, Philippe Thuriot en Tcha Limberger) roepen met gipsy-jazz de 'echte' wereld op.

Tot aan de pauze is dat min of meer wat we van Boesmans aan virtuositeit gewoon zijn. Daarna breekt hier en daar een nieuwe, realistischere taal door. Die herinnert soms aan Britten, maar heeft ook een heel eigen toon. Dat heeft ongetwijfeld met de evolutie van het verhaal te maken: Pinocchio evolueert van kunstige pop naar 'echt' kind. Maar het zou ook een late 'coming of age' van de componist kunnen zijn, die eindelijk een weg heeft gevonden naar de realiteit van het leven.

Vanaf 5 september in De Munt, Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234