Maandag 26/10/2020
Joachim Pohlmann.Beeld Karoly Effenberger

Column

Er waart een nieuwe preutsheid door Europa

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

Al sinds Edmund Burke Reflections on The Revolution in France schreef, is een conservatief een onverbeterlijke hypocriet. Wat hij eens verfoeide, zal hij ooit willen beschermen. Want om te kunnen bewaren, moet men veranderen. En die verandering zal men vervolgens willen bewaren.

Andreas Kinneging analyseert dat mooi in de drie periodes die hij in de evolutie van het conservatisme onderscheidt. Tot 1848 – het revolutiejaar waarin de burgerij politieke rechten opeiste – wilden conservatieven vooral de effecten van de Franse Revolutie uitgommen en de oude orde herstellen.

Met de liberale revoluties aanvaardden zij dat het oude Europa onherroepelijk verloren was. In plaats daarvan probeerden ze de waarden van dat verdwijnende Europa te herinterpreteren in hun verzet tegen het voortschrijdende egalitarisme, secularisme en kosmopolitisme.

De adel werd vervangen door een meritocratische elite. De idee van het christelijke Avondland kwam in de plaats van het instituut kerk. De gemeenschap werd tegen het individu geplaatst, heroïsme tegen nutsdenken, plichtsbesef tegen genotzucht.

De Eerste en Tweede Wereldoorlog maakten ook daar een einde aan. Daarna viel het conservatisme eigenlijk samen met het klassieke liberalisme: individuele vrijheid, de vrije markt en een beperkte overheid. En op cultureel vlak kreeg het conservatisme met mei '68 zijn vijand.

Conservatieven keerden zich tegen de frivoliteit waarmee de babyboomers de hele samenleving wilden hervormen. Van de weeromstuit gingen conservatieven ‘traditionele’ waarden benadrukken tegen de omwenteling van provo’s, hippies en nieuwlinksen.

Het kerngezin, klassieke rollenpatronen en de hoge cultuur moesten een dam opwerpen tegen de verheerlijkte permissiviteit, de anticonceptie die de vrouw bevrijdde en de opkomende populaire cultuur. De verbeelding moest weer aan de ketting, met een dikke laag asfalt over dat strand.

Ik merk evenwel – al was het louter bij mezelf – dat het conservatisme in een nieuwe fase treedt. Net zoals conservatieven met vertraging de principes van de Franse Revolutie, de liberale revoluties van 1848 en het modernisme absorbeerden, is nu mei '68 aan de beurt.

Pommeline bracht mij tot dat inzicht. Deze rondborstige dame leent haar meest in het oog springende kwaliteiten om reclame te maken voor een casino. En dat kan niet door de beugel: te denigrerend, te bloot, te wulps.

Dat seksualiteit wordt gebruikt om allerlei commerciële ongein aan te prijzen, ergert mij al jaren. Maar dat een al bij al vrij zedige – zij het uitdagende – individuele expressie wordt beteugeld omdat deze als aanstootgevend wordt ervaren, is gewoon verontrustend.

Er waart een nieuwe preutsheid door Europa. Een puritanisme, niet gedreven door de angst voor goddelijke afkeuring, maar door de angst om te kwetsen. En een voor een conservatief bizarre bezorgdheid maakt zich meester van mij: we zijn de klok toch niet aan het terugdraaien?

Mensen kunnen niet langer eender waar voor hun geaardheid uitkomen. Sensualiteit wordt uit het publieke domein gebannen of versluierd in kuisheid. Sluipende krachten willen vrouwen terug naar de haard sturen. En woorden die zouden kunnen schofferen, schrappen we uit het vocabularium.

Pommeline wordt stilaan een symbool van een bedreigde vrijgevochtenheid waar ik mij toe geroepen voel om er de verdediging van op te nemen. De verdediging van de erfenis van mei '68. Mijn vader zaliger had het moeten meemaken. Hij had zich een breuk gelachen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234